Вконтакте facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ҡояш йөҙлө уҡытыусы
Ҡояш йөҙлө уҡытыусыУның йөҙө ҡояш кеүек балҡып, күҙҙәре көлөп тора. Ярҙам, кәңәш һорап барһаң, бер ваҡытта ла юҡ тимәй, ҡулынан килгәнсә хәлеңә инә. Беҙгә — туғандарына, дуҫтарына ҡарата ғына түгел, коллегаларына, уҡыусыларына, бөтөнләй сит-ят кешеләргә лә йылы мөнәсәбәттә ул. Һүҙем — Стәрлетамаҡ ҡалаһының Жәлил Кейекбаев исемендәге 3-сө башҡорт гимназияһының инглиз теле уҡытыусыһы Әлмира Ғәлина тураһында.
Апайыбыҙҙың белем биреү өлкәһендә арымай-талмай эшләүенә — 35 йыл. Ул — юғары категориялы уҡытыусы, хеҙмәте Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡала округы Советы президиумының Почет грамотаһы менән баһаланды.
Уҡытыусының ниндәй белгес булыуын белергә теләһәң, уҡыусыларына ҡара, тиҙәр. Сер түгел, бөгөн сит телде уҡытыуҙа иң ауыры — уҡыусыларҙы был телдә һөйләшергә, аралашырға өйрәтеү. Иң тәжрибәле һаналған педагогтарҙың дәресендә лә уҡыусыларҙың күп тигәндә бер-ике һөйләм менән генә сикләнеүҙәрен иҫәпкә алғанда, был проблеманың ни тиклем киҫкен тороуын аңлайһың. Был йәһәттән Әлмира Ноғман ҡыҙының һабаҡтары күптәрҙе һоҡландыра һәм ғәжәпләндерә: ул уҡытҡан балалар инглиз телендә иркен аралаша. Бының сере нимәлә һуң?
Сит телде үҙләштереү өсөн иң тәүҙә үҙ телеңде яҡшы белергә кәрәк, тип юҡҡа ғына әйтмәгән ғалим, профессор Жәлил Кейекбаев. Әлмира Ғәлина дәрестәрен туған телгә таянып алып бара. Балаларҙы башҡорт һәм инглиз телдәренең үҙенсәлектәренән сығып уҡытҡанда, туған тел йоғонтоһоноң ыңғай тәьҫирен оҫта аңлатып биргәндә улар тел материалдарын еңел үҙләштерә, ти ул. Ҡайһы бер башҡорт өндәренең инглиз теленә ауаздаш булыуын да әйтергә кәрәк. Был оҡшашлыҡ телде өйрәнеүҙә — ҙур таяныс. Улар менән таныштырыуға бик аҙ ваҡыт китә, шуға күрә ҡалған сәғәттәрҙе уҡыусылар фонетик күренештәргә сарыф итә. Өндәрҙе дөрөҫ, асыҡ итеп һөйләргә өйрәтеү — иң мөһиме. Шуның өсөн дә телгә фонетик күнегеүҙәр кәрәк. Әлмира Ноғман ҡыҙы тәүҙә был һүҙҙәрҙе, һүҙбәйләнештәрҙе, һөйләмдәрҙе башҡорт телендә еткерә. Яңы һүҙҙәрҙе туған тел аша аңлатыу уларҙың мәғәнәһен нығыраҡ хәтерҙә ҡалдырырға ярҙам итә. Бынан тыш, төрлө грамматик уйындар, ҡыҙыҡлы биремдәр, алымдар ҡулланыу уңышлы. Оҙаҡ йылдар балалар баҡсаһында эшләү, кескәйҙәрҙең психологияһын яҡшы белеү ҙә ыңғай һөҙөмтәләргә өлгәшеүгә булышлыҡ итәлер, әлбиттә.
Әлмира Ғәлина — Ғафури районының Сәйетбаба ауылынан. 1973 йылда урта мәктәпте тамамлағас, яҡшы уҡыған ҡыҙҙы үҙ мәктәбендә инглиз теле уҡытырға ҡалдыралар. Өфөлә инглиз теле буйынса өс айлыҡ курстарҙа белем алып ҡайта. 1975 йылда һәләтле ҡыҙ БДПИ-ның сит телдәр факультетына уҡырға инә һәм, биш йылдан уны уңышлы тамамлап, тыуған районындағы Йөҙимән ауылына эшкә ҡайта. Оҙон буйлы, бөҙрә сәсле сибәр ҡыҙ бик әүҙем була, концерт-спектаклдәр, төрлө саралар унан башҡа үтмәй. Комсомол секретары итеп тә һайлап ҡуялар үҙен. Йөҙимәндә өс йыл эшләгәндән һуң күңеле менән ҡалаға тартылған ҡыҙ Өфөгә килеп балалар баҡсаһына эшкә урынлаша. Бында буласаҡ ире Таһирҙы осрата. Бер аҙҙан ғаилә ҡороп, Стәрлетамаҡ ҡалаһына ҡайталар. Бәләкәстәрҙе яратҡан йәш педагог башта балалар баҡсаһында эшләй, артабан гимназияға күсә. Әйткәндәй, гимназияла Жәлил Кейекбаев музейын асыуҙа ла Әлмира Ноғман ҡыҙы ҙур тырышлыҡ һалды.
Хеҙмәт юлы тураһында яҙыуы ғына еңел. Был йылдар дауамында апайым ул һәм ҡыҙ үҫтереп, уҡытып, тормош юлына баҫтырҙы, байтаҡ уҡыусылары яратҡан остазының юлын һайланы, күпме студент уның ҡул аҫтында практика үтте, тәжрибә һәм белем тупланы, дәрестәренә инеп күпме йәш уҡытыусы үҙ һөнәренең серҙәренә өйрәнде.
55 йәшен тултырыуға ҡарамаҫтан, ҡыҙҙар кеүек зифа буйлы һәм етеҙ ул Әлмира апайыбыҙ, ҡулынан килмәгән эше юҡ. Өйөндә лә, эшендә лә һәр ваҡыт тәртип. Эскерһеҙ, яҡты күңелле, башҡаларҙың да гел яҡшы яҡтарын ғына күрергә тырышҡан, ярҙамсыл кеше ул ҡәҙерлебеҙ. Уға киләсәктә лә ҡоростай һаулыҡ менән оҙаҡ йылдар яратҡан гимназияһында эшләүен, ҡылған изгелектәре игелектәр булып ҡайтыуын теләйбеҙ.
Илүсә ИСМӘҒИЛЕВА,
М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты аспиранты.
Стәрлетамаҡ ҡалаһы.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда һауа торошоноң боҙолоуына бәйле трассала хәрәкәт сикләнде

