Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Тәнгә - сихәт, йәнгә рәхәт бирер
Тәнгә - сихәт, йәнгә рәхәт бирерБаҡса — еләк-емеш, йәшелсә үҫтереү ере генә түгел, талсыҡҡан тәнгә ял, күңелгә тыныслыҡ биргән урын да.
Күҙҙең яуын алып торған сәскәләр илһам, матурлыҡ сығанағы булһа, еләк-емеш, ағас-ҡыуаҡтары дәрт, сәм өҫтәй. Кеше ут менән һыуға ғына ҡарап туймай, тигән әйтем бар. Шуға ла хәҙерге баҡсаларҙа шашлыҡ бешереү өсөн усаҡ урыны әҙерләү, һыу ятҡылыҡтары ҡаҙыу, йәғни яһалма күл булдырыу ғәҙәти күренешкә әйләнеп бара.
Үҙ тәжрибәмдән сығып, уҡыусыларға яһалма күл эшләүҙең бер ысулын тәҡдим итмәксемен. Бынан дүрт-биш йыл элек ҡоҙоҡ ҡаҙыныҡ. Әлбиттә, тупраҡтың өҫкө ҡатламын бар баҡсаға таратһаң да булыр ине. Ә бына 12 метрҙан сыҡҡан тиҫтәләрсә тонна-кубометр балсыҡты ҡайҙа илтергә? Йорт алдынан алынған балсыҡ ситкә түгелергә тейеш түгел, тигән ырым да бар. Уныһы, бәлки, мөһим дә булмаҫ ине, әгәр ҙә йыйылған ҡаҙылма “Альп тауы”на оҡшамаһа. Шулай итеп, ҡоҙоҡло ла, таулы ла булдыҡ. Береһен эшләһәң, икенсеһе сиратта тора бит ул. Уйламағанда бәләкәй генә һыу ятҡылығы яһау теләге тыуҙы. Ҙурлығын әллә ни киңәйтмәнек — 3х4 метр итеп буласаҡ күлдең урынын билдәләнек, 80–90 сантиметр тәрәнлектә ҡаҙҙыҡ. Тупраҡ "тау" өҫтөнә китте, балсығы — ошо уҡ сәскәлекте бер аҙ оҙонайтыуға. Соҡор әҙер булғас, төбөнә селтәр-рабица түшәнек. Ул ергә ятырға тейеш түгел — 10–15 см ара ҡалдырыла, күтәрелеп, йыйырылып тормаһын өсөн билдәле арауыҡта сөйҙәр менән нығытыла. Стеналары, иҙелмә ағып төшмәҫлек итеп, һөҙәгерәк алына, шул уҡ рабица ҡағыла. Ул инде иҙелмәне ярылмаҫлыҡ итә. Цемент, ҡырсынташ ҡатнашмаһы сетка менән тигеҙ булғансы һалына. Һуңынан 10 см тирәһе тағы бер тапҡыр йәйелә. Кипкәс, стена плитәләре йәбештереү өсөн ҡулланылған, нигеҙен цемент, гипс тәшкил иткән елем менән нәҙек кенә итеп һылап сығырға кәрәк. Урыны менән стенаға ваҡ таштар ҙа йәбештереп ҡуйһаң, матур, тәбиғи була. "Яр"ҙың ситтәренә эрерәк ҡырсынташ түшәлә.
Һыуҙы көн дә тиерлек алыштыраһың. Был эштән ҡурҡырға ярамай: тәүҙә ҡоҙоҡтан һалҡын һыу һурҙырғыс ярҙамында күлгә ағыҙыла, һуңынан йылы һыу йәшелсәгә һиптерелә. "Бер атҡанда ике ҡуян" килеп сыға: баҡсала дым була, күл эсе таҙара. Яһалма күлгә яҙын табан балыҡтары ебәрәбеҙ. Улар әрһеҙ, ҡурҡмай, һурҙырғыс ҡорамалдың тауышына бирешмәй, ашауға ла талымһыҙ.
"Альп тауы"на килгәндә, сәскә, үләндәрҙең күп йыллыҡтарын һайлау отошло. Бер йыллыҡтарын тышҡа үҫенте сағында күсереп ултыртабыҙ. Сәскә ғүмере бер нисә аҙналыҡ, хатта көнлөк бит, алыштырып тороу мөһим. Тауҙың төп биҙәге — таштар, шулай уҡ баҡса өсөн махсус эшләнгән ҡош, йәнлек һындары...
Күлегеҙ ҡырына эскәмйә лә эшләп ебәрһәгеҙ, баҡсағыҙ эш-мәшәҡәт урынына ғына түгел, ысын мәғәнәһендә ял итер ергә лә әйләнер.

