“Туфан һыуы ҡалҡҡандан өйрәккә ни ҡайғы!” – тип эш иткән кешеләр байтаҡ булып китте түгелме? Кемдер етеш йәшәү өсөн хәләл көсөн йәлләмәй тир түгә, ә бәғзе әҙәмдәр харам ҡылмыштарҙан бер ҙә тартынмай. Әйтәйек, йәшерен рәүештә хәмер, суррогат алкоголь менән сауҙа итеүсе бәндәләр. Бер ниндәй лицензия-рөхсәттәре юҡ, һалым түләмәйҙәр. Ә ни өсөн шуға ҡарамаҫтан “йырлап” тигәндәй мул-етеш йәшәйҙәр?


Тартынғандары ла һиҙелмәй. Был һорауҙы ауыл йыйындарында халыҡ даими рәүештә күтәрә, урындағы власть органдары ла проблеманы хәл итеү юлдарын эҙләүҙән туҡтамай. Үҙәк ҡала дауаханаһының баш табибы кәңәшмәләрҙә йыш ҡына аяныс статистика килтерә: сифатһыҙ, күп осраҡта күрәләтә зарарлы алкоголле эсемлектәрҙе ҡулланыу арҡаһында көн һайын тиерлек бер яҡташыбыҙ реанимацияға килтереп һалына. Ҡотҡарып ҡалған осраҡта ла, ашығыс һәм көслө медицина саралары комплексына аҡса ныҡ күп китә. Ошо арҡала ҡәҙимге, йәғни ауырыуҙарын үҙ теләге менән үҙҙәре һатып алмаған пациенттарға ваҡытында урын булмауы ла ихтимал бит әле!
Кеше ҡайғыһында һәм бәләһендә кеҫә ҡалынайтыусыларҙы оялта башлаһаң, “Һәр кемгә үҙенеке инде!” – тигән булалар, йәнәһе лә, эсергә теләгән кеше бары эсәсәк. Тик бына “Һәр кемгә – үҙенеке” тигән әйтем ике осло бит! Хәмер спекулянттарына мөнәсәбәт тә уларҙың ҡара ҡылмыштарына лайыҡ булырға тейештер.
Наурыҙ ауылы хакимиәте башлығы Закир Ғарипов үҙҙәренең ауыл Советы биләмәһендә ҡала һәм район имамдарының күсмә кәңәшмәһен үткәргәндә ошо фекерҙе күтәрҙе. Сер түгел, хатта коммунистар власы дәүерендә атеизм хөкөм һөргән дәүерҙә лә, ауылдарыбыҙҙа ислам йолалары онотолманы. Аяттар, ижәптәр уҡытылды, мәрхүмде һуңғы юлға оҙатҡанда йыназалар яңғыраны. Һәм был һуңғы йылдарҙа киңерәк ҡолас ала бара. Ислам ҡанундарын үҙе лә тайпылышһыҙ үтәргә тырышҡан Ғарипов иптәш ошо ҡырҡыу алымды тәҡдим итте: хәмер менән сауҙа иткән әҙәмдәрҙең аят уҡырға саҡырыуҙарын муллалар инҡар итһен. Суд алдында иҫбатлау, хөкөмгә тарттырыу ҡатмарлы, ә былай ауылда кем хәмер менән шаярғаны барыһына ла бик яҡшы мәғлүм бит ул. Эйе, Ислам тәғлимәтендә хәмер иҫәбенә байыусыларға Хоҙайҙың ҡәһәре төшә тип асыҡтан-асыҡ әйтелә. Ошо талапты ғәмәлгә индерергә ваҡыттыр. Ундайҙарҙың әҙәпле-иманлы кеше булып ҡыланыуҙарына сик ҡуйылырға тейеш. Ике кәмәнең ҡойроғон бер юлы тотоп маташмаһындар.
– Баҡыйлыҡҡа күскәндәрендә мулла доға уҡымаясағын, халыҡ “Яҡшы кеше ине!” тип раҫламаясағын алдан белһәләр, бәлки, күптәр тәүбәгә килер, хәшәрәт бизнестарынан баш тартыр, – тип самалай Закир Ғадинан улы.
Халыҡ был тәҡдимде нисек ҡабул итер, быныһын тормош күрһәтер, ә бына имамдар хупланы. Беҙҙең менән һөйләшкәндә Учалы ҡалаһы һәм районы имам-мөхтәсибе Дим хәҙрәт Закиров былай тине:
– Бөгөнгө көндә халҡыбыҙҙың артабанғы именлеге тураһында һүҙ бара. Был тәңгәлдә бик күп бәләләребеҙ фәҡәт эскелек киң тарала барыу менән бәйле. Ошондай мәлдә дин әһелдәре ситтә тороп битараф күҙәтергә, әлбиттә, йыйынмай. Үҙ өлөшөбөҙҙө индерәсәкбеҙ. Ғөмүмән, бар яҡташтарҙы намыҫ ҡушыуы буйынса йәшәргә саҡырам, тирә-йүндәгеләргә семтемдәй генә лә зыян килтермәҫкә тырышырға кәрәк. Был осраҡта ғына һеҙ әйткән “Һәр кемгә – үҙенеке” девизы күркәм мәғәнә аласаҡ: иманлы тормош, ҡылған сауаптар өсөн был.
Әйткәндәй, РФ Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексына быйыл 29 июлдә үҙгәрештәр индерелде. Иҫерткес эсемлектәр менән сауҙа итеү ҡағиҙәләрен боҙоусыларға ҡарата мөнәсәбәт ҡырҡыу­ланды. Шул иҫәптән, 14.17.1-се статьяға ярашлы, алкоголле һәм спиртлы эсемлектәрҙе берәмләп һатҡан физик берәмектәргә (граждандарға) 30 – 50 мең һум күләмендә штраф һалына, алкоголь продукцияһы конфискациялана.
Эске эштәр министрлығының Учалы районы буйынса өлкән инспекторы Люциә Ғәббәсованың әйтеүенсә, был үҙгәрешкә ярашлы бер кеше яуаплылыҡҡа тарттырылған да инде.

Учалы районы.