Июль ваҡиғаларынан һуң большевиктарҙы массовый рәүештә ҡулға алыу башланды. Ваҡытлы хөкүмәт Владимир Ильичты судҡа тарттырырға теләп, уны һәр ерҙән ҡоторған рәүештә эҙләй башланы. Был ваҡытта В. И. Ленин йәки Петербургтың Выборгский яғында, йәки Финляндияла йәшеренеп йәшәй ине. Әгәр В. И. Ленин буржуаз судтан тайпылмаһа, һис шикһеҙ, уны ла ҡоторған буржуазия Карл Либкнехт һәм Роза Люксембург үлтергән булыр ине. Ҡайһы бер иптәштәр Ленин үҙен буржуаз судтың ҡулына бирергә тейеш тигән фекерҙә булды, ләкин партияның иптәш Сталин етәкселегендәге Үҙәк комитеты Лениндың йыртҡыс контрреволюцион палачтар ҡулына бирелеүенә ҡаршы торҙо.

Ваҡытлы хөкүмәт Владимир Ильичты ҡулға алыу тураһында бойороҡ сығара һәм уны һәр ерҙән эҙләй башлай. Быны түбәндәге документтарҙан күрергә мөмкин: 1917 йылдың 23 октябрендә юстиция министры Өфө округ судының прокурорына түбәндәге телеграмманы ебәрә:
“Петроград тәфтиш властарының ҡарары буйынса В. И. Ленин 3-5 июлдәге ҡораллы восстание буйынса ғәйепләнеүсе сифатында ҡулға алынырға тейеш. Юстиция министрлығында булған мәғлүмәттәр буйынса был кешенең Өфөгә барыуы мөмкин. Шунлыҡтан һеҙгә был ҡарарҙы һис кисекмәҫтән үтәү тураһында бойороҡ бирергә, һеҙгә ышанып тапшырылған округ эсендә Ульянов Лениндың килеп сығыуын күҙәтергә һәм һөҙөмтәләр тураһында миңә белдерергә ҡушам. Юстиция министры П. Н. Малентович. Шифрҙы асыусы – Өфө округ судының прокуроры Смирнов”.
Был телеграмманы алғандан һуң Өфө округ судының прокуроры Смирнов, юстиция министрының бойороғон йылдам рәүештә үтәү маҡсатында, бөтә өйәҙ прокурорҙарына, шул йөмләнән Бәләбәй прокурорына (был документ Башҡортостан архив идараһында һаҡланып ҡалған) 29 октябрҙә ошо бойороҡто ебәрә:
“Бәләбәй участкаһы прокурорына. Юстиция министрының 23 октябрендәге телеграммаһын ебәреп, һеҙгә ул телеграммала күрһәтелгән кешенең үҙ надзорығыҙға тапшырылған участкала килеп сығыуын йәшерен күҙәтергә һәм ул кеше килеп сыға ҡалһа, уны Петроград суды прокурорының ҡарамағына тапшырыу өсөн һис кисекмәҫтән ҡулға алырға һәм был турала миңә белдерергә ҡушам. Прокурор Смирнов. Секретарь Россинский”.
Был документтар Башҡортостан үҙәк архивында һаҡланған фондтарҙан алынды.

В. АЛЕКСАНДРОВ.

(“Башҡортостан”, 1936 йыл, 24 ғинуар, № 19).