Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ғүмерлек яра ул – һуғыш
Ғүмерлек яра ул – һуғыш
Фәтхулла Тимерғәлин Берлинға һөжүм итеүҙә лә, Рейхстагты алыуҙа ла ҡатнаша.

Дәһшәтле һуғышты үткән ветерандар һаны йылдан-йыл кәмей. Ошо ғәрәсәтле осор онотолмаһын өсөн, уларҙың батырлығы, үҙ-үҙҙәрен аямай илебеҙҙе һаҡлауҙары тураһында йышыраҡ һөйләргә кәрәк. Миҫал өсөн, ғинуар айында 95 йәшлек юбилейын билдәләгән Фәтхулла Тимерғәле улы Тимерғәлин – ошо иҫәптән. Ауыр һуғыш юлдарын үтеп, лайыҡлы тормош кисергән, балалар үҫтереп, ҡәҙер-хөрмәттә йәшәгән аҡһаҡал ул. 

Фәтхулла олатай 1924 йылда Туймазы районының Балтай ауылында донъяға килгән. Ете йыл­лыҡ мәктәпте тамамлағас, күп балалы ғаиләгә еңелерәк булһын өсөн, ауылда хат ташыусы эшен атҡара башлаған. Ауылдаштарына хаттар яҙырға ярҙам иткән, килгән хаттарҙы уҡып та ишет­тергән, шуға ла ярҙамсыл егетте барыһы ла үҙ иткән. Йәш булыуына ҡара­маҫ­тан, уны агитатор, политинформатор итеп тәғә­йенләп ҡуйғандар.
 
Һуғыш башланыр алдынан Фәтхулланы Свердловск ҡала­һындағы фабрика-завод учили­ще­һына уҡырға ебәрәләр. Бер йылдан ул училищены тамамлап ҡайта һәм, күп тә үтмәй, егетте хәрби хеҙмәткә алалар. Благовещенск ҡалаһында ҡыҫҡа ваҡытлы пулеметсылар курсын үткәндән һуң, Курск өлкәһенә артиллерия ғәскәренә хеҙмәт итергә ебәрелә ул. Беренсе яраһы – снаряд ярсығы – ветеранды әле һаман төндәрен һыҙлап уята. Икенсе яраһын Днепр аша сыҡҡанда ала. Был яраланыу уның ғүмерен һаҡлап ҡала. Икенсе ярға сығып өлгөргән яуҙаш­тарын дошман ҡырып һала. 

Госпиталдән төҙәлеп сыҡҡас, яугир Фәтхулла йәнә ут эсенә инә. Был юлы инде танктарға ҡаршы һөжүм итеү дивизияһы составында һуғыша. 1945 йыл­дың башында Германия билә­мәһендә Фәтхулла Тимерғәлин етәкселегендәге расчет, командованиенан рөхсәт алмайынса, дошман эшелонына һөжүм итә, сөнки уйланырға ваҡыт булмай. Йә атып ҡалаһың, йә ятып ҡала­һың тигәндәй, расчет командиры секунд эсендә һөжүм итергә ҡарар сығара. Улар яуҙырған артиллерия снарядтары сәпкә тейә: поезд артабан хәрәкәт итә алмай. Был “башбаштаҡлыҡ” арҡа­һында Фәтхулла Тимерғәле улына I дә­рәжә Ватан һуғышы ордены бирелә. 

Фәтхулла Тимерғәле улы Берлинға һөжүм итеүҙә лә, Рейхстагты алыуҙа ла ҡатнаша. Еңеү байрамы уның өсөн 2 майҙа етә: дошмандар, утты туҡтатып, әсирлеккә төшә. Әммә йәш яугир өсөн һуғыш тамамланмай әле. Еңеү байрамынан һуң уны Польшаға, бандеровсыларға ҡаршы һуғышырға ебәрәләр. Унан һуң ул йәнә Германияла хеҙмәт итә. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн I дәрәжә Ватан һуғышының ике ордены, 11 миҙал менән бүләкләнгән. 

1946 йылдың мартында Фәт­хулла Тимерғәлин тыуған яғына ҡайтып төшә. Йортта яңғыҙ ҡалған әсәһе иптәшкә фатирға ҡыҙ индергән икән. Йәштәр бер-береһенә күҙ һирпеү менән, бер ҡараштан ғашиҡ булалар һәм, күп тә үтмәй, сәстәрен сәскә бәйләйҙәр. 

Ауылға ҡайтыуының икенсе көнөндә үк уны Ҡандра район советы башҡарма комитетының финанс бүлегенә эшкә саҡы­ралар. Һуғыштан һуңғы ауыр йылдарҙа халыҡ аслыҡтан йонсой, техника ҡаҡшаған һәм иҫ­кергән, шуға уңыш күләме ҡырҡа кәмей, колхозсылар үҙҙәренең эше өсөн түбән хеҙмәт хаҡы ала. Шуларҙан тағы һалым йыйырға ла кәрәк. Райондаштарын йәлләп, был урындан китергә мәжбүр була Фәтхулла Тимерғәле улы. Туҡай ауылындағы таҡта ярыу цехына эшкә урынлаша. 

