Башҡортостанда етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм 18336 бала иҫәпләнә. Дәүләткә уларҙың барыһын да торлаҡ менән тәьмин итергә тура киләсәк. Был ҡануниәт менән билдәләнгән. Быйыл 1,5 мең етем торлаҡ алырға хоҡуҡлы, әммә уларҙың хыялы әлегәсә тормошҡа ашмаған. Ғөмүмән, мәсьәлә сетерекле, ҙур иғтибар, күп аҡса талап итә. Быға бәйле низағтар ҙа йыш сығып тора. Ҡайһы бер райондарҙа етемдәрҙең фатирын чиновниктар үҙләштереүе, сиратҡа бәйле аңлашылмаусанлыҡ килеп сығыуы тураһында ишетеп торабыҙ. Дөйөм алғанда, был проблема мөһим һәм даими иғтибар талап итә.
Республика Хөкүмәте Президиумының сираттағы ултырышында ошо хаҡта һүҙ барҙы.
— Һуңғы өс йылда төбәк бюджетынан 1 миллиард 250 миллион һум аҡса бүленде, һәм 1272 бала торлаҡ алды. Быйыл был маҡсатҡа 400 миллион һум йүнәлтеләсәк, федераль бюджеттан өҫтәмә 93 миллион һум көтәбеҙ, — тине ултырышты алып барған Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов.
Һис шикһеҙ, ғәҙеллек булдырыу йәһәтенән эш алып барыла. Миҫал өсөн, 2007 йылда ни бары 50 фатир бүленһә, былтыр — 603. Хәлде яҡшыртыу өсөн өҫтәмә саралар күрелә, хәҙер муниципалитеттарға аҡса торлаҡты һатып алыу ғына түгел, төҙөү өсөн дә бүленә башлаған. Рөстәм Зәки улы әйтеүенсә, быйыл 650 етем бала фатирлы буласаҡ.
Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова әйтеүенсә, элек етемдәргә күпселек осраҡта икенсел баҙарҙан иҫке, йүнәтеү талап ителгән йорттар бирелһә, хәҙер сираттағыларҙың яртыһына өр-яңы фатир эләгә. Алынған торлаҡты һаҡлау йәһәтенән дә закондағы үҙгәрештәр етемдәр файҙаһына. Быға тиклем фатир юллаған яңғыҙ балаларҙың яртыһы тиерлек “һоро схема” ҡорбанына әйләнеп, торлағынан ҡолаҡ ҡаға ине, хәҙер ҡануниәт быны контролдә тоторға ярҙам итә. Бала дәүләттән бирелгән фатирын биш йыл дауамында хосусилаштыра алмай. Был ваҡыт үтеү менән дә ниндәйҙер хәүеф тыуһа, махсус комиссия хоҡуҡ биреүҙе тағы биш йылға кисектерә.
Эйе, дәүләт проблеманы сисер өсөн ҡулынан килгәнсә барыһын да эшләй, әммә мәсьәләне төптәнерәк уйлап хәл итергә кәрәклеге аңлашыла. Бөгөн беҙҙә социаль етемдәр, йәғни ата-әсәһе иҫән булып та балалар йортонда йәшәргә мәжбүрҙәр күп. Баланы эскән, аҙ тәьмин ителгән ғаиләнән тартып алыуы еңел, ләкин ата-әсәлек хоҡуғынан мәхрүм итеү иң һуңғы сара булырға тейеш.
— Ғаилә менән тарҡалғандан һуң түгел, ауырлыҡтар яңы күренә башлау менән эш итә башларға кәрәк. Әлбиттә, бының өсөн үтә һиҙгер, грамоталы белгестәр талап ителә. Федераль үҙәк менән хеҙмәттәшлекте көсәйтеү зарур, барыһы ла ҡануниәткә ярашлы булырға тейеш, — тине Лилиә Салауат ҡыҙы.
Республикалағы 18 меңдән ашыу етемдең 88 проценты төрлө ғаиләлә тәрбиәләнә, ни бары меңдән ашыуы ғына — балалар йортонда. Ә торлаҡҡа бөтәһе лә мохтаж. Был проблеманы комплекслы хәл итеү мөһим. Социаль етемлеккә юл ҡуймау, ғаилә институтын нығытыу, мохтаж балаларҙы дөрөҫ иҫәптә тотоу кәрәк, тине вице-премьер. Дәүләт иһә финанслау, социаль торлаҡ төҙөү, алынған фатирҙарҙы һаҡлау, суд ҡарарҙарын башҡарыу яғынан уйланырға тейеш.
Ғаилә институтын нығытыу, социаль етемлеккә юл ҡуймау йәһәтенән төп көс социаль хеҙмәткәрҙәр иңенә төшәсәк. Президент әйтеүенсә, күп нәмә был тармаҡта эшләүселәрҙең профессионаллегенә бәйле. Шуға күрә киләсәктә уларҙың эш хаҡын күтәреү тураһында ла хәстәрлек күреү мотлаҡ. Статистика мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн ата-әсәлек хоҡуғынан мәхрүм ителгәндәр кәмей, шулай ҙа тынысланырға ярамай. Ғаиләне, әсәлекте, атайлыҡты һәм балалыҡты яҡлау буйынса ведомство-ара советтарҙың эшен әүҙемләштереү ҙә һөҙөмтә бирергә тейеш.