Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Бәрҙе (хариус) Бәрҙе һалҡын һыулы, шәп аҡҡан йылғаларҙы үҙ итә. Тимәк, улар өсөн тау шарлауыҡтары айырыуса уңай.
Иң эре бәрҙеләр йылғаның ышығына, уға йығылған ағас тирәһенә йәки томбойоҡ араһына йәшенеүсән. Ҡояш ҡыҙҙыра башлау менән һалҡын урынға йыйылалар.
Бәрҙе тотоу өсөн ҡармаҡ ебенең ныҡ һәм нәҙек булғанын һайлау отошло. Уны ярҙан алыҫҡараҡ ырғытырға кәрәк. Ҡалҡыуыс менән тотҡанда, батырғыс ҡуйырға онотмағыҙ, уның менән ырғаҡ араһы 35 – 40 см булһын. Ҡурғаш һыуға төшкәс, ем яй ғына төпкә бата. Бәрҙегә тап шул кәрәк тә инде. Көҙгә ҡарай һыу таҙарғас иһә, күбәләкле ырғаҡ (мушка) ҡулланыу һөҙөмтәле. Уны өс йәки ике асалы 8,5 – 10 һанлы ырғаҡ һайлап, төрлө ҡауырһындарҙан (ерән, һарғылт йәшел төҫлөһө айырыуса һәйбәт) күбәләккә оҡшатып эшләргә кәрәк.
Көн болотло торһа, бәрҙе яҡшы ҡаба. Аяҙ көндә иһә уны кискә табан ғына ҡармаҡларға кәрәк. Көҙгөһөн һыу өҫтөндә осоп йөрөгән себен-бөжәктәргә һикереүсән. Шуға күрә иң уңайы – күбәләкле ҡармаҡҡа тотоу. Уныһы әллә ни ҙур булмаһын, сөнки бәрҙе – ҡурҡаҡ балыҡ. Ҡармаҡ ебегеҙгә бер нисә ырғаҡ ҡуйһағыҙ, ул береһенә әүрәп, икенсеһенә эләгеүсән. Уйнатып йә һикертеп тотоу ҙа уңыш вәғәҙә итә. Ебегеҙ тартылып торорға тейеш. Һыуҙың өҫтөнән ҡапмай башлаһа, емде батырып алырға кәрәк.
Ә ниндәй урындарҙы үҙ итә һуң бәрҙе? Аҙыҡ мул булған ерҙе, ышыҡты, ағас араларын. Төп маҡсаты – аҙыраҡ көс түгеп, күп ашап ҡалыу.
Бәрҙенең оҙонлоғо 55 сантиметрға етә, ауырлығы ике килограмға яҡын. Ҡышҡыһын ул бигүк хәрәкәтләнмәй. Ноябрҙән апрелгә тиклем боҙ аҫтынан ялтырауыҡ ҡармаҡҡа (мормышкаға) тоторға мөмкин. Иң һәйбәт ем – мәңке (ручейник). Ыуылдырыҡ сәскәндән һуң бәрҙе айырыуса яҡшы ҡаба башлай. Емде һикертеп алыу ыңғай һөҙөмтәне тағы ла арттырыр.
Был балыҡтың күҙе бик үткер. Ярҙан йә ағастан төшкән бөжәктәрҙе ҡарап, көтөп кенә тора. Әгәр бәрҙе һеҙҙе күрҙе икән, уны тота алыуығыҙ икеле. Һыу бысранғаныраҡ мәлдә ярға яҡын таҙараҡ урында торорға мөмкин. Был осраҡта мәңкегә йәки башҡа бөжәктәргә тотоу отошло булыр. Көҙгөһөн иһә еңел йылтырмаға ла эләктерергә мөмкин. Бәрҙеләр ҡайһы саҡта һай ерҙәге томбойоҡтар араһында көтөүе менән йөрөй. Мәңке менән туҡлана улар.
Бәрҙе, әйтеп үткәнемсә, аҙыҡты хәйлә менән табырға күнеккән. Оҙонса, йомро, етеҙ һәм көслө был балыҡ Башҡортостандың Ейәнсура, Белорет, Әбйәлил райондарында, Нөгөш, Еҙем буйҙарында осрай. Тәме, тиҙлеге буйынса бағрынан ҡалышмай. Әйтергә кәрәк, улар икеһе лә “Ҡыҙыл китап”ҡа индерелгән. Ни өсөн тигәндә, бәрҙеле йылғалар кәмегәндән-кәмей, ҡайһы бер ҡушылдыҡтар бөтөнләй ҡороно. Балыҡтарҙы яһалма үрсетеү алып барылмай. Көньяҡ Урал йылғаларында бәрҙене йыртҡыстарса ҡырыуға кәртә ҡуйырға, һөҙөп тотоу йәки ау ҡуйыуҙы бөтөрөргә кәрәк.

