Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Аҡкүҙҙе ҡурҡытмайым тиһәң…
Аҡкүҙҙе ҡурҡытмайым тиһәң… Бөтә балыҡсыларҙың да тотҡан табышын айырып бөтмәүе ихтимал. Мәҫәлән, ҡыҙылғанат менән ажауҙы бутайҙар, ҡорман менән күстерәне айырмағандар ҙа бар. Бөгөн беҙ ҡорман балығына оҡшаған тағы ла бер төр балыҡ – аҡкүҙ (сопа) менән танышасаҡбыҙ. Күҙҙәре ғәҙәти балыҡтарҙыҡынан күпкә ҙур, йәйғор төҫө биреп тора. Оҙонлоғо 35-40 см, ауырлығы 1 кг тирәһе. Тәңкәләре ҡорман балығыныҡынан ҙур. Ҡойроғо оҙон, ҡарағусҡыл төҫтә. Күберәк ағын һәм тәрән йылғаларҙа йәшәй. Көтөүгә берләшеүсән, көҙ етеү менән һыу ятҡылыҡтарының тәрән урынын эҙләй башлайҙар.

Ыуылдырыҡты 4-5 йәшкә ет­кәс сәсә­ләр, һыу­ҙың йылы­лығы 12-14 гра­дусҡа еткәс, ҡа­быу­ҙан туҡ­тайҙар. Ағын һыуҙа, ташҡын бөтөп бар­ғанда, ыуыл­дырыҡтарын ҡом ара­һында сәсәләр, 15-20 йыл йәшәйҙәр. Аҡкүҙҙе йәйен дә, ҡышын да тоторға мөмкин. Ул төбө ылымыҡлы урындарҙы әллә ни яратмай. Уның өсөн кәмендә 3 метр тәрәнлек кәрәк. Һай урындарҙа бер-ике йәшлек аҡкүҙҙәр осрай. Ҡыш иһә тәрән соҡорҙарҙа ята.
Һыла балығын тотам тиһәң, аҡкүҙ өйөрөнөң ситенә ҡармаҡ һалырға кәрәк. Аҡкүҙ балығы ҡорманға йәки күстерәгә ҡарағанда йышыраҡ эләгә. Нисек тоторға һуң? Ҡалҡыуыслы ҡармаҡ һалыу, минеңсә, файҙа килтермәйәсәк, сөнки ул ярҙан ярайһы уҡ алыҫта йөҙә. Күбеһенсә фидерға, ерәгә яҡшы эләгә. Мәҫәлән, Дим йылғаһында нисек тоторға була? Бер ярҙан икенсеһенә еп тартып, уға 8-10-лы ҡармаҡ бәйләйбеҙ. Епте төрлө аҙыҡтар менән емләйбеҙ. Ырғаҡтарға бүрттерелгән борсаҡ, кукуруз, селәүсен ҡуябыҙ. Был ысул тартып ҡуйыу (перетяг) тип йөрөтөлә. Әгәр ҙә һәр бер ырғаҡ янына айырым ҡашы (кашель) бәйләһәгеҙ, тағы ла яҡшыраҡ буласаҡ. Фидерға тотоу өсөн 40-80 грамлы емһалғыстар ҡулланыу отошло. Ярҙан тотабыҙ тиһәгеҙ, ҡармаҡ сыбығығыҙ кәмендә 3 метр оҙон­лоғонда булырға тейеш. Ҡармағығыҙҙың осо ярайһы уҡ ҡаты булһын, сөнки был балыҡты күбеһенсә ағында тоторға тура килә.
Кәтүктең энерцияһыҙы яҡшы һөҙөмтә күрһәтә, сөнки эләккән балыҡты тиҙерәк сығарырға мөмкинлек бирә. Кәтүккә епте 100 метрҙан да кәм урамаҫҡа кәрәк. Емһалғыстан һуң 40-60 см оҙон­ло­ғонда нәҙе­герәк ҡармаҡ ебе ҡу­йырға кә­рәк. Төп ептең үрелгәне яҡшы­раҡ. Халыҡ-ара классификация буйынса 7-10-лы ыр­ғаҡ­тар, Рәсәй бил­дә­лә­үе буйынса 5-6-лары яҡшы тип иҫәп­ләнә. Яҙ, көҙ айҙарында – селәү­сен, аҡ ҡорт, мәңне, эна­ғараҡ ҡарышлауығына, йәй көндәре бүрттерелгән бойҙай, ҡамыр, икмәк ҡатыһына яҡшы эләгә.
Тағы бер нәмәне иҫтә тоторға кәрәк: аҡкүҙ ырғаҡтағы емде тартып алып ҡасып китеүсән. Шуға күрә ырғаҡта емегеҙ ныҡ торорға тейеш. Сиртә башлаһа, кинәт тартмағыҙ, сөнки ауыҙы йырылыуы бар. Икенсенән, ҡалған балыҡ­тарҙы ҡурҡытыуығыҙ ихтимал.
Нимәгә эләгә һуң? Ҡорман балығын нисек емләйһегеҙ, аҡкүҙ ҙә шуны ярата. Бүрт­терелгән ем, ваҡланған ит киҫәктәре, икмәк туралған селәүсен ҡулланыла. Кибеттәрҙән дә алырға мөмкин. Эҫе көндәрҙә, бигерәк тә ҡараңғы төшкәс, аҡкүҙҙәр өҫкә һикереүсән (сөнки кислород етешмәй) йә һыу төбөндәге сығып ятҡан шишмәгә йыйыла.


