Хеҙмәт юлын 10 йәшенән башлаған

Бүләк Атанбаев 1925 йылда Матрай районының (хәҙерге Йылайыр) Үрге Ғәле ауылында тыуа. Бала сағы еңелдән булмай уның. Уҡырға теләге ташып торһа ла, ауыл мәктәбенең V класына тиклем генә уҡыу форсаты тейә. Һигеҙ класты ул киске мәк­­тәп­кә йөрөп тамамлап ҡуя. Хеҙ­мәт юлын ун йәштә Аралбай, Үрге һәм Түбәнге Ғәле ауылдарын бер­ләш­­тер­гән “Яңы Һаҡмар” колхозында һабан һө­рөүселәрҙә ат ҡыуыусы булып баш­лай. Эйе, ул осор егет һәм ҡыҙ­ҙары донъя ауырлығын үҙ иңдә­рендә иртә татый.
1941 йылда, Бөйөк Ватан һуғышы башланғас та, Бүләк эшлә­үен дауам итә. Ирҙәр һуғышҡа китеп бөтә, кол­хоздағы төп эш йәш малайҙар һәм ҡа­тын-ҡыҙ иңенә төшә. 1943 йылдың ғинуарында, 18 йәше тулғас та, Бү­ләк­те лә Тыуған илен һаҡларға саҡыралар.

Бүләк ағай хәтирәләренән

“Матрай районынан беҙ бер ыңғай 22 егет саҡырылдыҡ. Ат санаһына тейәлеп, Ырымбур өлкә­һендәге “Һары” станцияһына сығып киттек. Өфөлә бер ни тиклем эш­ләтеп алғас, поезға ултыртып, Куйбышев өлкә­һен­дәге 9-сы айырым автоучилищеға уҡыр­ға ебәрҙеләр. Водитель таныт­ма­һы ал­ғас, Ульяновскиҙа белем эстәүҙе да­уам иттек. Беҙгә бында күберәк ма­шина төҙөлөшөн өйрәтте­ләр, урын­­дағы автозаводҡа эшкә йө­рөт­төләр. 1943 йылдың сентя­б­рен­дә бер төркөм водителде, машиналар те­­йәлгән эшелонға ултыртып, фронт­ҡа оҙаттылар. Шулай итеп, Ржевҡа ба­рып эләктек. Ҡала дошмандан азат ителгәйне: урамда бер кеше юҡ, тотош емерек. Ҡала ситендәге урманда землянкалар ҡаҙып яттыҡ. Урман тулы маши­на: беҙ эшелон менән етмеш ма­шина алып килдек, күп тә үтмәй, Амери­каның “студебеккер”ҙары ки­леп тул­ды.
Техника килеп тора, китеп то­ра... Мин ноябрҙә 2-се Белоруссия фронтына ҡараған 133-сө артиллерия полкына эләктем. Тыуған ил өсөн барған һуғыштың ни тиклем ҡаты­лы­ғын тәүге алышта уҡ татырға тура килде: сирҡаныс алған беренсе бәре­лештә үк беҙҙең полк ҡамауға эләкте.
Дүрт машинаға әле һуғыш сыны­ғыуын да үтмәгән йәш һалдат­тар­ҙы ултыртып алып, ҡалған сна­ряд­тарҙы тейәп, орудиеларҙы тағып, дошман ҡамауынан сығырға булдыҡ. Оҙаҡ бара алманыҡ: ҡай­ҙандыр немец самолеттары килеп сыҡты ла беҙҙе бомбаға тота башланы. Өс маши­на­быҙ бомба аҫ­тында ҡалып шартла­ны. Миңә, яралы һалдаттарҙы тейәп алып, ҡамауҙан сығыу бәхете тейҙе. Ундағы ығы-зығы, ҡойолған ҡан, мә­йеттәр, емерек һуғыш ҡорамал­дары һаман да күҙ алдында. Шул бәре­лештә мин дә, ҡаты яраланып, контузия алдым...”

