Баҡса — еләк-емеш, йәшелсә үҫтереү ере генә түгел, талсыҡҡан тәнгә ял, күңелгә тыныслыҡ биргән урын да.
Күҙҙең яуын алып торған сәскәләр илһам, матурлыҡ сығанағы булһа, еләк-емеш, ағас-ҡыуаҡтары дәрт, сәм өҫтәй. Кеше ут менән һыуға ғына ҡарап туймай, тигән әйтем бар. Шуға ла хәҙерге баҡсаларҙа шашлыҡ бешереү өсөн усаҡ урыны әҙерләү, һыу ятҡылыҡтары ҡаҙыу, йәғни яһалма күл булдырыу ғәҙәти күренешкә әйләнеп бара.
Үҙ тәжрибәмдән сығып, уҡыусыларға яһалма күл эшләүҙең бер ысулын тәҡдим итмәксемен. Бынан дүрт-биш йыл элек ҡоҙоҡ ҡаҙыныҡ. Әлбиттә, тупраҡтың өҫкө ҡатламын бар баҡсаға таратһаң да булыр ине. Ә бына 12 метрҙан сыҡҡан тиҫтәләрсә тонна-кубометр балсыҡты ҡайҙа илтергә? Йорт алдынан алынған балсыҡ ситкә түгелергә тейеш түгел, тигән ырым да бар. Уныһы, бәлки, мөһим дә булмаҫ ине, әгәр ҙә йыйылған ҡаҙылма “Альп тауы”на оҡшамаһа. Шулай итеп, ҡоҙоҡло ла, таулы ла булдыҡ. Береһен эшләһәң, икенсеһе сиратта тора бит ул. Уйламағанда бәләкәй генә һыу ятҡылығы яһау теләге тыуҙы. Ҙурлығын әллә ни киңәйтмәнек — 3х4 метр итеп буласаҡ күлдең урынын билдәләнек, 80–90 сантиметр тәрәнлектә ҡаҙҙыҡ. Тупраҡ "тау" өҫтөнә китте, балсығы — ошо уҡ сәскәлекте бер аҙ оҙонайтыуға. Соҡор әҙер булғас, төбөнә селтәр-рабица түшәнек. Ул ергә ятырға тейеш түгел — 10–15 см ара ҡалдырыла, күтәрелеп, йыйырылып тормаһын өсөн билдәле арауыҡта сөйҙәр менән нығытыла. Стеналары, иҙелмә ағып төшмәҫлек итеп, һөҙәгерәк алына, шул уҡ рабица ҡағыла. Ул инде иҙелмәне ярылмаҫлыҡ итә. Цемент, ҡырсынташ ҡатнашмаһы сетка менән тигеҙ булғансы һалына. Һуңынан 10 см тирәһе тағы бер тапҡыр йәйелә. Кипкәс, стена плитәләре йәбештереү өсөн ҡулланылған, нигеҙен цемент, гипс тәшкил иткән елем менән нәҙек кенә итеп һылап сығырға кәрәк. Урыны менән стенаға ваҡ таштар ҙа йәбештереп ҡуйһаң, матур, тәбиғи була. "Яр"ҙың ситтәренә эрерәк ҡырсынташ түшәлә.
Һыуҙы көн дә тиерлек алыштыраһың. Был эштән ҡурҡырға ярамай: тәүҙә ҡоҙоҡтан һалҡын һыу һурҙырғыс ярҙамында күлгә ағыҙыла, һуңынан йылы һыу йәшелсәгә һиптерелә. "Бер атҡанда ике ҡуян" килеп сыға: баҡсала дым була, күл эсе таҙара. Яһалма күлгә яҙын табан балыҡтары ебәрәбеҙ. Улар әрһеҙ, ҡурҡмай, һурҙырғыс ҡорамалдың тауышына бирешмәй, ашауға ла талымһыҙ.
"Альп тауы"на килгәндә, сәскә, үләндәрҙең күп йыллыҡтарын һайлау отошло. Бер йыллыҡтарын тышҡа үҫенте сағында күсереп ултыртабыҙ. Сәскә ғүмере бер нисә аҙналыҡ, хатта көнлөк бит, алыштырып тороу мөһим. Тауҙың төп биҙәге — таштар, шулай уҡ баҡса өсөн махсус эшләнгән ҡош, йәнлек һындары...
Күлегеҙ ҡырына эскәмйә лә эшләп ебәрһәгеҙ, баҡсағыҙ эш-мәшәҡәт урынына ғына түгел, ысын мәғәнәһендә ял итер ергә лә әйләнер.

Ҡырмыҫҡалы районы.