Быйыл эҫе йәй килеүен оҙаҡ һағынып көттөк. Май башынан яуа башлаған һыуыҡ ямғыр һөтайында туҡтар тип өмөтләндек, улай ҙа булмағас, ҡояш нурҙарын эҙләп, июль күгенән күҙҙе алманыҡ. Ниһайәт, ай уртаһынан инәлтеп кенә көндәр йылыға тартҡайны, урағай аҙағы беҙҙе тағы шатландырманы. Шуға “ҡыярым үҫмәне”, “помидорҙы туйғансы ашап булманы”, “картуф серене” тигән һүҙ көҙ байында ла халыҡ теленән төшмәне.


Дәүләкән районының Ҡоръятмаҫ ауылында картуф, ысынлап та, ныҡ уңды. Айырыуса “Кәшифә апай баҡсаһында ул самаһыҙ эре булған”, тигәстәре, ҡолағым ҡарпайҙы. Бәй, Кәшифә апайҙы беләм бит. Беләм генә түгел, йәш саҡтарҙа яҡшы ғына аралаша ла инек. Ул – минең иң яҡын Хариса әхирәтемдең еңгәһе. Һирәк-һаяҡ осрашырға тура килгәндә, мин дә уға “Кәшифә еңгәй” тип өндәшәм. 46 йыл элек ошо ауыл егете менән сәстәрҙе сәскә бәйләгәс, ул, бик матур теләктәр әйтеп, ҡулыбыҙға Никах тураһында таныҡлыҡ тотторғайны. Кәшифә Сәлих ҡыҙы Ғәйнетдинова 1962—1987 йылдарҙа — Алға ауыл советы рәйесе (Ҡоръятмаҫ ошо биләмәгә ҡарай), аҙаҡ шунда уҡ секретарь вазифаларын алып барҙы, йәғни хеҙмәт юлының утыҙ йылын халыҡ менән эшләүгә арнаны. Ямалетдин ағай иртәрәк вафат булды, тик эшкә сымыры Кәшифә еңгәй бөгөлөп төшмәне, 80 йәшенә тиклем һыйыр малы аҫраны, әле лә уның йорт-ҡураһынан ҡош-ҡорт өҙөлмәй.
Һүҙҙе картуфтан башлағайным бит әле. Кәшифә еңгәй миңә тәғәйенләгән күстәнәстәре араһына берәүһен ҡыҫтырып ебәргән. Уны шунда уҡ үлсәгескә һалдым. Туғыҙынсы тиҫтәгә баҫҡан Кәшифә Сәлих ҡыҙы үҫтергән картуф 914 грамм (!) тарта. Был әле иң эреһе түгел, ти ауылдаштары.
Яйы сыҡҡас, үҙем тураһында ла һөйләп алайым әле. Быйыл мине иң ғәжәпләндергәне һарғылт-ҡыҙыл тауығым булды. Ул яҙ башынан аҙнаһына бер тапҡыр ауырлығы 95 – 103 грамм самаһы йомортҡалар һалып шатландырҙы. Валлаһи-билләһи, алдамайым, минең инә ҡаҙым да, инә өйрәгем дә юҡлығына күршеләрем шаһит. Туҡмас ҡырҡырға булһам, ике йомортҡа урынына бер ҙурҙы ғына һытып, ҡамыр баҫа инем. Йәшелсә, еләк-емешемдең төрлөһө төрлөсә һөйөндөрҙө. Мәҫәлән, баҡса еләгенең уңышы әллә ни мул булмаһа ла, эрелеге менән хайран ҡалдырҙы. Ҡайһы берҙәре, өс ҡыҙымдан һәм атаһы-әсәһенән торған ғаиләмде һынландырған шикелле, бишәр бүлкәтле булып, ҡушарлап үҫкәйне. Һәр береһе яртышар килонан күберәк тартҡан кишерҙәр, ауырлығы 700-800-әр грамм булып, буйы бер метрға етә яҙған оҙон-оҙон ҡыярҙар тиһеңме, 140 грамдан да кәм булмаған редистар, ботаҡтарҙы һындыра-һындыра емешкә тулышҡан ҡыҙыл ҡарағат тәлгәштәре – һәммәһе лә күңелгә ифрат ҙур ҡыуаныс өҫтәне. Хатта һуғандың йәшел ҡыяҡтары, самаһыҙ бейегәйеп, 103 сантиметрға етте.
Ололарҙың тәбиғәткә һуҡранырға ярамай тигәндәре дөп-дөрөҫ. Ул барлыҡ тереклекте, йәшәйеште иң ауыр тип һаналған йылдарҙа ла үҙе белеп, һутландырып тора. Ана бит, өс айға яҡын туҡтамай яуған ямғырлы йыл да бәрәкәтле булды. Бәләкәй генә ырҙыным күпме ҡыуаныс бүләк итте. Шуға “Рәхмәт, рәхмәт, йәйем!” тип бөтә донъяға һөйләгем килә.

Фәүзиә ЛАТИПОВА.

Ҡырмыҫҡалы районы,
Ибраһим ауылы.