Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Саңғалыҡтың саңын ауыҙлыҡлап буламы?
Былтыр Учалы районының Мансур ауылы кешеләре, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовҡа мөрәжәғәт итеп, төбәктәге насар экологик хәл тураһында еткергәйне. Әйтеүҙәренсә, Мансур эргәһендә урынлашҡан Саңғалыҡ диорит карьерының саң болоттары ауылға табан оса, тын алырлыҡ, йәшәрлек әмәл юҡ.
Мәғлүм булыуынса, данлыҡлы Мансур ятҡылығында һирәк осрай торған төҙөлөш ташы – гранит табыла, ошонда уҡ Саңғалыҡ диорит ятҡылығы ла урынлашҡан. Һуңғыһынан асыҡ ысул менән төҙөлөштә киң ҡулланылыусы ваҡ таш, ҡомташ етештерәләр. Тап ошо карьер төбәккә экологик хәүеф менән янай ҙа инде.
2011 йылдың октябрендә Учалы район-ара прокуратураһы һәм Башҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының Белорет территориаль комитеты хеҙмәткәрҙәре булып, урында тикшереү үткәргәндән һуң, һауаға ташланған ҡалдыҡтарға 2010 – 2011 йылдарҙа лаборатор анализ уҙғарылмағанлығы, таҙартыу ҡоролмаларының ваҡытында таҙартылмауы, ҡоролмаларҙы файҙаланыу ҡағиҙәләре үтәлмәүе асыҡланғайны. Экологик нормаларҙы боҙған өсөн вазифалы кеше административ яуаплылыҡҡа тарттырылды.
Ошонан һуң Мансур ауылы халҡы еңел тын алған тип уйлайһығыҙмы? Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, халыҡ ҡыш буйы саңлы һауа һуларға мәжбүр булған. Әйтеүҙәренсә, был болот шундай ҡуйы, хатта Мансурға килгән саҡта, ауыл юлдан күренмәй ҙә – зарарлы томан артында. Ә бит бында меңгә яҡын кеше йәшәй, балалар, оло йәштәгеләр бар...
Ошо көндәрҙә Башҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы башланғысы менән Учалы район-ара прокуратураһы Мансурҙа сираттағы тикшереү үткәрҙе. Һөҙөмтәлә, яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең санитар-һаҡлау зонаһындағы атмосферала зарарлы матдәләрҙең концентрацияһы норманан – өс тапҡыр, предприятие эргәһендәге урмандағы ҡар ҡатламында 16 тапҡыр артыҡ булыуы, предприятиеның атмосфера һауаһын һаҡлау һәм производство ҡалдыҡтары менән эш итеү буйынса тейешле документтары эшләнмәүе, газ таҙартыу ҡоролмаларының яраҡһыҙлығы, предприятиеның санитар-һаҡлау зонаһы проекты юҡлығы, предприятие тейешле органдарға һауаны бысратыу буйынса дөрөҫ мәғлүмәт бирмәүе һәм башҡа етешһеҙлектәр асыҡланған. Хәйер, был рәсми һығымталар халыҡтың йәшәйешен яҡшыртырмы? Әлегә Учалы район судының 26 марттағы ҡарары менән яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең эшмәкәрлеге 45 тәүлеккә туҡтатылған, етешһеҙлектәрҙе бөтөрөүҙе Башҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы етди контролдә тоторға вәғәҙә итә. Үҙ сиратыбыҙҙа, был мәсьәләнең нисек хәл ителгәнен күҙәтеп, гәзит битендә яҡтыртып барырға ниәтләйбеҙ.
Г. БАЛТАБАЕВА.


