Беҙ – заман балалары – ошо матур хыялдарға инандыҡ, хатта 1980 йылда коммунизм еңәсәгенә ышандыҡ. Үҙебеҙ ҙә ошо идеологияны уҡыусыларға һәм ата-әсәләргә пропагандаланыҡ – уларҙы алданыҡ.
Атайым Мөхәмәтҡолдо совхозға инмәгәне өсөн 1937 йылдың 2 октябрендә төндә ҡайҙалыр алып киттеләр, һәм шунан хәбәрһеҙ юғалды. Әсәйем дүрт бала менән ҡалды: өлкән ҡыҙына ни бары ун, кесеһенә – бер, миңә – ете йәш.
Ул ваҡыттағы наҙан атайымдың колхозға инмәүе һөҙөмтәһендә һис ғәйепһеҙгә атылғанын бөгөн нисек аңлатырға? Элекке колхоз-совхоздар ҡайҙа булды? Халыҡты теләһә ниндәй уйланып етмәгән реформалар бөлдөрә лә инде.
Ваҡытында капитализмды хурланыҡ, унда кешеләрҙең аяуһыҙлығы тураһында ауыҙ тултырып һөйләнек, ә хәҙер үҙебеҙ шул ҡоро­лошта йәшәйбеҙ. Әлбиттә, бер ҡоролоштан икенсеһенә күсеү анһат түгел. Ваҡыт кәрәк, кеше психологияһы шулай ҡоролған – бер быуын ғүмере лә етмәҫ. Шулай ҙа капиталистик тормошта йәшәү ҡағиҙәләрен күптәр аңлай башланы. Өҫтән күрһәтмә көтөп ятыу бер нәмә лә бирмәй: үҙеңә эшләргә, үҙеңә көрсөктән сығырға, үҙ йүнеңде үҙеңә күрергә, үҙ ереңә хужа булырға кәрәк. Ләкин уның өсөн шарттар ҙа, форсат та, ҡыйыулыҡ та етешмәй әлегә.
Минең яҡын ғына кешем: “Һин, Мөхәмәт ағай, тормоштан 20-25 йылға артта ҡалғанһың: иҫкесә йәшәйһең, иҫкесә уйлайһың”, – тине. “Шулайҙыр, мин – өлкән быуын кешеһе. Урлаша-алдаша белмәйем”, – тип яуап бирҙем. Хәҙер илдәге ҙур етәк­селәрҙең, министрҙарҙың мутлашыуы, урлашыуы, ришүәт алыуы һушты ала. Ләкин яңы осорҙоң башында хәл шулай булһа ла, ҡасан да ысын демократия ҡоролошо урынлашыр, етәкселәр үҙҙәре өсөн генә түгел, ә халыҡ мәнфәғәте өсөн эшләр, тип уйлайым.
Советтар Союзы тигән ҡеүәтле дәүләт тарҡалды, 15 союздаш республика үҙаллы ил төҙөнө. Артабан тарҡалыуҙан һаҡланырға кәрәк, уның өсөн Рәсәйҙәге халыҡтар дуҫлығын нығытыу бик мөһим.