Вконтакте facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Белеү зыян итмәҫ

Кешене өс-алты сәғәт эсендә ҡотҡарып була.

Йыл һайын йәмәғәтселек, медицина ойошмалары Бөтә донъя инсультҡа ҡаршы көрәш көнөн билдәләй. Маҡсаты билдәле: халыҡтың сир тураһында мәғлүмәткә эйә булыуын арттырыу, диспансерлаштырыу һәм иҫкәртеү, медицина тикшеренеүҙәренең мөһимлеген, хәүеф факторҙарын аңлатыу.

Республика кардиология үҙәгенең консультация-диагностика поликлини­каһында быйыл да “Асыҡ ишектәр көнө” үткәрелде, табиптар лекциялар менән сығыш яһаны, “Сәләмәтлек үҙәге” күсмә мобиль комплекстар райондарға сығып, кешеләрҙең ҡанындағы холестерин, глюкоза кимә­лен тикшерҙе, йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәренә килтергән хәүефле фак­торҙарҙы билдәләне. Өфөнөң 41-се урта мәктәбендә өлкән класс уҡыу­сылары менән “Һаулыҡ дәресе”н Республика кардиология үҙәгенең баш табибы Ирина Николаева үҙе үткәрҙе. Әммә был саралар ғына үҙен аҡла­май, һәр кем сирҙең хәүефе тураһын­да бай мәғлүмәткә эйә булырға тейеш.

Нимә һуң ул инсульт?

Инсультты дауалап буламы? Ауырыуҙы өй шарттарында нисек тәрбиәләргә? Ҡыҫҡаса ғына әйткәндә, ул — бик хәүефле, мейеләге ҡан әйләнеше боҙолоу менән бәйле сир. Өҫтәүенә тиҙ үҫешә (бер нисә минут, сәғәт дауамында), баш мейеһе өлөшөнөң һәләк булыуы менән бәйле билдәләр шунда уҡ күренә башлай.

Инсульт кисергән кешенең һауы­ғыуы өсөн айҙар, ҡайһы саҡта хатта йылдар талап ителеүе мөмкин. Әгәр ҙә ғаиләлә ауырыуға даими рәүештә дөрөҫ ярҙам күрһәтелһә, организм функциялары йәһәтерәк һәм яҡшыраҡ тергеҙелә.

Ауырыуҙа һауығыуға теләк һәм өмөт тыуҙырыу бик мөһим. Фатир һәр яҡтан да уңайлы булырға тейеш. Тотоноп йөрөү өсөн уңайлыҡтар кәрәк, карауат эргәһенә бейек арҡалы кресло, бәләкәй өҫтәл ҡуйығыҙ. Ауырыу файҙалана алырлыҡ радиотелефон йәки телефон, бәйләнеш өсөн ниндәйҙер сигнал булыуы шарт.

Дарыуҙарҙы ваҡытында инструк­ция­ға ярашлы тейешле дозала эсеүҙе контролләгеҙ. Табиптан ниндәй аҙыҡ-түлек йәки эсемлек­тәрҙән тыйылып тороу кәрәклеген белешегеҙ. Тәүлек әйләнәһенә ауырыуҙың ҡан баҫымын даими үлсәп, яҙып барығыҙ. Көндәлек алып барһағыҙ, бигерәк тә яҡшы булыр.

Әҙерләгән аш-һыуҙа май һәм холестерин миҡдары аҙ булырға тейеш. Йәшелсә, емеш-еләк, төрлө һуттар менюла булһын. Ауырыуҙың сәләмәт тормош алып барыуын күҙәтергә онотмағыҙ. Уның хәл-торошон иҫәпкә алып, саф һауаға сығарырға тыры­шығыҙ, хәрәкәтләнеү һәләте ҡайта­рылғанда көн дә тышта йөрөтөгөҙ. Хәл белешергә тип өйөгөҙгә күпләп ки­леүселәр һанын сикләгеҙ, артыҡ оҙаҡ һөйләшеүҙән, көсөргәнеш то­йоу­ҙан ауырыуҙың ныҡ арыуы ихтимал.

Тормошта шулай ҙа булыуы бар: инсульт кисергән кеше йыш ҡына депрессияға бирелә, дарыуҙарҙан, дауанан баш тарта, физик күнегеүҙәр ҙә уны ҡыҙыҡһындырмай. Өҫтәүенә уның ҡуҙғыусанға әүерелеүе, холҡон­да кирелек, тупаҫлыҡ билдәләре күренеүе ихтимал. Был осраҡта бар ғаилә ағзаларынан да тотанаҡлыҡ, һиҙгерлек, түҙемлек сифаттары талап ителә. Аҡыл һәләте һәм әүҙемлек талап иткән уйындар, шөғөлдәр ҙә сәлә­мәтлекте нығытырға ярҙам итәсәк. Белгестәр етәкселегендә, уларҙың кәңәшен тотоп, зыян күргән телмәр, йотоу функцияларын, хәрәкәтләнеү һәләтен тиҙерәк тергеҙергә мөмкин буласаҡ.

Ауырыуҙы нисек танырға?

Сирҙең тәүге билдәләре күҙә­телгән­дән алып өс-алты сәғәт дауамында мейелә төҙәтә алмаҫлыҡ үҙгәрештәр үҫешен туҡтатырға була әле, тип иҫәпләй табиптар.

