Сентябрь аҙағында халҡыбыҙҙың иң ҡеүәтле әүлиәләренең береһе Мөжәүир хәҙрәттең ҡәбере янында ҡылынған ҡәбәхәтлек бөтә Башҡортостанды тетрәндерҙе. Күп тә үтмәне, Мерәҫ ауылы эргәһендәге Йәғәфәр әүлиәнең дә ҡәбер ташын онтап, ер менән тигеҙләнеләр, артынса уҡ Муллаҡайҙағы Нурыш әүлиәнең ҡәберенең кәртәһен юҡ итеп, маҡамын таратып ҡуйҙылар. Был әшәке эштәр ҡайһы бер дин әһелдәренең: “Ҡәберҙе изгеләштерәләр. Унда барып табыналар, тауаф ҡылып йөрөйҙәр”, – тигән сығыштарынан һуң башланды.

Ә кем табына һуң ҡәбергә, кем тауаф ҡыла? Берәү ҙә был ғәмәлдәрҙе ҡәберҙә үтәмәй. “Ләә иләәһә илләллааһ. Мөхәммәди рәсүлуллаһ”. Аллаһтан башҡа табынырға яраҡлы илаһ юҡ, Мөхәммәт (Аллаһтың рәсүле) кәлимәһен әйтеп, бөтә аңы, йөрәге менән исламды ҡабул итеп, намаҙҙар уҡып, ураҙалар тотоп, хаж ғәмәлдәрен үтәп ҡайтҡан, Аллаһ Тәғәләнең ҡушҡандарын үтәп, тыйғандарынан тыйылған кеше нисек итеп һөйәктәргә табына алһын?
Быйыл 29 июлдә Манһырҙа Мөжәүир олатайҙың ахирәткә күсеүенә 50 йыл тулды, ошо уңайҙан әүлиәгә зыярат ҡылырға уны яратҡан, хөрмәт иткән меңләгән кеше йыйылды. Был хаҡта “Башҡортостан” гәзитендә яҙып та сыҡтылар. Берәү ҙә табынманы, берәү ҙә тауаф ҡылманы. Уның рухына бағышлап Ҡөрьән сүрәләре уҡылды, Рәсәй һәм Башҡортостандың берлеген теләп, Аллаһ Тәғәләнән ил тыныслығы, ер-һыуҙарыбыҙға бәрәкәт, именлек, ил етәкселәренә һаулыҡ, аҡыл ҡеүәте, халҡыбыҙға берҙәмлек, төрлө афәттәрҙән, фетнәләрҙән аралауын һорап, доғалар ҡылынды.
Аллаға шөкөр, хәҙер халыҡ күпләп дингә ылыға, зыярат ҡылыуҙы ла йыйындар ваҡытында дөрөҫ үтәй. Ә “табыналар” тигән нахаҡ һүҙҙәрҙе тик динебеҙҙе тарҡатыр өсөн, башҡорттарҙы тәриҡәттән ситләштерер өсөн әйтәләр. Аллаға шөкөр, халҡыбыҙ ошо тәриҡәттә булды һәм киләсәктә лә шулай булыр, иншаллаһ.
Нәҡшбәндиә тәриҡәтенең бөйөҡ әүлиәһе Мәхмәт Әҙил Хаҡҡани Башҡортостанда булғанда әйтте: “Изге ҡәберҙәр тураһында пәйғәмбәрҙәребеҙҙең әмере бар. “Зыярат ҡылығыҙ, ғибрәт алығыҙ, ҡәберҙәргә барып бәрәкәт табығыҙ” тиелә унда. “Зыярат ҡылыу, изгеләр рухы аша бер Аллаһҡа ялбарыу дингә, сөннәткә ярашлы”.
Баймаҡ ерендә булғанда әүлиә былай тине: “Аллаһ Тәғәлә әүлиәләр рухы аша динегеҙҙе, иманығыҙҙы, рухи хәтерегеҙҙе, ерегеҙҙе, телегеҙҙе, илегеҙҙе һаҡлай. Аллаһ һеҙҙең халҡығыҙға бөйөк әүлиәләр бүләк иткән. Әүлиәләрегеҙ аша халҡығыҙға, ерегеҙгә, илегеҙгә бәрәкәт, көс-ҡөҙрәт килә, ул бәрәкәт көндән-көн арта бара. Ихтирам итегеҙ әүлиәләрегеҙҙе, зыяраттарына барығыҙ”.
Аҡылы булған кеше әүлиәнең әйткәнен иғтибар менән уҡыһа, Баймаҡ ерендә башҡорттар ни өсөн әүлиәләрен хөрмәт иткәнен аңлар. Был ер – изгеләр ере, әүлиәләр маҡамы. Маҡам – Аллаһ Тәғәләнең әүлиәләре төйәге тигәнде аңлата. Ҡалабыҙҙың исеме Бай+маҡ(ай) та ошо төшөнсәләрҙән алынған, минеңсә.
Әүлиәләребеҙҙе хөрмәт итеп йәшәйек, баймаҡтар, уларҙың рухы аша килгән бәрәкәткә шөкөр итәйек. Һәр ауылда тиерлек әүлиә зыяраты бар. Тапалып ятҡандары ла етәрлек. Уларҙы кәртәләп, башҡа райондар кеүек баннерҙар ҡуйырға кәрәк. Мәҫәлән, Хәйбуллала Ғатаулла ишанға, Миәкәлә Нарыҫтауҙа сәхәбжәрә ҡуйылған кеүек, сөнки Баймаҡ ерендә ятҡан билдәле әүлиәләр Ғабдулла Сәиди ишан, Мөжәүир хәҙрәт, Нурыш әүлиәләргә зыярат ҡылырға Башҡортостандан ғына түгел, күрше өлкәләрҙән, БДБ дәүләттәренән дә кешеләр килә. Мәҫәлән, быйыл ҡалабыҙҙың “Ағинәйҙәр”е Орск ҡалаһынан Манһырға рулдә үҙе килгән 82 йәшлек олатайҙы күреп, шөкөранә ҡылды. Ҡарсығы менән икәүләп улар йыл һайын олатайға зыярат ҡылалар икән.
Өмөт менән ошо изге ергә килеп, Аллаһ Тәғәләгә ялбарып ҡылған доғалары ҡабул була икән, әҙәм балаларының юлын Аллаһ Тәғәләнән башҡа бер кем дә туҡтата алмаясаҡ. Беҙгә, баймаҡтарға, был урындарҙы тейешенсә тәрбиәләп тоторға кәрәк. Аллаһ Тәғәлә бөтә мосолмандарға ла әүлиәләргә биргән һөйөүен һәм фатихаһын насип итһен.

Баймаҡ районы.