1953 йылда Баҡалылағы ме­ханизаторҙар училищеһына уҡыр­ға инә һәм хаҡлы ялға сыҡ­ҡансы колхозда комбайн­да, тракторҙа эшләй. 
Ҡатыны Хидая Шәғәли ҡыҙы менән алты бала тәрбиәләп үҫте­рәләр. 64 йыл бер-береһенә терәк булып йәшәйҙәр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тормош иптәше бөгөн беҙҙең арала юҡ. 

“Минең өсөн иң ауыры – Еңеү көнөндә ауылдағы мемориаль таҡтаташ эргәһенә килеү. Ундағы яҙыуҙарҙы уҡый башлау менән, йәштәштәрем күҙ алдына баҫа. Айырыуса һуғыш яланында ятып ҡалған ике ағайымды йәлләйем. Был юғалтыу – ғүмерлек үкенес”, – ти ветеран. 


Автор: Лилиә НУРЕТДИНОВА


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В Одноклассниках   Вконтакте





Башҡортостанда йөк машиналары контролгә алынды

Башҡортостанда йөк машиналары контролгә алынды 30.10.2026 // Йәмғиәт

Республикала юлдарҙа хәүефһеҙлек айлығы башланды....

Тотош уҡырға 5

Башҡортостанда Хоҡуҡ институтына Илона Макаренко етәксе итеп һайланыуы ихтимал

Башҡортостанда Хоҡуҡ институтына Илона Макаренко етәксе итеп һайланыуы ихтимал 30.10.2026 // Йәмғиәт

Белем биреү учреждениеһы етәксеһе Руслан Зәйнуллин республикала Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил ......

Тотош уҡырға 5

Республикала ноябрь ғәҙәттәгенән йылыраҡ була

Республикала ноябрь ғәҙәттәгенән йылыраҡ була 30.10.2026 // Йәмғиәт

Республикала ноябрь ғәҙәттәгенән йылыраҡ була...

Тотош уҡырға 5

Башҡортостан Башлығы хәрби хеҙмәткә саҡырыу комиссиялары составында үҙгәрештәр тураһында указға ҡул ҡуйҙы

Башҡортостан Башлығы хәрби хеҙмәткә саҡырыу комиссиялары составында үҙгәрештәр тураһында указға ҡул ҡуйҙы 30.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан Башлығы хәрби хеҙмәткә саҡырыу комиссиялары составында үҙгәрештәр тураһында указға ҡул ......

Тотош уҡырға 4

Башҡортостанда район халҡының Радий Хәбировҡа ниндәй һорауҙар биреүе билдәле булды

Башҡортостанда район халҡының Радий Хәбировҡа ниндәй һорауҙар биреүе билдәле булды 29.10.2026 // Йәмғиәт

Бөгөн, 29 октябрҙә, Башҡортостан Республикаһы менән идара итеү үҙәгенең һәм БСТ ТВ-каналының күсмә ......

Тотош уҡырға 3

Өфө аэропортында 26 авиарейс тотҡарлана

Өфө аэропортында 26 авиарейс тотҡарлана 29.10.2026 // Йәмғиәт

Өфө аэропортында 26 авиарейс тотҡарлана...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда дүрт көнлөк эш аҙнаһы көтөлә

Башҡортостанда дүрт көнлөк эш аҙнаһы көтөлә 29.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда дүрт көнлөк эш аҙнаһы көтөлә...

Тотош уҡырға 4

Стәрлетамаҡ күгендә 8 БПЛА бәреп төшөрөлгән

Стәрлетамаҡ күгендә 8 БПЛА бәреп төшөрөлгән 29.10.2026 // Йәмғиәт

Стәрлетамаҡ күгендә 8 БПЛА бәреп төшөрөлгән...

Тотош уҡырға 5

Башҡортостанда БПЛА хәүефе иғлан ителде

Башҡортостанда БПЛА хәүефе иғлан ителде 29.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда БПЛА хәүефе иғлан ителде...

Тотош уҡырға 5

Башҡортостанда рөхсәтһеҙ эшләгән таксистарҙы тыйыу тураһында закон ҡабул ителде

Башҡортостанда рөхсәтһеҙ эшләгән таксистарҙы тыйыу тураһында закон ҡабул ителде 28.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда рөхсәтһеҙ эшләгән таксистарҙы тыйыу тураһында закон ҡабул ителде...

Тотош уҡырға 4

Октябрь аҙағында республикала йылы һәм ҡоро була

Октябрь аҙағында республикала йылы һәм ҡоро була 28.10.2026 // Йәмғиәт

Октябрь аҙағында республикала йылы һәм ҡоро була...

Тотош уҡырға 5

Башҡортостан муниципалитеттарының береһендә яңы хәрби комиссар тәғәйенләнде

Башҡортостан муниципалитеттарының береһендә яңы хәрби комиссар тәғәйенләнде 27.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан муниципалитеттарының береһендә яңы хәрби комиссар тәғәйенләнде...

Тотош уҡырға 4


Комментарий өҫтәргә