...Кем машинала, кем йәйәүләп Бүжә тауы яғына ашыға. Ғүмәрҙәр өсөн бөгөн бында ҙур мәғәнәгә эйә байрам ойошторола. Был сарала халыҡ үткәндәренә лә ҡайтып әйләнер, бөгөнгөһөн дә уйлар һәм, әлбиттә, киләсәккә лә ҡараш ташлар.

Борондан ил ни күрһә, шуны күреп йәшәгән ғүмәрҙәр. Колхозлашыу осоро, Бөйөк Ватан һуғышы, йәнә колхоздарҙың тарҡалыуы... 1812 йылда ил өҫтөнә һынау килгәндә лә был ауылдың ир-егеттәре ал­ғы сафта тора. Әле ул ваҡиғаларҙың йән­ле шаһиттары юҡ инде, әммә, иң мөһиме, ата-бабаларҙың исеме ғүмәрҙәрҙең күңелендә мәңге йәшәйәсәк. Бүжә тауы битендә республикала абруйлы шәхес Юрий Ниғмәтуллин һәм ауыл аҡһаҡалы Авзал Мәҡсүтовтың тырышлығы менән Ватан һуғышы яугирҙәренә тәбиғи һәйкәл асылыуы – быға аныҡ дәлил. Байрамда уға ауылдың сабыйы ла, инәй-бабайы ла, үткәндәргә ҡәҙер күрһәтеп, таш һалды. Ғәм халыҡ алдында һәйкәлдең тарихы хаҡында әйтелде. Әлеге яланға килгән, ошо тауға баҡҡан һайын кешеләр иҫтәлекле таҡтаташта билдәле яҙыусы, “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналының баш мөхәррире Салауат Кәримовтың:
Һаумы, яҡташ!
Ҡаршылағы һынташ –
Батыр яугирҙәргә таҡтаташ.
Эй башыңды, һал һәйкәлгә бер таш,
Беҙҙән изге хәтер был һынташ!
– тигән юлдарын уҡып, ҡаһармандарҙы күҙ алдына килтереренә, уларҙың яҙмышы һәм йәшәйеше хаҡында уйланырына шик юҡ. Байрам концертында Зөфәр Ғәлләмов сәхнәләштергән “Порт-Артур” бейеүендә­гесә, һуғыш касафаты аяуһыҙ, батыр­лыҡтар – мәңгелек.
Әммә донъя һынауҙан ғына тормай. Ҡара көндәрҙе аҡтары алмаштыра. Тормош дауам итә. Бәхет, ырыҫ арттырып, ғүмәрҙәр ишле-ишле ғаилә булып йәшәгән һәм әле лә шулай. Бынан 65 йыл элек Хәбирә менән Әҡсән Мөхәмәтйәновтар ҙа үҙ усағын тоҡандырып ебәргән. Байрам мәлендә уларҙы тәбрикләү ҙә сараға бәҫ өҫтәне. Алты балаға ғүмер биреп, үҙҙәрен ауыл үҫешенә арнаған кешеләр улар – Мөхәмәтйәновтар. Балалары башлы-күҙле булып, матур итеп донъя көтә, яратҡан эшен, тормошта үҙ урынын тапҡан. Ә ошо сарала яҡындарын тәбрикләп йырлаған Сәғит Мөхәмәтйәновтың атаһы һымаҡ моңло ла, һүрәт төшөрөргә лә оҫта икәнлегенә инанылды. Хәбирә инәй үҙен колхоз эшенә бағышлаһа, ғаилә башлығы ғүмер буйы ғүмәрҙәргә белем биргән. Уға бихисап уҡыусыларының һаман да рәхмәтле булыуын әлеге сарала ла күрергә насип итте. Ҡуш ҡуллап күрештеләр, ҡосаҡланылар, иңенән яратып та киттеләр тәүге уҡытыусыларын, кемдер күҙ йәштәрен дә һөртөп алды.
– Мәктәп гөрләп торҙо. Уҡыусыларыбыҙ менән ғорурландым һәм уларға әле лә һоҡланам, – тип хәтирәләре, ҡыуаныстары менән уртаҡлашты мәғариф ветераны.
Ысынлап та, ниндәй ҙур шәхестәр үҫтергән бит был ауыл! Кемдер ауыл хужалығында алдынғы, кемдер ғалим-физик, медицина, юстиция хеҙмәткәре, күптәр мәғариф, ижад өлкәһендә яҡтылыҡ өләшеүсе: Вафа Әхмәҙиев, Рауил Ниғмәтуллин, Салауат Хәйбуллин, Салауат Арыҫланов, Әмир Мәҡсүтов, Гөлназ Әхмәҙиева, Рәйсә Күзбәкова, Гөлшат Әхмәтова...
Хәйер, был исемлектең осона сығырлыҡ та түгел. Бәләкәй генә ауылдан ҙур таланттар ағылған да ағылған. Бөгөнгө белем биреү стандарттары буйынса баланың һәләтен үҫтереп уҡытыу алымын бынан илле йыллап элек үк үҙ эшендә ҡулланған Әҡсән Мәғәфүр улының да өлөшө, һис шикһеҙ, бар бында. Ә данлыҡлы педагог, һуғыш һәм хеҙмәт ветераны Ғайса Кәримов – нисәмә уҡыусыһына ҡанат ҡуйған шәхес! Иң мөһиме – ошо шәхес­тәрҙе ауылдаштарының ғына түгел, район, республика ғорурлығы тип беләбеҙ.
Ғүмәр ауылы ҡараған Петровск ауыл советы хакимиәте башлығы Юрий Малкин әйтеүенсә, бында күпләп умарта тоталар, мал аҫрайҙар.
Территориаль йәмәғәт үҙидаралығы эшләп килеүе яҡшы. Иң мөһиме – халыҡ дәртле: саранан күренеүенсә, майҙанда бил бирмәҫ ир-егеттәре, “Башҡортмон тип күкрәк ҡағам” тигән рухлы йырҙар башҡарған, шиғырҙар ижад итергә, асыштар яһарға ашҡынып торған үҫмерҙәре, ауылға ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер алдынғы кешеләре, йүнселдәре булғанда, Ғүмәрҙең тормошо әлегеләй берҙәмлектә, бәрәкәттә дауам итер.

Ишембай районы.