Ҡыҙҙырыу сере

Тотҡан балыҡтарығыҙҙы таҙартып, ағын һыуҙа яҡшы итеп йыуабыҙ. Уларҙы табала йәки сөгөн сүлмәктә ҡыҙҙырыу өсөн он, үҫемлек майы, тоҙ, борос кәрәк буласаҡ. Һуған һәм башҡа тәмләткестәрҙе һалмаҫҡа ла мөмкин, сөнки улар тәмде боҙа.
Балыҡтарға еңелсә генә тоҙ һибеп, 15 минутҡа ултыртып торалар. Шунан һуң ҡыҙған табаға май һалып, онда әүәләнгән балыҡтарҙы теҙеп сығалар. Һарғылт-ҡыҙыл төҫкә ингәнсә ҡурғас, алып, тәрилкәгә бушаталар. Йәшел тәмләткестәр һалырға мөмкин.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






“Мәскәүҙәрсә”

“Мәскәүҙәрсә” 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Ҡәҙерле дуҫтар! Һеҙгә балыҡты “мәскәүҙәрсә” әҙерләргә өйрәтәбеҙ....

Тотош уҡырға 201

Абсолют чемпион

Абсолют чемпион 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Красноярск ғалимдары кеше һаулығы өсөн иң файҙалы балыҡтың исемен атаны....

Тотош уҡырға 297

Щербаковтарҙан кәңәштәр

Щербаковтарҙан кәңәштәр 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

1. Алабуғаны ниндәй балансирға тоторға? Был балыҡты тәүге боҙ аҫтынан ҙурлығы өс-дүрт сантиметр...

Тотош уҡырға 242

Тәжрибә һандығына

Тәжрибә һандығына 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Шөғөлгә тәү башлап тотонғандар балыҡты ҡайҙа, нисек тоторға белмәй аҙапланыусан. Түбәндәге кәңәштәр...

Тотош уҡырға 532

“Үтәгәндәр атлай башлағас та Ағиҙелгә йүгерә”

“Үтәгәндәр атлай башлағас та Ағиҙелгә йүгерә” 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

…2003 йылдың ҡышы. Ҡар туҡтауһыҙ яуыуға ҡарамаҫтан, Ҡариҙел буйына балыҡҡа юлландым. Мәкеләр уйып,...

Тотош уҡырға 556

Ялтырауыҡ ҡармаҡ. Нимә ул?

Ялтырауыҡ ҡармаҡ. Нимә ул? 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Мормышка Рәсәйҙә уйлап сығарылған. Ғәжәп: һалҡын һауа торошо беҙҙең илебеҙгә генә хас түгел дә....

Тотош уҡырға 492

Татыулыҡтың сере ниҙә?
Таналыҡтан – 15 килолыҡ суртан!

Таналыҡтан – 15 килолыҡ суртан! 20.01.2019 // Йәмғиәт / Эй ултыра балыҡсы...

Хәйбулла районының Мәмбәт ауылында йәшәгән Нәзим Байғусҡаровты ауылдаштары оҫта балыҡсы һәм һунарсы...

Тотош уҡырға 627

Табышың туйып арыһа...

Табышың туйып арыһа... 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Республикабыҙҙа йыл һайын һәүәҫкәр балыҡсылар конкурсы үткәрелә....

Тотош уҡырға 449

Хәтер һандығына

Хәтер һандығына 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Йылға-күлдәр боҙ менән ҡапланғас та һәүәҫкәр балыҡсылар табыш артынан ашыға. Кемдер күп тота, әммә...

Тотош уҡырға 477

Үҙебеҙ – гидрометеоүҙәк

Үҙебеҙ – гидрометеоүҙәк 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Ҡайһы ғына балыҡсыны иртәгәге һауа торошо ҡыҙыҡһындырмай икән?!...

Тотош уҡырға 318

Һыла тотабыҙ

Һыла тотабыҙ 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Ыжғыр бурандар ҙа, көслө ҡар ҙа, ажғыр ел дә һыла тотоуға кәртә була алмай. Уны һәр саҡ рәхәтләнеп...

Тотош уҡырға 447