Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте

Моңо бар кеше илһамланмай сыҙай алмаҫ.

Ғәли Ильясов – шишмә кеүек ҡыҫҡа, ләкин яҡты, сағыу тормош юлы үткән кеше. Йәне ихлас, моңло, сыуаҡ булғанғалыр инде. Ҡы­рыҫ йән менән, нисек кенә ҡыланһаң да, ғүмереңде күпмегә һуҙһаң да, йәм тыуҙырыу мөмкин түгелдер шул. Ҡырыҫлыҡ, тәкәбберлек, илтифатһыҙлыҡ Ғәлиҙән өркөп, йөҙәр саҡрым ситтә йөрөнө. Ул бар ерҙә йомарт йылылыҡ, ҡыуандырғыс хәстәрлек йәшәр ине. Ундайҙар хаҡында “ысын кеше”, “моң шикелле, бүтәндәрҙең ғүмерендә лә йәшәй улар”, тиҙәр.

Ғәли 1938 йылдың 18 ноябрендә хәҙерге Мәләүез районының Әбет ауылында донъяға килгән. Атаһы – Йәләл. Әсәһе Миңзифа Бөрйән­дең Ғәлиәкбәр ауылынан килен булып төшкән. Ата-әсәһе буйынса ла Ғәлиҙең тыуған төйәге — хозур тауҙар иле. Башҡорт йырҙарында, риүәйәттәрендә, әкиәттәрендә, ҡоба­йырҙарында борондан изге­ләш­терелеп, илаһилаш­тырылып данланған, күп-күп сал быуаттарҙың ғүмер кисереп үткән ерҙәре ул был төйәк. Күңелендә саҡ ҡына булһа ла моңо, ғәме бар кеше мең төрлө тәьҫирҙәрҙән илһамланмай, йыр йыр­ламай сыҙай алмаҫ был яҡтар­ҙа! Ана шуғалыр ҙа инде Ғәли малай сағынан уҡ ҡурай тарта, йәп-йәш көйө генә илһамланып шиғырҙар яҙа башлай.

Йәшлеге уны Күмертау ҡалаһы­ның халыҡ театры актеры-ҡурай­сыһы ла, классик көрәш буйынса Башҡортостан чемпионы ла итеп таныта. Моңға моңдоң ылығыуы ла шулдыр: эшсе егет үҙҙәренең театрында яңы уйнай башлаған йырсы ҡыҙға ғашиҡ була, уға, Шәрифәгә, өйләнә.

Журналист эшенә күсеүен Ғәли­ҙең тормошонда боролош осоро тиергә мөмкин. Был йылдары уны, әлбиттә, ижад мөхитенә, шиғ­риәткә тағы ла нығыраҡ яҡынайтты. Тәүҙә үҙе хеҙмәт иткән Күмертау район гә­зитендә, аҙаҡ “Башҡортостан” гәзи­тендә уның ҙур-ҙур мәҡәлә­ләренән тыш, йыш ҡына шиғри шәлкемдәре лә донъя күрә килде. Әммә ысын мәғәнәһендә ижадҡа яңы ныҡлап аяҡ баҫа, уға яңы ныҡлап тотонам тигәндә, асылып өлгөрмәгән таж хәлендә генә ғүмер сәскәһе шиңеп ҡуйҙы...

Беҙгә мираҫҡа унан матур ғүмер өлгөһө, күбеһе ҡаралама хәлендә булһа ла, бай ғына ижад — шиғыр­ҙар, хикәйәттәр ҡалды. Вафатынан һуң миңә уның өс китабын баҫмаға әҙерләп, нәшерләшергә насип булды. Беренсеһе — “Күҙле шишмә”, икенсеһе — “Беҙҙең сәйәхәт”, өсөн­сөһө “Эйәрле тау” — “Тамғалар” йы­йынтығына ингән. Быныһы — “Эйәр­ле тау” китабының тулы варианты.

Ғәли Ильясовтың шиғриәте, үҙ күңеле, йөрәге, йәне кеүек үк, ихлас һәм тәрән хистәрҙән туҡылған. Уның ижади асылы халыҡ йырҙарындағы, ҡобайырҙарындағы сәсәнлек сифаттарына барып тоташа. Шуға ла беҙ ул яҙған шиғри юлдарҙың, ул тыуҙырған поэтик образдарҙың күңелдәребеҙгә, хистәре­беҙгә тәьҫир итеү көсөн тойоп, оҙаҡ ваҡыт дәртләнеп, илһамланып йә булмаһа һағышла­нып, уйланып йөрөйбөҙ. Ысын моң шулай кешене тыныс, битараф ҡалдырмайҙыр инде.

Йыр йәненән йыр яралмай ҡалмаҫ. Быны беҙгә Ғәлиҙең ҡыҙы, һәләтле йырсы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Сәйҙә Ильясова ла раҫлай. Уның башҡарыуында “Сәлимәкәй” нисек аһәңле яңғырай! Йотлоҡторғос та, һоҡландырғыс та!.. Моң да, ысын кеше лә шулай ҡат-ҡат йәшәй икән. Йәнә шуны өҫтәп әйткем килә: кеше заты, донъя тәрбиәнән туймаҫ. Ғәлиҙең тағы ике ҡыҙы, йәғни Йәмилә менән Сәлимә – юғары белемле уҡытыусы-тәрбиәселәр.