Автор: Ә. Камалов


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






“Мәскәүҙәрсә”

“Мәскәүҙәрсә” 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Ҡәҙерле дуҫтар! Һеҙгә балыҡты “мәскәүҙәрсә” әҙерләргә өйрәтәбеҙ....

Тотош уҡырға 381

Абсолют чемпион

Абсолют чемпион 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Красноярск ғалимдары кеше һаулығы өсөн иң файҙалы балыҡтың исемен атаны....

Тотош уҡырға 475

Щербаковтарҙан кәңәштәр

Щербаковтарҙан кәңәштәр 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

1. Алабуғаны ниндәй балансирға тоторға? Был балыҡты тәүге боҙ аҫтынан ҙурлығы өс-дүрт сантиметр...

Тотош уҡырға 412

Тәжрибә һандығына

Тәжрибә һандығына 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Шөғөлгә тәү башлап тотонғандар балыҡты ҡайҙа, нисек тоторға белмәй аҙапланыусан. Түбәндәге кәңәштәр...

Тотош уҡырға 736

“Үтәгәндәр атлай башлағас та Ағиҙелгә йүгерә”

“Үтәгәндәр атлай башлағас та Ағиҙелгә йүгерә” 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

…2003 йылдың ҡышы. Ҡар туҡтауһыҙ яуыуға ҡарамаҫтан, Ҡариҙел буйына балыҡҡа юлландым. Мәкеләр уйып,...

Тотош уҡырға 707

Ялтырауыҡ ҡармаҡ. Нимә ул?

Ялтырауыҡ ҡармаҡ. Нимә ул? 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Мормышка Рәсәйҙә уйлап сығарылған. Ғәжәп: һалҡын һауа торошо беҙҙең илебеҙгә генә хас түгел дә....

Тотош уҡырға 634

Татыулыҡтың сере ниҙә?
Таналыҡтан – 15 килолыҡ суртан!

Таналыҡтан – 15 килолыҡ суртан! 20.01.2019 // Йәмғиәт / Эй ултыра балыҡсы...

Хәйбулла районының Мәмбәт ауылында йәшәгән Нәзим Байғусҡаровты ауылдаштары оҫта балыҡсы һәм һунарсы...

Тотош уҡырға 768

Табышың туйып арыһа...

Табышың туйып арыһа... 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Республикабыҙҙа йыл һайын һәүәҫкәр балыҡсылар конкурсы үткәрелә....

Тотош уҡырға 583

Хәтер һандығына

Хәтер һандығына 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Йылға-күлдәр боҙ менән ҡапланғас та һәүәҫкәр балыҡсылар табыш артынан ашыға. Кемдер күп тота, әммә...

Тотош уҡырға 606

Үҙебеҙ – гидрометеоүҙәк

Үҙебеҙ – гидрометеоүҙәк 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Ҡайһы ғына балыҡсыны иртәгәге һауа торошо ҡыҙыҡһындырмай икән?!...

Тотош уҡырға 525

Һыла тотабыҙ

Һыла тотабыҙ 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Ыжғыр бурандар ҙа, көслө ҡар ҙа, ажғыр ел дә һыла тотоуға кәртә була алмай. Уны һәр саҡ рәхәтләнеп...

Тотош уҡырға 638