Волга буйы федераль округы төбәктәре буйынса эш сәфәрен дауам итеп, Башҡортостанға ике көнгә Рәсәй Дәүләт Думаһы Рәйесе Сергей Нарышкин килде. Уны “Өфө” аэропортында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов менән Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев ҡаршы алды.

Сергей Нарышкин менән Рөстәм Хәмитов эш осрашыуы үткәрҙе. Унда һүҙ Башҡортостандың социаль-иҡтисади үҫеше тураһында барҙы.
— Һуңғы йылдарҙа республикала күп эш башҡарыла. Ауыл хужалығы, сәнәғәт тармаҡтарына, гражданлыҡ йәмғиәте үҫешенә ҙур иғтибар бүленә. Әле 2013 йылға бюджет эшләнеп бөтөү өҫтөндә, — тине Сергей Нарышкин.
Рәсәй парламентының түбәнге палатаһы спикеры был эштә ҡайһы йүнәлештәрҙең өҫтөнлөклө булыуын белеште.
— Беҙҙең төп бурысыбыҙ — республика халҡының көнитмешен яҡшыртыу, — тине Рөстәм Зәки улы. — Иң тәүҙә кеше тормошоноң сифатын яҡшыртыу өсөн тырышабыҙ. Аҡса ла ошо маҡсатҡа йүнәлтелә.
Президент сәнәғәт уңышлы эшләһен һәм нығынһын өсөн күрелгән саралар тураһында һөйләне. Республика халҡының 40 процент самаһы ауыл ерендә йәшәгәнлектән, ауыл хужалығына ла ифрат ҙур иғтибар бүленә. Һуңғы йылдарҙа ҡоролоҡ йонсотһа ла, ауыл кешеһенең тормош кимәлен төшөрөүгә юл ҡуйылмай. Бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренә, айырым алғанда — уҡытыусыларға, эш хаҡын арттырыу буйынса күрелгән саралар тураһында ла һөйләне республика башлығы.
— Киләһе йылдан уҡытыусылар һәм табиптарҙың ғына түгел, ә мәҙәниәт, социаль учреждениелар, балалар баҡсаһы хеҙмәткәрҙәренең дә эш хаҡы артасаҡ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Һуңғы арала эшкәртеү тармағында ла, бюджет өлкәһендә лә эш хаҡы 15 процентҡа үҫте.

* * *
Рәсәй юристарының һөнәри байрамы алдынан Рәсәй Дәүләт Думаһы Рәйесе Сергей Нарышкин Башҡорт дәүләт университетының Хоҡуҡ институты уҡытыусылары һәм студенттары менән осрашты.

— Башҡорт дәүләт университетына, айырыуса бер быуатлыҡ тарихы булған Хоҡуҡ институтына, ҙур ҡыҙыҡһыныу менән килдем. 3 декабрь — Юристар көнө, шуға мин тап юридик факультет студенттары менән аралашырға теләнем, — тип башланы ул һүҙен.
Осрашыуҙа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың комитет рәйестәре, БДУ, Хоҡуҡ институты етәкселеге, студенттар ҡатнашты.
— Рәсәйҙә юристар күбәйҙе тигән фекер йәшәй. Ә мин шуны әйтер инем: беҙҙә квалификацияһыҙ юристар күп! Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөтә юғары уҡыу йорттары ла сифатлы белем биреп, грамоталы һәм квалификациялы белгестәр әҙерләй алмай. Ысынбарлыҡта, юридик йүнәлештә әҙерлекле белгестәр етмәй. Был айырыуса иҡтисад тармаҡтарында, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттә, ҡануниәт органдарында күҙәтелә, — тип дауам итте сығышын Сергей Нарышкин.
Һөйләшеү һорау-яуап формаһында барҙы. Рәсәй парламентының түбәнге палатаһы рәйесенән Дәүләт Думаһында практика үтеү мөмкинлеге, юридик факультет студенттарын эш менән тәьмин итеү, физик мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең юғары уҡыу йорттарында уҡыу шарттары, стипендия күләме, диссертация советтары эшмәкәрлеге һәм башҡа мәсьәләләр тураһында һоранылар.
Башҡорт дәүләт университетының Хоҡуҡ институты директоры Илона Макаренко әйтеүенсә, улар бюджет урындарына йылына ни бары 35 студентты ғына ҡабул итә, ҡалғандары — 300-ләбе — коммерция нигеҙендә уҡырға инә. Бер урынға ғәҙәттә 10-15 кеше дәғүә итә. Коммерция бүлектәренә берҙәм дәүләт имтиханы балы һөҙөмтәһенә ҡарап алалар.
Бизнес менән мәғарифты ҡушыу тураһында ла һорау булды. Сергей Нарышкин, әгәр ҡануниәткә нигеҙләнгән булһа, был идеяға ҡаршы булмауын белдерҙе.
— Республикала был йәһәттән ниндәйҙер кимәлдә эш алып барыла, әммә белем биреү өлкәһендә хеҙмәттәр күрһәтеүҙе “күләгә”нән сығарырға кәрәк. Йыл һайын уҡыу йорттарына 30 мең самаһы студент ҡабул ителә. Һәр береһе кәм тигәндә 30 мең һумға репетитор яллаған осраҡта ла, йылына 900 миллион һум аҡса йыйыла. Әлбиттә, улар иҫәпкә алынмай, һалым да түләнмәй, — тине быға ҡарата Рөстәм Хәмитов.
Сергей Нарышкин әйтеүенсә, киләһе йылда Рәсәй парламентының 20 йыллығы буласаҡ. Шулай уҡ Рәсәй Конституцияһы ла 20 йыллығын билдәләйәсәк. Был даталарға ҡарата әҙерлек эштәре бөгөндән башланған, һәм республика парламенты депутаттары менән юристар ҙа быға үҙ өлөшөн индерер тип көтөлә.

