Йыл һайын республиканың эшләүсе граждандарына медицина ойошмалары тарафынан бер миллиондан ашыу эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙы бирелә, улар буйынса Социаль страховка фонды саралары иҫәбенән ете миллиард һумдан ашыу суммаға пособиелар түләнә. “Больничный”ҙы фәҡәт лицензиялары булған медицина ойошмалары, ә уларға эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙы бланктарын, үҙ сиратында, Рәсәй Социаль страховка фонды бирә. Әйткәндәй, бланктарҙы баҫтырып сығарыу ҙа фонд иҫәбенә башҡарыла.
Аңлауығыҙса, быларҙың барыһы ла беҙ күптән күнеккән, халыҡта ябай ғына итеп “больничный” тип аталған доку­менттың ҡағыҙ варианты тураһында. Күп­тән түгел иһә – быйыл 1 ию­л­дән был тармаҡ мөһим үҙгәрештәр кисерҙе, әйләнешкә эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙының электрон варианты инде. Был хаҡта нимәләрҙе белергә, электрон документты нисек юлларға һәм башҡа үҙенсәлектәр хаҡында Рәсәй Социаль страховка фондының Башҡортостан төбәк бүлексәһе идарасыһы Марат Латипов аңлатма бирҙе.

– Марат Мөьмин улы, яңылыҡтың иң мөһим ғәмәлдәре хаҡында аңлатығыҙ әле.
– Тәү сиратта шуны белеү зарур: 1 июлдән, эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙының электрон варианты менән бер рәттән, барыһы ла күнеккән ҡағыҙ вариант та ғәмәлдә ҡаласаҡ. Икенсенән, “больничный” юллағанда ошо ике варианттың тик береһен генә һайларға тура киләсәк, бер юлы ике төрөн дә алыу мөмкин түгел. Өсөнсөнән, медицина ойошмаларының күпселеге эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙының электрон вариантын бөгөндән үк бирә башларға әҙер түгел. Аңлап тораһығыҙ – һәр яңылыҡ, бигерәк тә ошондай мөһим һәм киң булғаны, ҙур үҙгәрештәр, махсус механизмдар, техник мәсьәләләрҙе теүәлләүҙе талап итә.
Әлегә проектты тормошҡа ашырыуға республиканың бер нисә медицина ойош­маһы ҡушылды. Исемлеккә баш ҡаланың 46-сы поликлиникаһы, 21-се, 18-се ҡала клиник дауаханалары, Бәләбәй үҙәк район дауаханаһы, баш ҡалалағы Рә­сәй тимер юлдары акционерҙар ойошма­һының ведомство дауаханаһы, Башҡорт дәүләт медицина уни­верси­тетының клиникаһы инә.
Тәүге электрон “больничный” ҡағыҙ­ҙарын 46-сы поликлиника биргән. Әлбиттә, башланғысҡа башҡа учреждениелар ҙа бер-бер артлы ҡушыла барасаҡ. Был хаҡта оператив мәғлүмәтте Социаль фондтың сайтында (r02.fss.ru) күрергә мөмкин.
– Барлыҡ эшләгән граждандар ҙа ошо медицина ойошмаларына барып, электрон эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙын юллай аламы?
– Электрон “больничный” ҡағыҙы менән эшләр өсөн эш биреүсе cabinets.fss.ru сайтында шәхси кабинет булдырырға йәки Социаль фонд хеҙмәттәре менән мәғлүмәти алмашыу алып барыу өсөн махсус бухгалтер программаһы ҡуйырға тейеш. Шулай уҡ квалификациялы көсәйтелгән электрон ҡултамға ла талап ителә.
Бөгөн республиканың ике тиҫтәләп эре страховкалаусыһы был яңылыҡта ҡатнашырға теләк белдерҙе, әҙерлек эштәре алып барыла. Шулай уҡ предприятиелар ҙа ҡушыла башланы, тиҙҙән уларҙың һаны күпкә артасаҡ.
