Радий Хәбиров «Һәр өсөнсө» концерт-реквиемында булды
Башҡортостан Белоруссияның үҙенсәлекле проектын — «Һәр өсөнсө» концерт-реквиемын ҡабул итте. Ул Бөйөк Ватан һуғышы ҡорбандары һәм геройҙары иҫтәлегенә арналған. Сара башланыр алдынан Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ошо турала һөйләне.
«Беҙ барыбыҙ ҙа беләбеҙ, Беларусь фашист Германияһының һөжүменә беренсе булып ҡаршы торҙо. Һәм исемендә күрәһегеҙ: «һәр дүртенсе» һыҙып ташланған, «һәр өсөнсө» тип яҙылған. Был беҙгә шул ҡот осҡос һуғышта күпме кешенең – белорустарҙың, Белоруссия халҡының һәләк булыуын аңлата. Һәм был, әлбиттә, беҙ иҫтә тоторға тейешле тарих.
Башҡортостан да дошманды ҡыйратыуға лайыҡлы өлөш индерҙе. 700 меңдән ашыу яҡташыбыҙ фронтҡа китте, 380 меңе әйләнеп ҡайтманы. Тормошобоҙҙоң ауыр йылдарында, фашизм һәм нацизм баш күтәргәндә, беҙ белорустарҙың бөгөн беҙҙең менән бергә булыуын күрәбеҙ. Улар беҙҙең тоғро фекерҙәштәребеҙ, иптәштәребеҙ, ҡәрҙәштәребеҙ. Бөгөн мин белорус халҡына хәтер, Бөйөк Ватан һуғышы менән бәйле бөтә нәмәләрҙе ҡәҙерләп һаҡлаған өсөн рәхмәт белдерәм.
Бөгөн беҙ бик ҡыҙыҡлы фактты белдек, Бөйөк Ватан һуғышы тарихын һәм Башҡортостан халҡының унда ҡатнашыуын етди өйрәнһәм дә, мин быны белмәй инем. Бер меңдән ашыу яҡташыбыҙ Белоруссия биләмәһендәге партизан отрядтарында һуғышта ҡатнашҡан. Был бик ҙур һан. Беларусь етәкселегенә, Союз дәүләтенең даими комитетына был иҫ киткес проект өсөн рәхмәт әйтергә рөхсәт итегеҙ. Залда йәштәр күп, минеңсә, был йәштәр өсөн дә, беҙҙең барыбыҙ өсөн дә сағыу, әһәмиәтле ваҡиға буласаҡ. Был — ата-бабаларыбыҙ, яҡындарыбыҙ өлөшөнә төшкән бик ауыр йылдар, үтә ауыр һынауҙар тураһында хәтер концерты», – тип билдәләне Радий Хәбиров.
Тамашасыларҙы шулай уҡ Беларусь Милли банкы идараһы рәйесе Роман Головченко сәләмләне.
«Был илебеҙҙең иң яҡшы ижади коллективтарын һәм башҡарыусыларын берләштергән милли белорус проекты булып тора. Ул дүрт йыл буйына ҡот осҡос оккупацияла йәшәгән, әммә дошманға баш эймәгән, бирелмәгән, ә илбаҫарҙарға ысын мәғәнәһендә халыҡ ҡаршылығын ойошторған белорустарҙың бөтә һыҙланыуҙарын һәм батырлығын үҙ эсенә алған.
«Реквием» концерты — ябай ғына сәнғәт тамашаһы түгел. Беҙ художестволы саралар менән концертҡа һалынған төп фекерҙе һәр йөрәккә еткерергә тырышабыҙ: бер генә ғүмер ҙә онотолмаған, бигерәк тә үҙ ерендә, илбаҫарҙарға ҡаршы көрәштә хаҡ эш өсөн бирелгән ғүмер.
Радий Фәрит улы Башҡортостандан, Белоруссиянан партизан хәрәкәтендә ҡатнашыусылар тураһында һөйләне. Ошо осор, ошо дәүер менән беҙҙе бик тығыҙ бәйләнештәр бәйләй. Башҡортостандың Белоруссиянан эвакуацияланған партизан ғаиләләренә, граждандарға ярҙам итеүе хаҡында барыһы ла белә, был турала күп һөйләйҙәр. Башҡортостан ерендәге госпиталдәрҙә бик күп яралы яугирҙәрҙе дауалағандар. Байтаҡ предприятиелар, шул иҫәптән Беларусь биләмәһенән эвакуацияланғандар, фронтты кәрәк-яраҡтар менән тәьмин иткән. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Башҡорт АССР-ының ҡаһарман улдары беҙҙең ерҙә башын һалған. Ике йыл элек кенә «Башҡортостан улдары Белоруссия өсөн һуғыштарҙа» китабы донъя күрҙе, унда мәңгелеккә Белоруссияла ятып ҡалған 558 Башҡортостан ир-егетенең исеме мәңгеләштерелгән. Ғәҙеллек өсөн әйтергә кәрәк, был һан тулы түгел.
Бер нисә аҙна элек Витебск өлкәһендә эҙәрмәндәр тағы бер һалдаттың — пулемёт ротаһы командирының һөйәктәрен тапты. Уның күкрәгендә Ҡыҙыл Байраҡ ордены бар ине. Ордендың номеры буйынса уның сығышы менән Башҡортостандың Туймазы ҡалаһынан булған пулемёт ротаһы командиры икәнлеге асыҡланды. Тағы бер Башҡортостан ир-уҙаманы тыуған яғына ҡайтты. Ошо йылдар буйына ул хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнгән.
Ни өсөн был беҙҙең өсөн мөһим? Беҙҙең өсөн был тарихи ҡалҡан, хәтер ҡалҡаны. Һәм был тарихты пассив күҙәтеү генә түгел. Иҫтә тотоу ғына аҙ. Бындай күренештәргә ҡаршы көрәшергә кәрәк. Беҙҙең концерт ошо йүнәлештә мөһим аҙым булыр һәм һәр кемдең йөрәгенә үтеп инер тип өмөтләнәм. Әгәр шулай булһа, бик шат булырбыҙ, тимәк, беҙҙең уйыбыҙ бойомға ашты», — тип билдәләне Роман Головченко.
«Һәр өсөнсө» концерт-реквиемын Белоруссияла меңләгән тамашасы ҡараны, проект Мәскәүҙә, Ҡазанда, Санкт-Петербургта һәм Түбәнге Новгородта күрһәтелде.