Ғәли Ильясовты күп ерҙә – Нөгөш буйҙарында ла, Бөрйән яҡтарында ла, Ейәнсурала ла әле булһа һағынып иҫкә алалар. Алсаҡлыҡ, моң һағындыралыр, юҡһынды­ралыр шул. Һағынған­дары, юҡһын­ғандары, ҙурлағандары өсөн дә инде Ейәнсура район үҙәге Иҫән­ғолда, “Башҡортостан” гәзитенең үҙ хәбәрсеһе булып эшләгән һәм йәшәгән ерендә, уның хөрмәтенә иҫтәлекле таҡтаташ та ҡуйҙылар, бер урамға исемен дә бирҙеләр.

Һуңғы осор башҡорт шиғриә­тендә Батыр Вәлид, унан Ғәли Ильясов ҡурайсы-әҙиптәр ине. Хәҙер иһә – Мәүлит Ямалетдинов. Барлап ҡарағыҙ: күп түгел улар.

Был йыйынтыҡ һеҙгә, ҡәҙерле дуҫтар, 60-сы – 70-се йылдарҙағы башҡорт шиғриәтендә Ғәлиҙең дә үҙенсәлекле тауышы булғанлығын асығыраҡ аңларға ярҙам итһен ине. 74-се йылдың йәй аҙағында Ғәли беҙҙе ҡалдырып киткәс, был тауыш өҙөлдө, тип уйлаусылар ҙа булған­дыр. Ләкин, инде күп һыуҙар ағып, хәтһеҙ йылдар үтһә лә, күп ҡиммәт-төшөнсәләр үҙгәреп, донъябыҙҙың хатта аҫты-өҫкә килгәндәй булһа ла, шишмә кеүек ысын моң үҙгәрмәй, түңкәрелмәй икән. Уның шиғриәте ваҡыт һынауын ярайһы уҡ үтте, алда ла үтер әле.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар

Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар 01.04.2019 // Йәмғиәт

Һуңғы ваҡытта ирекмәндәр хәрәкәте беҙҙең тормошобоҙҙа һиҙелерлек урын биләй....

Тотош уҡырға 2 328

Һыу инергә ваҡыт етте...

Һыу инергә ваҡыт етте... 01.04.2019 // Йәмғиәт

6 апрелдә Өфө ҡалаһындағы Үҙәк баҙар янындағы Һалдат күленә килһәгеҙ, үкенмәҫһегеҙ. Унда тәүлек...

Тотош уҡырға 1 907

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә 31.03.2019 // Йәмғиәт

– Мөхәббәт ҡайҙа юғала? – тип һораған атаһынан бәләкәй Бәхет. – Үлә. Кешеләр булғанды ҡәҙерләмәй,...

Тотош уҡырға 2 342

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..."

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Асыу, ярһыу кешенең бөтөн тәнен, күңелен ялмап алыусан. Шуға әҙәм балаһының бындай осраҡта...

Тотош уҡырға 2 527

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп 31.03.2019 // Йәмғиәт

Ирекмәндәр Сибайҙа өс айҙан ашыу инде “Йәшәү ризығы” тип аталған мәрхәмәтлек акцияһы үткәрә: ауыр...

Тотош уҡырға 2 146

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..."

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Имам-хатип мәсеткә вәғәз һөйләргә килһә, унда бер генә кеше – йәш көтөүсе – ултыра, ти....

Тотош уҡырға 2 339

135 мең граждан саҡырыла

135 мең граждан саҡырыла 31.03.2019 // Йәмғиәт

Рәсәй Президенты хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырылыш тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Ул кисә, 30 мартта,...

Тотош уҡырға 1 938

Йоҡларға ҡурҡам...

Йоҡларға ҡурҡам... 30.03.2019 // Йәмғиәт

Баҡыйлыҡҡа күскәненә тиҫтә йылға яҡын ваҡыт уҙһа ла, әсәйем һуңғы арала төшөмә йыш инә башланы....

Тотош уҡырға 2 427

Йәкшәмбелә ғаилә менән ҡайҙа барырға була?

Йәкшәмбелә ғаилә менән ҡайҙа барырға була? 29.03.2019 // Йәмғиәт

Ҡул эштәре менән булыу, аш-һыу бешереү, бейеү, һүрәт төшөрөү, спорт уйындары... Ә һеҙҙең ғаиләнең...

Тотош уҡырға 1 118

"Мин Хәйбулланан!" тип ғорурланыр йәштәр ҙә

"Мин Хәйбулланан!" тип ғорурланыр йәштәр ҙә 29.03.2019 // Йәмғиәт

Башҡортостандың 100 йыллығына арналған саралар дауам итә. Бөгөн, мәҫәлән, Хәйбулла районы үҙәге...

Тотош уҡырға 1 026

Сарыҡ нисек тегелә?

Сарыҡ нисек тегелә? 29.03.2019 // Йәмғиәт

Учалы тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында башҡорттоң традицион аяҡ кейеме – сарыҡ тегеү буйынса...

Тотош уҡырға 1 212

15 апрелдә башлана

15 апрелдә башлана 29.03.2019 // Йәмғиәт

Учалы районы хакимиәтендә подъездарҙы төҙөкләндереү буйынса республика программаһының тормошҡа...

Тотош уҡырға 1 009