Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Дауа – аяҡ аҫтында“Һаулығым – байлығым” тигән һүҙҙәрҙе йыш ишетәбеҙ, ҡулланабыҙ. Кемделер нимә менәндер ҡотлағанда ла иң тәүҙә һау-сәләмәт тормош теләйбеҙ. Ысынлап та, һаулыҡтан да ҡәҙерлерәк нимә бар һуң донъяла? Хәҙерге заманда был бигерәк тә актуаль, сөнки тулыһынса һау-сәләмәт кешеләр әҙәйә, бигерәк тә йәштәр араһында. Ығы-зығылы тормош, насар экология, дөрөҫ булмаған йәшәү рәүеше, туҡланыу — сәбәптәре күп инде...

Сер түгел, сирләп китһәк, шунда уҡ дарыуханаға йүгерәбеҙ. Хаҡтарына ла ҡарамай, табип кәңәшен дә көтмәй, услап-услап дарыу йотабыҙ. Былай еңелерәк тә, тиҙерәк тә, мәшәҡәтләнмәйһең дә кеүек. Бигерәк тә йәш әсәләрҙең сабыйҙары ауырыһа, үҙ белдектәре йәки интернеттағы “дуҫтары” кәңәштәренә таянып балаларын “дауалауы” борсолдора. Һөҙөмтәлә улар, иммунитеттары ҡаҡшап, сиргә бирешеүсән, сибек булып үҫә.
Борон-борондан ата-бабаларыбыҙ төрлө шифалы үләндәр менән дауаланған, уларҙы йыйып, киптереп, ҡайнатып эскән. Дарыу үләндәре йыйыу, имләү, һөлөк һалыу менән шөғөлләнгән айырым кешеләр ҙә булған. Үләндәрҙең дауалау үҙенсәлектәрен, ҡасан, ниндәй күләмдә йыйырға, уларҙы ҡайһылайтып һаҡларға кәрәклеген бик белеп эш иткәндәр улар. “Самаһын белһәң — дарыу, белмәһәң — ағыу” тигән мәҡәл юҡтан ғына килеп сыҡмаған бит.
Ысынлап та, тирә-яғыбыҙға күҙ һалығыҙ әле: ниндәй генә үләндәр үҫмәй тыуған төйәгебеҙҙә!
Бөтәбеҙгә лә таныш үгәй инә үләнен генә алайыҡ. Ул күп илдәрҙә халыҡ медицинаһында ҡулланыла, боронғо дарыу үләне иҫәпләнә. Япрағынан яһалған төнәтмә һалҡын тейгәндә, аш һеңдереү, бөйөр һәм бәүел ҡыуышлығы сирҙәрендә ярҙам итә, аппетитты аса. Ә һарҡындыһы менән сәсте йыуып, ҡауаҡтан һәм сәс ҡойолоуҙан ҡотолорға була.
Күптәргә ҡамасаулаған дегәнәктән генә күпме файҙа! Унан май эшләргә, төнәтмәһе менән сәс йыуырға мөмкин – тамырҙарын нығытыуға булышлыҡ итәсәк.
Юл япрағы – ашҡаҙанға, андыҙ бөйөргә дауа, дегәнәк тамырын сәйнәп йөрөү гас­тритты бөтөрә, шәкәр диабеты менән ауырығанда ла ҡулланырға мөмкин.
Сөйәл үләне лә шифалы, уны сәскә атҡан саҡта йыялар. Күптәр ағыулы тип ҡулланмай, ләкин аҙ миҡдарҙа эсһәң, йүткереүҙе бөтөрә, температураны төшөрә.
Ынйы сәскәһен (ландыш) йыйғанда һаҡ булырға кәңәш ителә, сөнки ул ағыулы, бигерәк тә еләктәре. Ынйы сәскәһен дауа сифатында халыҡ ҡына түгел, рәсми медицинала ла киң ҡулланалар. Унан эшләнгән дарыуҙар тынысландыра, йоҡлата, шулай уҡ тахикардия, гипертония, боғаҡ һәм быума сирҙәрен дауалауҙа, нервы ҡаҡшағанда файҙаһы ҙур.
Ҡара ҡарағаттың япраҡтарын һәм бөрөләрен әҙерләйҙәр, ул аскорбин кислотаһына бай. Япраҡтары хуш еҫле булғанға күрә йыш ҡына сәйгә лә өҫтәйҙәр.
Бәпембә салат өсөн һәйбәт. Иҙелгән япраҡтарынан йәшәртеү өсөн битлек тә эшләйҙәр, ә сәскәһенән әҙерләнгән төнәтмә һипкелде ағарта.
Ошо арала ҡайын еләге сәскә ата башлай. Уның шифалы булыуы күптән билдәле. Бигерәк тә япрағын ҡан ағыуҙы туҡтатыусы үләндәр ҡатнашмаһына ҡушалар. Ә еләгенән ҡайнатма әҙерләйҙәр йәки киптерәләр.
Был осорҙа айыу көпшәһе (дяшль), энәлек (боярышник), муйыл сәскәһе, дегәнәк тамыры, көтөүсе муҡсаһы, аҡ әрем, юл япрағы, ҡара һарына (папоротник) һәм башҡа ҡайһы бер үҫемлектәрҙең шифаһы ҙур.
Эйе, һанай китһәң бик күп. Мәғлүмәттәргә ҡарағанда, Башҡортостаныбыҙҙа үҫкән ҡырағай дарыу үҫемлектәренең 120 төрө фәнни медицинала һәм 200-ҙән ашыуы халыҡ медицинаһында ҡулланыла.
Һуңғы ваҡытта сирҙе дауалағанда ата-бабаларыбыҙ тәжрибәһендә һыналған дарыу үләндәренә мөрәжәғәт итеүселәр күбәйә. Республикабыҙҙа киң танылыу алған ағинәйҙәр хәрәкәтенең үләндәрҙең шифаһын, нисек ҡулланылыуын аңлатыу буйынса йәш быуын араһында маҡсатлы эш алып барыуы маҡтауға лайыҡ.
Юғары даирәләрҙән дә республика фармацевтика сәнәғәтен урындағы экологик яҡтан таҙа үләндәр нигеҙендә үҫтереү мәсьәләһе күтәрелә башланы.
Ҡыҫҡаһы, йәй башланып ҡына тора. Үҙегеҙҙең, балаларығыҙҙың һаулығын хәстәрләп, файҙалы үләндәрҙе йыйып ҡалығыҙ. Әммә иң тәүҙә улар хаҡында мәғлүмәт менән ныҡлап танышығыҙ, табип менән кәңәшләшегеҙ һәм үҙегеҙгә күпме кәрәк буласағын иҫәпләгеҙ, сөнки киптерелгән үләндәрҙе һаҡлау ваҡыты күп түгел, ни бары бер-ике йыл.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Дөрөҫ йәшәгеҙ