Башҡортостанда һауа торошоноң боҙолоуына бәйле трассала хәрәкәт сикләнде 30.01.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда һауа торошоноң боҙолоуына бәйле трассала хәрәкәт сикләнде...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда ҡар яуыуы көтөлә

Башҡортостанда ҡар яуыуы көтөлә 29.01.2026 // Йәмғиәт

Урыны менән елдең тиҙлеге секундына 15-20 метрға етеүе мөмкин....

Тотош уҡырға 1

Өфөлә «Кесе Ватан – Рәсәй көсө» төбәк форумы көнө башланды

Өфөлә «Кесе Ватан – Рәсәй көсө» төбәк форумы көнө башланды 29.01.2026 // Йәмғиәт

Өфөлә «Кесе Ватан – Рәсәй көсө» төбәк форумы көнө башланды...

Тотош уҡырға 1

Рәсәйҙә яңы байрам булдырылды

Рәсәйҙә яңы байрам булдырылды 29.01.2026 // Йәмғиәт

Рәсәйҙә яңы байрам булдырылды...

Тотош уҡырға 2

Өфөлә йәшәүселәрҙе «Кеше эҙләйем» хәйриә акцияһына саҡыралар

Өфөлә йәшәүселәрҙе «Кеше эҙләйем» хәйриә акцияһына саҡыралар 28.01.2026 // Йәмғиәт

Өфөлә йәшәүселәрҙе «Кеше эҙләйем» хәйриә акцияһына саҡыралар...

Тотош уҡырға 1

Кёнигсбергты һәм Дрезденды азат иткән ветеран вафат

Кёнигсбергты һәм Дрезденды азат иткән ветеран вафат 28.01.2026 // Йәмғиәт

Кёнигсбергты һәм Дрезденды азат иткән ветеран вафат...

Тотош уҡырға 1

Ҡырмыҫҡалыла бер юлы ике пар игеҙәк тыуған

Ҡырмыҫҡалыла бер юлы ике пар игеҙәк тыуған 27.01.2026 // Йәмғиәт

Ҡырмыҫҡалы районында ике пар игеҙәк тыуыуы теркәлгән....

Тотош уҡырға 1

Ватанды һаҡлаусылар көнө уңайынан рәсәйҙәр 3 көн ял итә

Ватанды һаҡлаусылар көнө уңайынан рәсәйҙәр 3 көн ял итә 27.01.2026 // Йәмғиәт

Был байрамда республика халҡын 21 февралдән 23-нә тиклем өс көнлөк ял көтә....

Тотош уҡырға 1

Башҡортостанда 50-нән ашыу блокадасы йәшәй

Башҡортостанда 50-нән ашыу блокадасы йәшәй 27.01.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда 50-нән ашыу блокадасы йәшәй...

Тотош уҡырға 1

Республика районында эсәр һыуҙың булмауы тураһында мәғлүмәтте кире ҡаҡтылар

Республика районында эсәр һыуҙың булмауы тураһында мәғлүмәтте кире ҡаҡтылар 27.01.2026 // Йәмғиәт

Республика районында эсәр һыуҙың булмауы тураһында мәғлүмәтте кире ҡаҡтылар...

Тотош уҡырға 1

Башҡортостанда йәшәүселәр Telegram-бот ярҙамында енәйәтте иҫкәртә ала

Башҡортостанда йәшәүселәр Telegram-бот ярҙамында енәйәтте иҫкәртә ала 27.01.2026 // Йәмғиәт

Енәйәт ҡылыуға әҙерлек тураһында белгән, әммә ошо турала хоҡуҡ һаҡлау органдарына ваҡытында хәбәр ......

Тотош уҡырға 2

Республикала көндәр йылыта

Комментарий өҫтәргә