Бөгөнгө мәғариф өлкәһендәге үҙгәртеп ҡороуҙарҙы өлкән быуын вәкилдәре күңеленә айырыуса яҡын ала. Бәләкәй ауылдарҙағы мәктәптәрҙең ябылыуын, уҡытыусыларҙың эшһеҙ ҡалыуын үҙ йөрәге аша үткәрә, мәсьәләнең асылына төшөнөргә тырыша улар. Был мәҡәләмдең геройы ла — тап шундайҙарҙан.

Биш йыл элек дауаханала Мәсетле районының Тайыш ауылынан Менәүәрә исемле апай менән танышҡайным. Буйға бәләкәйерәк, үткер ҡарашлы, көслө рухлы ҡатын үҙ ғүмерендә күпте күргән. Уның менән осрашыу миңә тынғылыҡ бирмәне. Яҡындан танышыу ине теләгем. Хыялым тормошҡа ашты.
...Бына Ыҡ йылғаһы буйында ятҡан Тайыш ауылы. Тау башынан әллә ҡайҙарға күренеп, тирә-яҡҡа нур сәсеп, мәктәп ултыра. Ауыл ҙур ғына. Әммә йорттарҙың күбеһе, хужалары эш эҙләп ситкә китеү сәбәпле, етемһерәп ҡалған.
Совет дәүерендә Тайыш, Айып, Әбдрәхим, Йонос ауылдары Салауат Юлаев исемендәге иң бай хужалыҡҡа ҡараған, халыҡ мул, иркен йәшәгән. Әммә әле ул колхоздан бер нәмә лә ҡалмаған. Тайыш ауылы бөлгөнлөктә көн күрә.
Менәүәрә апайҙың йортона яҡынлайым. Ишек алды, йорт-ҡураның бөхтәлеге балаларының хәстәрлекле булыуын дәлилләй. Ауылдың иң оло кешеһе, ағинәһе, 92 йәшен ҡаршылаған Менәүәрә апай бер аҙ бәләкәйләнә төшкән, әммә күҙ ҡарашы элеккесә үткер, аҙымдары ышаныслы.
Ул урта хәлле ғаиләлә тыуған. Атаһы Кәлимулла, иген сәсеп, мал-тыуар аҫрап, үҙ көсө менән донъя көткән. Етеш йәшәүе сәбәпле, кулак мөһөрө тағылып, Себергә һөрөлә.
Менәүәрә апайҙың бала сағы Аҙанғол ауылында үтә. Һуғыштан алда Тайыш ауылына килен булып төшә һәм барлыҡ ғүмерен ошо ер менән бәйләй.
— Миңә уҡыу теймәне, — ти әңгәмәсем. — Теләктәрҙе, уй-хыялды һуғыш юйҙы. Әммә юғалып ҡалманыҡ. Һәр саҡ эш өҫтөндә булдыҡ: урманын да ҡырҡтыҡ, бесәнен дә саптыҡ, ураҡта ла алдан йөрөнөк. Уйнарға, бейергә лә ваҡыт таба торғайныҡ. Ҡарағол тауы яҙғыһын айырыуса гөрләп торор ине. Эсеү, һуғышыу юҡ. Күпте күргән, кисергән серле, моңло тауыбыҙҙа бөгөн уйын-көлкө, йыр-моң ишетелмәй...
Өлкән йәштә булыуына ҡарамаҫтан, Менәүәрә апай мәктәптә үткәрелгән байрамдарҙан ҡалмай, үҙе лә сығыш яһай, ҡобайыр һөйләй, йырлай, шиғыр һөйләргә лә әүәҫ. Уҡыу йортоноң киләсәктә ябылыу алдында тороуына ныҡ көйәләнә ағинәй. Тайыш мәктәбе 2009 йылда яңы биналы булған. Әле унда 39 бала белем ала, ун уҡытыусы эшләй. Уҡыусылар аҙ булғанлыҡтан, мәктәп киләһе йылда ябыла, тигәндәр.
— Йәштәребеҙ ситтә бит, — тип әсенә Менәүәрә апай. — Беҙҙекеләр, ҡырға китеп, яттарға ялсы булып йөрөй, ә икенселәр, киреһенсә, бында аҡса таба. Ауылды үҫтерерҙәй, уның яҙмышын үҙ ҡулына алырҙай ир-ат ҡайҙа? Уларҙың күбеһе, тыуған төйәгенә ҡул һелтәп, ситтә йөрөгәс, балалар һаны ҡайһылайтып артһын да мәктәп нисек ябылмаһын?! Халҡым өсөн йөрәгем һыҙлай...