Һәр эш биреүсе аңлатыу эштәре алып барасаҡ, ойошма хеҙмәткәрҙәре уларҙың эш биреүсеһе проектта ҡатнашыу-ҡатнашмауын белеп торасаҡ. Әлбиттә, граждан электрон “больничный” ҡағыҙы алырға ниәтләһә, үрҙә телгә алынған медицина учреждениеһына табипҡа күренергә барған осраҡта был хаҡта әйтергә тейеш.
– Ғәмәл тормошҡа нисек ашырыла?
– Страховкаланған граждан электрон эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙы алырға теләһә, ул табипҡа пенсия страховкаһы таныҡлығын (СНИЛС) күрһәтергә һәм яҙма ризалыҡ бирергә тейеш. Табип, үҙ сиратында, махсус программа аша Страховкалау фондының сайты аша “больничный” ҡағыҙы һанын биреүҙе һорай. Унан һуң электрон эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙы тултырыла, уға уникаль һан бирелә. “Больничный” көндәре тамамланғас, электрон документ мәғлүмәттәр базаһына оҙатыла, ә пациентҡа уникаль һан яҙылған талон тапшырыла. Граждан уны эшләгән урынындағы бухгалтерияға хәбәр итергә тейеш. Ошоноң нигеҙендә эш биреүсе пособие иҫәпләйәсәк һәм түләйәсәк.
– Электрон документтың өҫтөнлөгө нимәлә?
– Әлбиттә, тәү сиратта бының уңайлы ғәмәл булыуын иҫәпкә алырға кәрәк. Медицина учреждениеларындағы белгестәргә документты тултырыу еңелләшәсәк, байтаҡ талаптарҙан баш тартырға тура киләсәк (яҙыу ҡараһы, хәреф ҙурлығы бер төрлө булырға, мисәт урынына ҡуйылырға тейеш һәм башҡалар). Ә боҙолған “больничный” ҡағыҙҙарына кон­троль бик ҡаты. Һәр бланк иҫәптә, һәр ҡайһыһының уникаль һаны бар. Медицина ойошмалары уларҙы һаҡлау өсөн регламентҡа ярашлы махсус шарттар булдырырға тейеш. Электрон документ иһә ошоларҙан ҡотолорға ярҙам итә.
Социаль страховка фонды өсөн дә был ысулдың өҫтөнлөктәре күп. Бындай хеҙмәтләндереүгә күсеү страховкалау осрағы хаҡындағы мәғлүмәттең фондҡа тиҙерәк барып етеүенә булышлыҡ итә, пособие түләү процедураһын ябайлаштыра, табиптарҙы артыҡ эштән азат итә, дауаланыусыларҙы ла ҡултамға һәм мисәт ҡуйҙырып йөрөү, хаталарҙы төҙәтеү мәшәҡәттәренән ҡотҡара. Барлыҡ процесс, электрон эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙын тултырыуҙан алып пособие түләнгәнгә тиклем, страховкаланған шәхестең Страховкалау фонды сайтындағы шәхси кабинетында күренеп торасаҡ.
Эш биреүселәр менән компьютер аша бәйләнеш яйға һалынғас, проект бар көсөнә эшләй башлағас, ялған “больничный” яһаусылар ҙа бөтәсәк. Ҡағыҙ мәсьәләһендә лә һәйбәт экономияға иҫәп тотола (йыл һайын Рәсәйҙә эшкә ваҡыт­лыса яраҡһыҙлыҡ тураһында 40 миллиондан ашыу бланк тултырыла – редакциянан).
Ғөмүмән, яңылыҡ бик мөһим һәм әһәмиәтле. Хеҙмәтләндереүҙең был төрө бихисап Европа илдәрендә уңышлы эшләй. Беҙҙең илдә лә граждандар яңылыҡтың үҙенсәлектәрен тиҙ арала төшөнөр һәм өҫтөнлөктәрен баһалар тип ышанғы килә.
– Әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт.
Р. КӘБИРОВА яҙып алды.