Хәҡиҡәт мөһимерәк

Бүләк Атанбаев артабанғы хәрби юлын 1-се Белоруссия фронты ҡара­мағында дауам итә. Яугир Белоруссияны, Литваны, Пруссияны, Поль­­шаны илбаҫарҙарҙан азат итеү­ҙә ҡатнаша. Шулай уҡ Кенигсберг, Варшава ҡалаларын дошмандан та­ҙарта, Берлин өсөн барған яуҙар­ҙың уртаһында була. Артиллерия полкы составында уға Неман, Брона, Висла, Одер йылғаларын кисергә тура килә.
– Висла йылғаһын кисеп сыҡҡан­да, һыу ҡып-ҡыҙыл ҡан, йылға эсе тулы мәйет ине. Одерҙы кискәндә, фашистар беҙҙән өҫтәге плотинаны шартлатты, күп һалдаттар һыуға батып үлде, – тип иҫләй ҡарт һалдат.
1945 йылдың апрелендә беҙҙең ғәскәр Берлинға һөжүм башлай. “16 апрель төнө онотолмаҫлыҡ булып хәтерҙә ҡалды, – тип һөйләй ине Бүләк ағай. – Ҡараңғы төшөү менән беҙ, машина кузовына ултырып, ҙур прожекторҙарҙы тоҡандырҙыҡ. Күп тә үтмәй, “Катюша”лар ут асты. Уттар күкте айҡай, ярышып, реактив снарядтар оса. Бөтә донъя – ут эсендә, бөтә донъя яна...”
Бөйөк Еңеүҙе Бүләк Мәғзүм улы Эльба йылғаһы буйында, американдар менән осрашҡанда ҡаршылай. Еңеү яулаған һалдат шунда уҡ тыу­ған яҡтарына әйләнеп ҡайта алмай. Ул йылдан ашыу Нойштад-Орла, Гера, Веймар ҡалала­рын­да хеҙмәт итә һәм 1946 йылдың 4 декабрендә генә ауылына имен-һау ҡайтып төшә.
Яу ҡырында күрһәткән батыр­лыҡ­тары өсөн ул II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, “Хәрби батырлыҡ өсөн”, “Варшаваны азат иткән өсөн”, “Берлинды алған өсөн” һәм Еңеүҙең юбилей миҙалдары менән наградланған.
Һуғыштан һуң Бүләк Атанбаев еме­релгән ауыл хужалығын терге­ҙеүгә ҙур өлөш индерә. Оҙаҡ йылдар “Яңы Һаҡмар” колхозын етәкләй, башҡа вазифалар биләй. 1955 йылда иген культураларынан юғары уңыш алған өсөн Мәскәүҙә Ауыл хужа­лығы ҡаҙаныштары күргәҙмә­һендә ҡатна­ша һәм бронза миҙалға лайыҡ була. Ошо уҡ йылда намыҫлы хеҙмәте өсөн “Почет Билдәһе” ордены менән бүләкләнә.
Бүләк Мәғзүм улы ҡатыны Рауза Әхмәт ҡыҙы менән дүрт ҡыҙ тәрбиә­ләп үҫтерҙе. Ҡыҙҙарының өсәүһе, уҡытыусы һөнәрен һайлап, бар ғүме­рен балалар тәрбиәләүгә арнаны. Бөтәһе лә ғаиләле булып, матур итеп йәшәй. Атанбаевтар тоҡомон ту­ғыҙ ейән-ейәнсәре, 16 бүлә-бүләсәре дауам итә.
Бүләк ағайҙың ейән-ейәнсәрҙәре олатайҙарының яуҙағы ҡыҙыҡлы ла, ҡыҙғаныс та хәлдәрен һөйләтеп, ви­деотаҫмаларға яҙҙырып алып ҡал­ған, ҡулдан да теркәп барырға ты­­­рыш­­ҡандар. Мәрхүмдең видео­­таҫ- ­­маға эләгеп ҡалған бер хәтирәһе уйланырға мәжбүр итә: “1944 йылдың март айында разведчиктар беҙ тор­ған урындан 10 – 15 саҡрым ерҙә, дошман тылында орудиелары тороп ҡалыуын хәбәр итте. Иптәш егет ме­нән миңә шул ҡоралды алып сығырға ҡуштылар. Таңға ҡарай беҙ уны бөтә снарядтары менән бергә алып ҡайт­тыҡ. Күрһәткән ҡыйыу­лыҡ өсөн беҙҙе Дан орденына тәҡдим итте­ләр. Икенсе урынға күсеү сә­бәпле, орден беҙгә килеп етмәне”.
Туғандары был хәл буйынса Үҙәк хәрби архивҡа мөрәжәғәт иткән. Кем белә, бәлки, бер ваҡыт орден эйә­лә­рен табыр ҙа әле... Нисек кенә булһа ла, ата-бабаларыбыҙ һуғышта дан өсөн түгел, Тыуған иле, ғәзиз ере азатлығы өсөн көрәшкән. Ошо хәҡи­ҡәт мөһимерәк тә.