Шамил ҒӘЛИӘХМӘТОВ, Мансур ауыл Советы муниципаль берәмеге башлығы:
– Саңғалыҡ диорит карьеры Мансур һәм Ильинка ауылдарына бик яҡын урынлашҡан, бында меңгә яҡын халыҡ көн итә. Уларҙың күбеһе тап ошо предприятиела эшләй. Карьерҙың эшмәкәрлегенә бер нисә тиҫтә йыл, әммә саң проблемаһы һуңғы осорҙа ҡырҡыуланды. Уның сәбәптәре төрлө, әлбиттә. Беренсенән, предприятиела таш ваҡлағанда саңды фильтрау ҡағиҙәләрен тейешенсә үтәмәүҙәре билдәле булһа, икенсенән, һуңғы йылдарҙың ҡоро, ҡарһыҙ килеүе лә был мәсьәләне киҫкенләштереп ебәрҙе. Яуым-төшөм туҙанды баҫа бит ул. Быйылғы ҡыш ҡар япмаһы үтә йоҡаҡ булды, ул баҫылманы тиерлек. Ауыл халҡына бик ҡыйын, әлбиттә. Даими туҙан йотоу һаулыҡҡа зыян яһамай ҡалмай. Ә ауыл урамдарын, йорт-ҡураны нисек ҡурсаларға? Мәсьәлә ҡырҡыу, әммә, икенсе яҡтан, халыҡ предприятиены ябыу яғында түгел. Ни тиһәң дә, эш урыны бит ул: һәр кемгә ғаиләһен хәстәрләргә кәрәк. Шуға ла экология нормаларын үтәүгә ҡарата талап юғарыраҡ булһын ине.
Лидиә МОСТАФИНА, Мансур балалар баҡсаһының музыкаль етәксеһе:
– Ошо ауылда ғаиләбеҙ менән егерме йылдан ашыу ғүмер кисерәбеҙ, әммә быға тиклем саң-туҙандан ыҙаланғаныбыҙ булманы, ә һуңғы ике йылда түҙерлек түгел. Карьерҙың элекке етәкселеге был проблема хаҡында хәбәрҙар ине, халыҡ уға күп тапҡыр мөрәжәғәт иткәне булды. Әммә әлеге етәкселек кешеләрҙең зарына бик ҡолаҡ һалып бармай – экология мәсьәләһенә иғтибар юҡ кимәлдә. Карьер тәүлек әйләнәһенә эшләй, аңлауымса, предприятиела ташты төнөн ваҡлайҙар. Иртән тороп эшкә барайым тиһәң, тупһаға баҫып булмай – һоро саңдан ҡалын ҡатлам хасил була, ул ғына түгел, йәшелсә-емеш, ағастар үҫкән баҡса, йорт-ҡура – һәммәһе лә туҙан аҫтында. Йәй көнө малды көтөүлеккә сығарыр әмәл юҡ – бысраҡ үләнде ниндәй мал ашаһын? Ҡыҫҡаһы, саң болото араһында йәшәйбеҙ. Мин медицина белгесе түгел, шулай ҙа экологияның бындай торошо кешеләрҙең иммунитетын ҡаҡшатҡанын, булған ғына һаулығын юҡҡа сығарғанын, ауыр сирҙәргә дусар иткәнен аңлайым, ошонда йәшәгәс, миҫалдар бихисап. Предприятие әлегә ваҡытлыса туҡтатылған, һәм ошо арала тейешле саралар күрелер, тип өмөтләнәм. Унда бит ауыл кешеләре эшләй, ғөмүмән, ҙур предприятиены тота килеп ябып та ҡуймаҫтар инде. Алдынғы технологиялар заманында халыҡты экологик бәләнән ҡотҡара алырлыҡ сара булмағанына, булғанын да ҡулланмағандарына аптырайым.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Баймаҡта – "Таҙа кесаҙна"

Баймаҡта – "Таҙа кесаҙна" 29.03.2019 // Экология

Тирә-яҡ ҡарҙан әрселеп тә өлгөрмәне, ҡыш буйы йыйылған сүп-сар ҡалдыҡтары, ташланған шешә һауыттары...

Тотош уҡырға 378

Стаканһыҙ ҙа йәшәрбеҙ әле

Стаканһыҙ ҙа йәшәрбеҙ әле 28.03.2019 // Экология

Европа парламенты, 2021 йылға пластмассанан етештерелгән тиҫтәләгән предмет төрҙәренән баш тартыуҙы...

Тотош уҡырға 196

"Аныҡ, дөрөҫ мәғлүмәт бирелеренә ышанам"

"Аныҡ, дөрөҫ мәғлүмәт бирелеренә ышанам" 26.03.2019 // Экология

Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Гражданлыҡ йәмғиәтен үҫтереү һәм кеше хоҡуҡтары буйынса совет...

Тотош уҡырға 188

Эш теүәл бара

Эш теүәл бара 14.03.2019 // Экология

Сибайҙа үткән көндәлек брифингта ҡалалағы экологик хәлгә ентекле баһа бирелде....

Тотош уҡырға 214

Урман яҙмышы Ҡариҙелдә хәл ителә

Урман яҙмышы Ҡариҙелдә хәл ителә 27.02.2019 // Экология

1 мартта Ҡариҙел районында Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров...

Тотош уҡырға 246

Матурлығынан зыяны күберәк

Матурлығынан зыяны күберәк 26.02.2019 // Экология

Күршеләрҙә көҙөн сағыу һары төҫлө сәскә күреп ҡалдым. – Резеда апай, ҡайһылай матур сәскә, күсереп...

Тотош уҡырға 441

Урман “ашханалары”

Урман “ашханалары” 26.02.2019 // Экология

Республикалағы барлыҡ тәбиғәт ҡурсаулыҡтарында һәм заказниктарында ҡырағай йәнлектәрҙе ашатыу өсөн...

Тотош уҡырға 343

“Таҙа Танып”тың башында  кем тора?

“Таҙа Танып”тың башында кем тора? 26.02.2019 // Экология

Республикала гөрләп үткән “Таҙа Танып” акцияһы йомғаҡтарын Пермь крайының Чернушки ҡалаһында...

Тотош уҡырға 300

Һаҙлыҡтар һаҡҡа алынды

Һаҙлыҡтар һаҡҡа алынды 26.02.2019 // Экология

Улар тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителде....

Тотош уҡырға 289

Брифингта – һуңғы яңылыҡтар

Брифингта – һуңғы яңылыҡтар 25.02.2019 // Экология

Сибайҙа экологик хәлде яйға һалыу, һауаның торошо, ниҙәр башҡарылғаны хаҡында ҡала халҡына еткереп...

Тотош уҡырға 256

Таусылар именлеген хәстәрләп

Таусылар именлеген хәстәрләп 22.02.2019 // Экология

Сибай ҡалаһындағы экологик хәл “Ростехнадзор” хеҙмәткәрҙәрен дә борсомай ҡалманы. Бөгөн улар Учалы...

Тотош уҡырға 279

Экологик хәл тотороҡлана

Экологик хәл тотороҡлана 21.02.2019 // Экология

Был хаҡта бөгөн үткән брифингта хәбәр ителде: Сибайҙа көкөрт диоксидының миҡдары артыуы күҙәтелмәне....

Тотош уҡырға 331