Шөкөр, арабыҙҙа тыуған яғының ысын хужаһы булған, туғандарына ғына түгел, яҡындарына, эргә-тирәләгеләргә лә көсөнән килгәнсә ярҙамлашып, юлында осраған ҡыйынлыҡтар алдында баш эймәй, эшмәкәрлеген дан итеп алып барған эшҡыуарҙар байтаҡ. “Уралтау” ауыл хужалығы предприятиеһының генераль директоры – тап шундай уҙамандарҙың береһе. Ул етәкселек иткән йәмғиәт бөгөн төньяҡ-көнсығыш төбәктә иң ҡеүәтлеләрҙән һанала. Бында малсылыҡ тармағы ныҡ үҫешкән, шулай уҡ үҫемлекселектә лә юғары ҡаҙаныштар яулауға өлгәшелә.

Тиҫтә йылға яҡын эшләгән йәмғиәт райондағы бөлөп барған бер нисә хужалыҡты үҙенә берләштергән. Етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Таһир Ғафар улы Зариповҡа уларҙы тергеҙеү өсөн күп көс һәм аҡса һалырға тура килә. Хатта сит илдәр, башҡа төбәктәр тәжрибәһен дә өйрәнеп ҡайта етәксе. Хужалыҡ хеҙмәткәрҙәре тырыш, бөтмөр, эш хаҡы ваҡытында түләнә, төрлө социаль яҡлауҙар ҡаралған. Етәкселек уңғандарҙы диңгеҙ буйына ялға, шифаханаларға ебәрә, мохтаждарға хәйриә ярҙамы ла күрһәтә. Шуға күрә уҡыу йорттарын тамамлаған йәш белгестәр ҙә эшкә килергә атлығып тора. Әйткәндәй, улар хатта күберәк тә. Әлбиттә, өлгө күрһәтерлек тәжрибәле ололар ҙа етерлек. Бөгөн хужалыҡта 300-гә яҡын кеше эш менән мәшғүл.
– Беҙҙә тырыш, уңған һәм берҙәм коллектив тупланған. Һәр хеҙмәткәр үҙ эшенә яуаплы ҡарай, бурыстарын намыҫлы башҡара. Беҙ ялҡауҙарҙы, араҡы менән шаярыусыларҙы тотмайбыҙ, шуға ла һәр ерҙә тәртип, – ти предприятие директоры Таһир Зарипов. – Ә эш хаҡына килгәндә инде, һәр кемгә хеҙмәтенә ҡарап түләргә тырышабыҙ.
Ошо райондың Иҫке Хәлил ауылы егете йүнселлеккә тотонор алдынан 15 йыл урман хужалығында эшләгән. Мәктәптән һуң ситтән тороп урман хужалығы техникумын, институт тамамлаған. Хәрби хеҙмәттән ҡайтҡас, Мәсәғүт урмансылығына эшкә урынлашҡан. Уңған, талымһыҙ егет төрлө йылдарҙа тармаҡта мастер, урмансы, директор урынбаҫары вазифаларын биләгән.
– Аҙаҡ был өлкәне ҡалдырырға тура килде, сөнки бер аҙ эшҡыуарлыҡ менән дә шөғөлләнә инем – техникаға алмаш частар менән күмәртәләп һатыу иттем. Хужалыҡтарҙан заявкалар алып сыҡҡас, тауарҙы Рәсәй буйлап эҙләп табып, килтереп бирә торғайным. Урмансылыҡтан киткәс, ошоға ныҡлап тотондом, – ти эшҡыуар, үткәндәрҙе хәтергә алып. Һәм ул ауыл хужалығына ныҡлап иғтибар итә. Әммә тармаҡ тәүге осоро “еңел” уңыш менән ҡыуандырмай, ҡаҙаныштар яулау өсөн күп йүгерергә тура килә. Һөҙөмтәлә бер аҙҙан тырышлыҡтың тәүге емештәре күренә башлай. Бөгөн иһә предприятие йылдам үҫешә, республиканың төньяҡ-көнсығышында алдынғыларҙың береһе.
