Ун етенсе быуатта Рәсәй батшаһы хөкүмәте башҡорт ерҙәрендә завод, фабрика, ҡәлғәләр төҙөү эшен киңәйтә. Өҫтәүенә төрлө һалымдың күләме арттырыла, урындағы халыҡҡа башҡа сикләүҙәр ҙә индерелә. Ергә аҫабалыҡ хоҡуҡтарына ҡурҡыныс янауы башҡорттарҙы борсоуға һала.

Тәүҙә башҡорт бейҙәре, старшиналары батшаға барып, һөйләшеүҙәр юлы менән үҙҙәренең талаптарын ыңғай хәл итеү тәңгәлендә килешеүҙәргә өлгәшә. Тик Рәсәй дворяндары һәм помещиктары башҡорт ерҙәрен, урмандарын һәм ер аҫты байлыҡтарын үҙләштереп, урындағы халыҡты ҡыҫырыҡлауҙы дауам итә. Бындай хәлдә башҡорттар, үҙҙәренең бойондороҡһоҙлоғон тыныс юл менән һаҡлай алмаясағын аңлап, ҡулына ҡорал алып, баҫҡынсыларға ҡаршы яуға күтәрелергә мәжбүр була.
Әлбиттә, бындай ихтилалдарҙы батша аяуһыҙ рәүештә баҫтыра. Көстәр тигеҙ булмаған бәрелештәрҙә күп башҡорт ир-егеттәре башын һала. Шуға ҡарамаҫтан, ата-бабаларыбыҙ Рәсәй батшаһын милләтебеҙҙең ергә, урмандарға, йылға-күлдәргә хоҡуҡтары танылған указдарға һәм фармандарға ҡул ҡуйырға мәжбүр иткән.
Хәҙер беҙ егерме беренсе быуатта йәшәйбеҙ. 70 йыл донъяла АҠШ-тан ҡала иң ҡеүәтле икенсе ил һаналған СССР тарҡалғас, Рәсәй үҙаллы федератив дәүләт булып ойошто.
Шул ваҡыттан алып социализмдың терәге булған хөкүмәт мөлкәтен шәхси ҡулдарға бушҡа тигәндәй таратыу, йәғни “Чубайсса хосусилаштырыу — прихватизация” башланды. Был кампания Рәсәйҙә, шул иҫәптән беҙҙең Башҡортостанда ла барҙы. Ҡасандыр бик бай иҫәпләнгән республикабыҙ мөлкәтһеҙ төбәккә әйләнде.
Эре сәнәғәт предприятиелары, хәтһеҙ ерҙәр, урмандар һәм иҡтисадтың башҡа мөһим тармаҡтары аҡсалы шәхси ҡулдарға күсте. Милектең яңы хужалары, башлыса, Мәскәүҙә йәшәй, ни өсөн тигәндә, илдең күпселек аҡсаһы ошо ҡалала әйләнә.
Рәсәй төбәктәрендә алынған килемдең ҙур өлөшөн үҙәккә тартып алыу сит илдәрҙә әҙерлек үткән Гайдар, Мостовой һәм Чубайс кеүек менеджерҙар ҡулы менән хосусилаштырыуҙы алып барырға мөмкинлек биргән алдан күреп эшләнгән аҙым тип аңлайым.
Егерме йыл дауамында барған милекте хосусилаштырыу Башҡортостан иҡтисадына ыңғай этәргес бирмәне. Был — республикабыҙҙың күренекле иҡтисадсыларының фекере.
Ситтән килтерелеп тәғәйенләнгән хужалыҡ етәкселәренең эш алымдары күпселек халыҡҡа оҡшап етмәй. Иң хәүефлеһе — был етәкселәр шәхси хужаға эшләгән урындағы инженерҙарҙың, белгестәрҙең һәм эшселәрҙең мәнфәғәтен иҫәпкә алмай, үҙ кеҫәләрен ҡалынайтыуҙы төп маҡсат итеп ҡуя.
Реформа, модернизация һылтауы менән ҡайһы бер осраҡта сәнәғәттә, аграр секторҙа күп йылдар эшләгән кешеләр ҡыҫҡартыуға дусар ителә. Хеҙмәт хаҡын тейешенсә түләмәү осраҡтары ла бар. Ҡайһы бер предприятие директорының (күпселектә генераль директорҙың) эшселәрҙе шәхси мәсьәләләр буйынса ҡабул итеү көндәре лә билдәләнмәгән.
Кешеләрҙе, бигерәк тә йәштәрҙе ныҡ борсоған мәсьәлә — эшкә һәләтле, перспективалы белгестәрҙе үрләтеп барманылар. Һөҙөмтәлә улар республиканан ситкә сығып китергә мәжбүр булды. Ә быныһы инде төп милләт яҙмышына кире йоғонто яһай.
Милектең ниндәй хоҡуҡи формала булыуына ҡарамаҫтан, уның хужаһының эшен һәр ваҡыт тикшереп, күп милләтле республикабыҙ халҡы файҙаһына эшләтеү өсөн Башҡортостанда тейешле органдар етерлек.