Ауырыу үҙе тойған сир билдә­ләре:
3 Көтмәгәндә хәлһеҙлек тойоу, бит, ҡул йәки аяҡ мускулдарының, ғәҙәттә, тәндең бер яғында ойоуы.
3 Күҙҙәргә әйберҙәрҙең ҡуш булып күренеүе йәки күреү һәләтенең ҡырҡа насарланыуы.
3 Көтмәгәндә контролде юғалтыу (кеше үҙенең ҡайҙа икәнен аңламай, асыҡ һөйләшә алмай, координация боҙола).
3 Сәбәпһеҙ-ниһеҙ күңел уйнай, ҡоҫҡо килә, баш сәнсә.
Ошо сәбәптәрҙең кәм тигәндә ике­һен генә булһа ла үҙегеҙҙә тойһағыҙ, ашығыс рәүештә табипҡа мөрәжәғәт итегеҙ.

Ситтән күҙәтелгән
сир билдәләре:

3 Ауырыуҙың йылмайыуын үте­негеҙ: йөҙөнөң ҡыйшайыуы һиҙе­ләме-юҡмы?
3 Ҡулдарын өҫкә күтәрһен (береһе икенсеһенән түбән булмаҫҡа тейеш).
3 Телмәрен күҙәтегеҙ, кеше тотлоҡмаймы-юҡмы икәнен асыҡ­лағыҙ.
3 Кешенең теле ҡыйшайған-ҡый­шаймағанын да иғтибарға алығыҙ.
Ошо билдәләрҙең береһен генә булһа шәйләһәгеҙ ҙә, табип ярҙамы кәрәк тигән һүҙ.





Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар

Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар 01.04.2019 // Йәмғиәт

Һуңғы ваҡытта ирекмәндәр хәрәкәте беҙҙең тормошобоҙҙа һиҙелерлек урын биләй....

Тотош уҡырға 4 306

Һыу инергә ваҡыт етте...

Һыу инергә ваҡыт етте... 01.04.2019 // Йәмғиәт

6 апрелдә Өфө ҡалаһындағы Үҙәк баҙар янындағы Һалдат күленә килһәгеҙ, үкенмәҫһегеҙ. Унда тәүлек...

Тотош уҡырға 3 556

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә 31.03.2019 // Йәмғиәт

– Мөхәббәт ҡайҙа юғала? – тип һораған атаһынан бәләкәй Бәхет. – Үлә. Кешеләр булғанды ҡәҙерләмәй,...

Тотош уҡырға 4 300

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..."

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Асыу, ярһыу кешенең бөтөн тәнен, күңелен ялмап алыусан. Шуға әҙәм балаһының бындай осраҡта...

Тотош уҡырға 4 206

Бер быуаттан йәнә тупланы Темәс

Бер быуаттан йәнә тупланы Темәс 31.03.2019 // Йәмғиәт

Тап бынан йөҙ элек булған кеүек үк, ҡунаҡтарҙы Темәс ерендә һыбайлылар флагтар тотоп ҡаршы алды....

Тотош уҡырға 2 792

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп 31.03.2019 // Йәмғиәт

Ирекмәндәр Сибайҙа өс айҙан ашыу инде “Йәшәү ризығы” тип аталған мәрхәмәтлек акцияһы үткәрә: ауыр...

Тотош уҡырға 3 448

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..."

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Имам-хатип мәсеткә вәғәз һөйләргә килһә, унда бер генә кеше – йәш көтөүсе – ултыра, ти....

Тотош уҡырға 3 768

135 мең граждан саҡырыла

135 мең граждан саҡырыла 31.03.2019 // Йәмғиәт

Рәсәй Президенты хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырылыш тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Ул кисә, 30 мартта,...

Тотош уҡырға 2 998

Татарстан башҡорттары ҡоролтайға әҙерме?

Татарстан башҡорттары ҡоролтайға әҙерме? 30.03.2019 // Йәмғиәт

Бөгөн Ҡазанда Татарстан башҡорттары ҡоролтайы ултырышы булды....

Тотош уҡырға 2 507

Бабичтың кендек ҡаны тамған ер ул Ҡыйғаҙытамаҡ!

Бабичтың кендек ҡаны тамған ер ул Ҡыйғаҙытамаҡ! 30.03.2019 // Йәмғиәт

Башҡортостан автономияһының йылъяҙмасыһы, дәүләт эшмәкәре, шағир, музыкант, ойоштороусы Шәйехзада...

Тотош уҡырға 2 567

Төйәләҫтәр алыҫҡа йөрөмәҫ

Төйәләҫтәр алыҫҡа йөрөмәҫ 30.03.2019 // Йәмғиәт

Сибай ҡалаһының Төйәләҫ ҡасабаһында йыл аҙағында заман талаптарына яуап биргән фельдшер-акушерлыҡ...

Тотош уҡырға 2 405

Шәжәрәле ерҙә тәртип түрҙә

Шәжәрәле ерҙә тәртип түрҙә 30.03.2019 // Йәмғиәт

2018 йылдың 1 сентябрендә “Башҡортостан тарихы шәхестәр күҙлеге аша: генеалогик аспект” тигән...

Тотош уҡырға 2 575