“Уралтау”ҙа әле 2500 баш һыйыр малы заманса йыһазландырылған фермаларҙа аҫрала, шуның дүрт йөҙҙән ашыуы һауыла. Бынан тыш йәмғиәттә алты меңгә яҡын сусҡа, һарыҡ һәм 318 баш йылҡы тотола. Хужалыҡ ит эшкәртеүҙе яйға һалған, бында билмән, тефтель, тиҫтәгә яҡын төр колбаса етештерелә. “Халыҡ ярата, хатта йыш ҡына етмәй ҡала”, – ти Таһир Зарипов. Шулай уҡ сусҡа, йылҡы һәм һыйыр ите лә һатыуға сығарыла. Әйткәндәй, бында уларҙың хаҡы арзан, һөҙөмтәлә күрше райондарҙан да килеп алалар. Ҡаракүл ауылында хужалыҡтың заманса юғары технологиялы ит комбинаты ла бар. Былтыр, мәҫәлән, 538 тонна продукция һатыуға сығарылған, 346 тонна колбаса, бынан тыш, сифатлы ярымфабрикаттар, консерваланған тауар етештерелгән. Комбинат һатып алыусыларҙы йыл һайын яңы төр продукция менән ҡыуандыра. Күптән түгел магазин кәштәләренә ярым ыҫланған “краковская”, “одесская”, бешерелгән “мюнхенские” колбасалары, сусҡа итенән рулеттар һатыуға сығарылып, халыҡ араһында тиҙ арала хуплау табып та өлгөргән. Шуныһы мөһим: продукцияға бер ниндәй ҙә консерванттар ҡушылмай. Һауып алынған һөттө лә үҙҙәрендә эшкәртәләр. Быға тиклем әҙер продукцияны Силәбе өлкәһенең Трехгорный биҫтәһендә урынлашҡан һөт комбинатына тапшырһалар, әле етәкселек ул комбинатты үҙҙәренә һатып алыуға өлгәшкән. Унда “Уралтау” бренды менән етештерелгән ҡаймаҡ, кефир, ряженка, творог, төрлө сыр-брынзалар, йогурттар һәр кемдең күңеленә хуш килә, сифатлы һәм тәмле продукцияны хатта сит тарафтарҙа ла беләләр. 2016 йылда, мәҫәлән, бөтәһе 1538 тонна төрлө һөт ризыҡтары етештерелеп, сауҙа урындарына оҙатылған. Ошо уҡ тауар маркаһы менән “Уральские источники” минераль һыуы, бер нисә төр лимонад, икмәк һәм булка изделиелары һатыуға сығарыла. Ауыл мәктәптәре, балалар баҡсалары ла нәҡ “Уралтау”ҙа етештерелгән аҙыҡ-түлек менән тәьмин ителә. Предприятиеның районда бөгөн дүрт, күрше өлкәләрҙә тағы туғыҙ магазины уңышлы эшләй. Сифатлы аҙыҡ-түлекте “Байрам” магазиндарында ла һатып алырға мөмкин. Етәкселек киләсәктә уларҙың һанын тағы ла арттырырға ниәтләй. Хыялдары, һис шикһеҙ, тормошҡа ашасаҡ, сөнки бының өсөн мөмкинлектәр етерлек.
Бөгөн “Уралтау” ауыл хужалығы предприятиеһының 15 меңдән ашыу гектар ере бар, быйыл яҙ шуның 9 мең гектарҙан ашыу майҙанында иген һәм техник культуралар, күп йыллыҡ үләндәр сәселгән. Шуныһы ҡыуаныслы: бында һәр баҫыу ҡәҙерле, буш ятҡандарҙы осратмаҫһың. Техника паркының бай булыуы ла миҙгел эштәрен ваҡытында һәм тотҡарлыҡһыҙ башҡарырға мөмкинлек бирә. Техника һатып алыуға аҡса йәлләмәйҙәр, йәмғиәт баҫыуҙарын сит илдә, Рәсәйҙә етештерелгән ҡеүәтле трактор-машиналар иңләй. Механизаторҙарға эшләүе күпкә еңел, сөнки бар техника автоматлаштырылған, кондиционерҙар ҡуйылған, ә был үҙ сиратында эште һөҙөмтәле алып барыуға булышлыҡ итә.
Хужалыҡ етәкселеге йәштәргә торлаҡ мәсьәләһен яйға һалыуҙа ла булышлыҡ итә. Йорт төҙөгәндәргә кәрәкле материал, техника менән ярҙам күрһәтергә тырышалар, пилорама хеҙмәте лә бушлай. Ғаилә ҡороусыларға иһә аҡсалата ярҙам ҡаралған. Былтыр, мәҫәлән, туғыҙ йәш ғаилә йорт туйлаған да инде, әле ошондай уҡ бәхеткә тағы өс ғаилә эйә буласаҡ. Ауыл хужалығы буйынса белем алғандарҙың уртаса килеме уҡыу мәлендә лә һаҡлана, өҫтәүенә юл хаҡы ҡаплана, тәүлегенә ҡарап командировка сығымдары түләнә.
– Һәр хеҙмәткәр, минеңсә, йорт һалып сығырға тейеш, шул саҡта ғына ул баҫыуҙа, фермала йә булмаһа башҡа предприятиела тырышып эшләйәсәк. Ғаиләһендә лә тыныслыҡ кисереп, матур итеп балалар үҫтерәсәк. Ә хеҙмәте шатлыҡтан торһа, тимәк, ул ялҡауланмай, ғаиләһен тейешенсә аҡса менән тәьмин итәсәк, – ти Таһир Ғафар улы.
Эшҡыуар уңыштың төп сере тырышлыҡта һәм маҡсатҡа ынтылышта икәненә ныҡлы инанған. Ысынлап та, ятҡан таш аҫтына тәңкә ҡыҫтырмайҙар – ниәтеңә өлгәшеү өсөн һәр ваҡыт хәрәкәттә булырға, алға барырға кәрәк.