– Операция яһатып ҡайтҡас, ҡорбан салдырырға инем. Ҡорбан ғәйетендә ҡорбан салыу тураһында мәғлүмәт күп. Ә ниәт ҡорбанын салыу тураһында аңлап етмәйем. Үткән йыл телевизорҙан алып барыусы: “Ниәт ҡорбаны салдырған кеше үҙе ул итте ашарға, ҡунаҡ саҡырып ашатырға ла тейеш түгел, итен тулыһынса мохтаждарға таратырға тейеш”, – тип аңлатҡан һымаҡ булды. Был осраҡта ла итте өс өлөшкә бүләләр мин белгәндән. Әллә яңылыш аңланыммы?

Т. МӘҠСҮТОВ.
Нуриман районы.

Башҡортостан мо­сол­ман­дарының Диниә назараты рәйесе мөф­төй Нурмөхәмәт хәҙрәт НИҒМӘТУЛЛИН:
— Бисмилләһир-рах­мәнир-рахим!
Аллаһ Тәғәлә әҙәм балаһына бөйөк бер ниғмәт итеп ғүмер бүләк иткән. Ошо ғүмерҙе үлсәү өсөн ваҡытты айға, йылға бүлгән.
Рәсүл-Әкрәм саллал-лаһу ғәләйһис-сәләм бер мөбәрәк хәҙисендә Исламдың биш терәге барлығы хаҡында әйткән. Улар – иман, биш тапҡыр намаҙ ҡылыу, зәҡәт биреү, Рамаҙан айында ураҙа тотоу, хәленән килгән кешегә хаж өммәтен үтәү. Аллаға шөкөр, Ислам дине буйынса ун икенсе ай – Зөлхизә. Унда хаж ғибәҙәте ҡылына. Быйылғы йылыбыҙҙа ике байрам бергә тура килә – Белем көнө һәм мосолман донъяһының оло байрамы – Ҡорбан ғәйете. Хаж ғибәҙәтен үтәгән ваҡытта ҡорбан салыу бар. Кем дә кем хажға бара алмай икән, өйҙәрендә ҡорбан сала. “Аллаһ Тәғәләнең рәхмәтен өмөт итеп намаҙ ҡыл да ҡорбан сал”, – тип әйтелгән “Ҡөрьән”дә.
Мәғлүм булыуынса, төп изге ғибәҙәт Зөлхизә айының 10, 11, 12-се көндәрендә ҡылына. Зөлхизә айының 10-сы көнөндә ғәйет уҡығандан һуң ҡояш байығанға тиклем ҡорбан салыу башлана. Өс көн эсендә салынған ҡорбан вәжиб ҡорбаны тип атала, йәғни хәленән килгән кеше ҡорбан салырға тейеш. Ә инде ит өс өлөшкә бүленеп, тәүгеһе үҙең һәм ғаиләң өсөн, икенсеһе туғандар, ҡәрҙәштәр менән ризыҡланыуға ҡалдырыла, өсөнсөһө ҡорбан сала алмағандарға, мохтаждарға таратып бирелә. Был – матур бер изге ғибәҙәт.
Башҡа төрлө ҡорбан да бар. Кем дә кем ауырыуҙан ҡотолһа, яңы нигеҙ һалғанда, сабый донъяға килгәндә әйтелгән нәҙер буйынса ҡорбан салыу бар. Был әйтеү ҡорбаны хәйер шикелле була. Уны йыл әйләнәһенә салырға була. Шуның өсөн иттең барса өлөшөн етемдәргә, ауыр хәлдәгеләргә бүлеп бирелә. Бынан тыш, шөкөр ҡорбаны бар. Ул да нәҙер ҡорбаны миҫалына тартым.
Аллаһ Тәғәлә беҙгә бойорған һәр бер ғибәҙәттә аңлап бөтмәй торған хикмәттәр бар. Нимә һуң ул ҡорбан? Ул – Аллаһ Тәғәләгә яҡын булыу. Ибраһим ғәләйһис-сәләм: “Әгәр ҙә Хаҡ Тәғәлә миңә ир бала бүләк итһә, ҡорбан салам”, – тип әйткән. Хатта ки кешелек тарихында ир баланы, ҡыҙ баланы ҡорбан итеү хәлдәре булған. Ләкин Аллаһы Раббил-ғаләмин хәҙрәттәре әҙәм балаһын ҡорбан итеүҙе тыйған, уның урынына һарыҡ, кәзә, һыйыр, дөйә малдарын салырға рөхсәт иткән. Һарыҡ, кәзә малдары бер кешегә булһа, һыйыр, дөйә малдары ете кешегә бүленә.
Бөгөн, әл-хәмдүлилләһ, ҡорбан салғандар артҡандан-арта. Аллаға шөкөр, аҙна һайын тиерлек ауылдарыбыҙҙа мәсеттәр асыла. Күптәр был ғибәҙәтте иман йортонда башҡара. Ҡайҙа мәсет бар, унда әкренләп халҡыбыҙ уяна, уйлана, ғүмерҙең, ерҙең, илдең, йәшәйештең, һыуҙың ҡәҙерен белергә өйрәнә.
Хөрмәтле ҡәрҙәштәр, Аллаһ Тәғәлә хәленән килгән һәр кемгә ҡорбан салырға насип итһен. Хаҡ динебеҙҙән ситкә китмәһәк, иншаллаһ, ахирәтебеҙ ҙә игелекле булыр. Әс-сәләмү-ғәләйкүм үә рәхмәтул-лаһи үә бәрәкәтүһ! Амин.