Дөрөҫ йәшәгеҙ 29.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Заман ҙур тиҙлек менән алға елгәндә, йылдарға йылдар өҫтәлгән һайын тормоштоң мәғәнәһе, дөрөҫ...

Тотош уҡырға 194

Ғалимдар һөйөндөрмәне

Ғалимдар һөйөндөрмәне 29.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Сит ил ғалимдары, атап әйткәндә, АҠШ, Испания һәм Норвегия тикшеренеүселәре рәсәйҙәрҙе тиҙ...

Тотош уҡырға 115

Прививкаһыҙ мәктәпкә лә, баҡсаға ла индермәйәсәктәр

Прививкаһыҙ мәктәпкә лә, баҡсаға ла индермәйәсәктәр 29.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Күптән түгел Италияла яңы закон ғәмәлгә инде. Ата-әсәләр балаларын киң таралған йоғошло сирҙәрҙән...

Тотош уҡырға 134

“Сихут” сире һайлап тормай...

“Сихут” сире һайлап тормай... 29.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Бер нәмәнән дә ҡурҡмаған таяҡса хаҡында....

Тотош уҡырға 133

“Ир менән ҡатын проблемаһы”н  еңеп сығырға мөмкин
"Сибай ҙа, уның халҡы ла оҡшаны"

"Сибай ҙа, уның халҡы ла оҡшаны" 22.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Тап шундай йылы һүҙҙәр, яҡты уйҙар менән ҡайтырға сыҡты Өфө табиптары. Бөгөн Сибайҙа сирлеләрҙе...

Тотош уҡырға 138

Заман менән бергә атлайҙар

Заман менән бергә атлайҙар 22.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

“Йөрәк һүҙе”, “Йөрәктән сыҡҡан йөрәккә етә”, “Бала – йөрәк ите”, “Миһырбанлыҡ – йөрәктән”... Кеше...

Тотош уҡырға 116

Яман шешкә ҡаршы "ҡоралланып"

Яман шешкә ҡаршы "ҡоралланып" 21.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Бөгөнгө “Сәләмәтлек сәғәте”ндә онкологик сирлеләрҙе дарыу препараттары менән тәьмин итеү мәсьәләһе...

Тотош уҡырға 108

Сирҙәрҙе башланғыс стадияһында уҡ асыҡлаясаҡ

Сирҙәрҙе башланғыс стадияһында уҡ асыҡлаясаҡ 16.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Учалы үҙәк дауаханаһында өлкәндәр өсөн УЗИ кабинетын йыһазландырыу эштәре бара....

Тотош уҡырға 110

Ҡәлғәгеҙ хәүефһеҙме?

Ҡәлғәгеҙ хәүефһеҙме? 15.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Таҙалыҡ – сәләмәтлек нигеҙе, тигән ҡанатлы һүҙҙәр хәҙерге заманда ла көнүҙәклеген юғалтмай....

Тотош уҡырға 162

Үҙеңдән дә оло табип юҡ

Үҙеңдән дә оло табип юҡ 15.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Һаулыҡтың һаҡлауға мохтаж икәнлеген хәтерҙә тотайыҡ....

Тотош уҡырға 266

Уйҙырмаларҙан ҡотолайыҡ

Уйҙырмаларҙан ҡотолайыҡ 15.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә лә төрлө уйҙырмалар етерлек. Шуларҙың бер нисәһенә күҙ һалайыҡ....

Тотош уҡырға 168