* * *
Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай йортонда Сергей Нарышкин Башҡортостан Республикаһының муниципаль райондары һәм ҡала округтары, министрлыҡ һәм ведомство вәкилдәре, йәштәр йәмәғәт ойошмалары һәм юғары уҡыу йорттары советы секретарҙары (вәкилдәр органдары) ҡатнашлығында муниципаль райондар һәм ҡала округтары Советы эргәһендәге (вәкилдәр органдары) Йәштәр советы етәкселәренең семинар-кәңәшмәһендә ҡатнашты.

– Нәҡ ошондай осрашыуҙарҙа йәш быуынды нимә борсоуын асыҡ тойомларға мөмкин, – тине Дәүләт Думаһы спикеры Сергей Нарышкин. – Башҡортостанда йәштәрҙең әүҙем тормош алып барыуы тураһында тулы хәбәрҙармын. Ысынлап та, беҙҙең өсөн һөйләшә торған уртаҡ һүҙҙәр бихисап. Әйтәһе лә түгел, социаль-иҡтисади мәсьәләләрҙе, гражданлыҡ йәмғиәте институтының үҫешен хәл итеү йәһәтенән Башҡортостан йәштәре сәйәсәттә мөһим роль уйнай. Бында йыйылыусылар парламент һәм закон проекттарын эшләү тураһында ишетеп кенә түгел, ә үҙҙәре был эштә ҡатнашып та белә. Ғөмүмән, йәштәр ойошмалары вәкилдәре менән йыш осрашам.
Сергей Нарышкин Евразия интеграцияһының өҫтөнлөклө йүнәлештәрен билдәләне, йәштәрҙең Евразия парламентын төҙөү идеяһын бәйән итте.
Президент Рөстәм Хәмитов йәштәргә мөрәжәғәт итеп былай тине:
– Һеҙ бөгөн республика парламентының залына йыйылдығыҙ, депутаттарҙың эш урынын биләйһегеҙ, тиҙҙән депутат булып китерегеҙгә һис кенә лә шикләнмәйем. Ҡыҫҡаһы, бөтәһе лә алда. Беҙ йәштәр менән эшләргә тейеш.
Рөстәм Зәки улы белдереүенсә, республикабыҙ халҡының дүрттән бер өлөшөн йәштәр тәшкил итә. Улар хәҙер егет һәм ҡыҙҙар менән аралашыуҙың яңы алымдарын эҙләй. Йәш кешегә тейешле эш урыны булһын, лайыҡлы хеҙмәт хаҡы түләнһен. Йәштәрһеҙ теге йәки был мәсьәләне хәл итеүҙе күҙ алдына ла килтереп булмай.
— Беҙҙең республика Европаға ла, Азияға ла ҡарай. Ике ҡитғаны айырған сик Башҡортостан аша үтә. Евразия парламенты төҙөүҙе хуплайбыҙ. Өфө быға әҙер, – тип белдерҙе республика башлығы, һөйләшеүҙе йомғаҡлап.