Ҡырмыҫҡалы районы.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Тәҙрә төбөм "гөл" генә!

Тәҙрә төбөм "гөл" генә! 31.03.2019 // Баҡса

Беҙҙең һауа шарттарында йылылыҡ яратҡан культураларҙың үрсетмәһен йыш ҡына тәҙрә төбөндә үҫтерәләр....

Тотош уҡырға 782

"Үҫенте" кәңәш бирә

"Үҫенте" кәңәш бирә 21.03.2019 // Баҡса

Баҡса үҫтерергә яратҡандар өсөн яңы миҙгел яҡынлаша. Улар орлоҡтар һайлай, үҫентеләр ултырта,...

Тотош уҡырға 405

Сәсеү өсөн орлоҡ һайлау серҙәре

Сәсеү өсөн орлоҡ һайлау серҙәре 15.03.2019 // Баҡса

Баҡсала мул уңыш үҫтереү иң тәү сиратта дөрөҫ һай­лан­ған орлоҡҡа бәйле. Юҡҡа ғына хал­ҡы­быҙ “Ни...

Тотош уҡырға 299

Көҙгө байлыҡ өҫтәлдәрҙә

Көҙгө байлыҡ өҫтәлдәрҙә 16.10.2018 // Баҡса

Ғәжәйеп ризыҡ Йәшел помидорҙы йыуып, мейестә йомшарғансы бешереп алырға ла ит турағыс аша...

Тотош уҡырға 403

Ағас ботағы айырылһа…

Ағас ботағы айырылһа… 16.10.2018 // Баҡса

Һеҙ быйыл мул уңыш йыйҙығыҙ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, алмағасығыҙҙың кәрәкле бер ботағы айырылып төшкән....

Тотош уҡырға 371

Сылтыр-сылтыр “йылға” аға

Сылтыр-сылтыр “йылға” аға 16.10.2018 // Баҡса

Баҡса ул йәшелсә, емеш үҫтереү урыны ғына түгел, унда ял итеү өсөн дә уңайлы шарттар булдырылырға...

Тотош уҡырға 388

Көҙгө тәрбиәнең әһәмиәте ҙур

Көҙгө тәрбиәнең әһәмиәте ҙур 16.10.2018 // Баҡса

Уңыштар йыйып алынып, һалҡын көндәр ныҡлап башланғансы баҡсасылар өсөн айырым осор һанала. Яңы...

Тотош уҡырға 416

Белеп ултыртһаң — отолмаҫһың

Белеп ултыртһаң — отолмаҫһың 16.10.2018 // Баҡса

Тәбиғәт шарттарына ҡарап, элегерәк көньяҡ халыҡтары Башҡортостанды “йәшел помидорҙар иле” тип...

Тотош уҡырға 394

Үҙ баҡсаңдыҡын һайла!

Үҙ баҡсаңдыҡын һайла! 26.09.2018 // Баҡса

Түбәнге Яйыҡбай – Һаҡмар йылғаһына һыйынып ҡына ултырған, әллә ни ҙур булмаған ауылдарҙан. Мәгәр...

Тотош уҡырға 459

Лимондар ҡайҙа үҫә?

Лимондар ҡайҙа үҫә? 25.09.2018 // Баҡса

Республикабыҙҙың ғорурлығы ул Өфөләге лимонарий. Уңған ғалим-биолог Фәриҙә Садиҡова тырышлығы менән...

Тотош уҡырға 366

Ҙур ҙа түгел, уңайлы ла

Ҙур ҙа түгел, уңайлы ла 18.09.2018 // Баҡса

Күптәр “Йорт-ҡура” битендә өй, мал һарайы төҙөү, башҡа эштәр тураһында баҫыуҙы һорап яҙа. Әлбиттә,...

Тотош уҡырға 374

Уңышты нисек һаҡларға?

Уңышты нисек һаҡларға? 18.09.2018 // Баҡса

Сөгөлдөр һәйбәт һаҡланһын өсөн һабағын ҡул менән бороп өҙмәгеҙ, ә төбөн 1-1,5 сантиметр оҙонлоғонда...

Тотош уҡырға 414