Дуҫтар! Һеҙҙе борсоған һорауҙарға танылған юрист Таһир МАНСУРОВ яуап бирә. Уға мөрәжәғәт итеү өсөн һорау@mail.ru электрон адресына хат яҙып ебәрергә йәки телефон аша редакцияның дәүләт һәм хоҡуҡ бүлегенә (272-35-20) шылтыратырға мөмкин.

Ер алырға ине...

— Ер участкаһы алырға йыйынабыҙ. Хужа беҙҙән аванс һорай. Ҡайһы берәүҙәрҙән задатка биреү отошлораҡ тигәнде ишеткән бар. Аванс менән задатка араһында айырма бармы ни? Ҡайһы юлды һайлау уңышлыраҡ?


— Был ике термин мәғәнәһе буйынса яҡын булһа ла, айырмаһы ла бар. Әйҙәгеҙ, уларҙы ентекләберәк ҡарайыҡ.
Задатка. Бер яҡтың икенсе яҡҡа киләсәктә сделка яһау буйынса түләүҙәр индереү өсөн бирелгән аҡса. Ул ошо уй-ниәттең етдилеген дәлилләй һәм сделканың тормошҡа ашырыласағына гарантия булып тора. Задатка төшөнсәһе Рәсәй Федерацияһы Гражданлыҡ кодексының 380-се статьяһында билдәләнгән.
Аванс. Шулай уҡ бер яҡтың икенсе яҡҡа буласаҡ сделка өсөн билдәләнгән кимәлдә аҡса биреү. Аванс түләүҙең маҡсаты задатканыҡына оҡшаған — сделка яһауға ниәттең етдилеген дәлилләү өсөн бирелә, әммә уны тормошҡа ашырыу бурысын ҡуймай. Рәсәй Гражданлыҡ кодексында авансҡа арналған айырым статьялар юҡ.
Әгәр сделка тормошҡа ашырылһа, аванс менән задатка араһында бер ниндәй ҙә айырма булмай. Әммә алдан аванс биреп тә, сделка тормошҡа ашырылмаһа, ул кире ҡайтарыла һәм шуның менән онотола. Сделканы боҙоусы бер ниндәй ҙә яуаплылыҡ тоймай (был хаҡта аванс биргән саҡта алдан килешеү булмаһа). Задатка менән хәл башҡасараҡ. Сделка задатка биргән яҡтың теләге буйынса өҙөлһә (һатып алыусы), задатка юғала һәм һатыусыла тороп ҡала. Ә ғәйеп задатка алған яҡта булһа, ул был хаҡты икеләтә ҡайтарырға тейеш. Был ҡағиҙә Рәсәй Гражданлыҡ кодексының 381-се статьяһында яҙылған һәм задатка менән аванс араһындағы ошо айырманы билдәләй. Ябай ғына итеп әйткәндә, задатка яҡтарға бер-береһен контролдә тоторға ярҙам итә.
Шуға күрә ниндәй ҙә булһа ҙур сделка яһар алдынан задатка тураһында уйланыу хәйерлерәктер. Һатыу-һатып алыу килешеүе төҙөгәндә задатка тураһында ла рәсми рәүештә һүҙ ҡуйышығыҙ. Әлбиттә, аванс уңайлыраҡ, бер ниндәй ҙә яуаплылыҡ юҡ. Ләкин махсус рәүештә аванс алып, һеҙҙең аҡса менән процентһыҙ тотоноп, ваҡыт үткәс кире ҡайтарыусы алдаҡсылар ҙа осрай. Һеҙ ваҡытты юғалтаһығыҙ, кәрәкле әйберегеҙҙе ала алмайһығыҙ. Шуға күрә бындай осраҡтарҙа задатка хуп күрелә.

Суд айырыр

— Ирем менән рәсми айырылышмаһаҡ та, ул айырым йәшәй һәм улыбыҙ өсөн алимент түләй. Уның һуңғы арала килеме артты, алимент күләмен арттырта аламмы? Минең айырылышҡым килмәй, ә ирем талап итә. Беҙҙе минең ризалыҡһыҙ айырып буламы?


— Айырасаҡтар, яҡтарҙың береһе риза булмаған осраҡта, быны суд аша эшләйҙәр. Әгәр ирегеҙҙең килеме артыуын дәлилләй алаһығыҙ икән, суд аша алиментты ла арттырырға мөмкин.