“Ашығыуҙар яңылышыуға була –
Ашығырға никтер яраттым.
Ашығыуҙар — урман,
Яңылыштарым — буран,
Йүгерә-йүгерә инеп аҙаштым...”
Ошо йырҙағыса, гел ҡабаланды һеңлем. Аяҡтары ергә теймәй йүгереп йөрөр ине. Ниңә ашыҡҡандыр, ҡайҙа атлыҡҡандыр?..
Кинйә бала булды ул. Биш йәшендә бер кемдең дә әйткәнен тыңламай, илай-илай мәктәпкә барҙы. Уҡыуҙа, йәмә­ғәт эштәрендә гел алдынғылар рәтендә булды. Ун алты йәше тулыр-тулмаҫтан юғары уҡыу йортона инде. Күп тә тормай, буласаҡ кейәү менән таныштырҙы, йәһәтләп туй үткәрҙек. Бишенсе курсты тамамлағанында ике ҡыҙы үҫә ине инде.
Диплом алыу тантанаһына барыр алдынан бәләкәстәрҙе беҙгә килтер­ҙеләр (баш ҡалаға яҡын урынлашҡан ауылда йәшәйбеҙ). Байрамдары иртәгә көндөҙ икелә башлана икән.
– Улай булғас, бөгөнгә беҙҙә ҡалып тороғоҙ, – тинем. – Ҡаланың шау-шыуынан аҙға булһа ла ял итерһегеҙ, мунса инерһегеҙ. Иртәгә таң менән тороп сыҡһағыҙ ҙа, әҙерләнеүгә әллә күпме ваҡытығыҙ ҡала әле.
– Юҡ, апай, – тип шунда уҡ ҡаршы төштө баҫҡан ерендә бейеп торған һең­лем. – Ҡайтырға кәрәк. Бөгөн үк баш­ҡарып ҡуяһы эш күп. Иртәгә үҙебеҙ өсөн ваҡыт та ҡалмаҫ әле: тантананы, аҙаҡ курсташтар менән хушлашыу бай­рамын ойоштороуҙы үҙ өҫтөмә алғанмын.
Шулайтып ҡабалана-ҡабалана йыйына башланы. Юлға бигүк сығырға теләмәгән кейәү кәйефһеҙ генә маши­наһын ҡабыҙҙы. Йәһәтләп ҡуҙға­лып кит­теләр. Оҙаҡ та үтмәҫтән, йәшен тиҙ­легендә хәбәр килеп етте: яҡын­дарыбыҙҙы беҙҙең ауылдан оло юлға сыҡҡан ерҙә ҙур йөк машинаһы бәрҙереп киткән...
Әҙәм балаһына ғүмер бер тапҡыр ғына бирелә. Кемгәлер ҡартайғансы йәшәү бәхете тейһә, икенселәр тор­моштоң тәмен дә татып өлгөр­мәй... Үҙенә ғүмерҙең сама менән бирелгәнен һиҙеп тә ашыҡтымы икән һеңлем? Барыһына өлгөрөп ҡала­йым тинеме? Ниңә мине тыңламаны, кейәүҙең телә­ген иҫәпкә алманы, үҙенекен һүҙ итергә тырышты? Динебеҙҙә “Бөгөнгө эшеңде иртәгәгә ҡалдырма” тигән әйтем бар ҙа бит, әммә сабыр итеү, башҡаларҙың һүҙенә ҡолаҡ һалыу мөһимлеге юға­рыраҡ урынға ҡуйылған даһа...
Ниндәй осраҡтарҙа ҡабаланырға кәрәк? “Аҙан тауышын ишетеү менән намаҙ уҡырға, йәше еткәнде өйлән­дерергә һәм баҡыйлыҡҡа күскәнде ерләргә ашығығыҙ”, – тип өйрәтә Ислам. Эйе, ғибәҙәт ҡылырға һуңларға ярамай. Йәштәрҙе өйләндереүгә кил­гәндә лә, ваҡытты һуҙмау мөһим. Ни өсөн тигәндә, әҙәм балаһы Аллаһ Тәғә­лә тарафынан бирелгән ҡыҫҡа ғына ғү­мерендә ғаилә ҡорорға, балалар үҫ­терергә, изге ғәмәлдәр башҡарып өл­гөрөргә тейеш. “Баҡыйлыҡҡа күс­кән­де ерләргә ашығығыҙ” тип ҡушыу­ҙың нигеҙендә лә, дин әһелдәребеҙ әй­те­үенсә, тормош-көнкүреш хәҡиҡәте ята.
Ә башҡа ваҡыттарҙа ҡабаланыу­ҙың хәүеф менән янау ихтималлығын ниңә онота икән әҙәм балаһы? Айырыуса юлда. “Еңел автомобиль трассаға “осоп” килеп сыҡты”, – тип һөйләне беҙгә лә шаһиттар яҡында­рыбыҙҙың фажиғәһенән һуң. Һис һүҙһеҙ, һеңлем тиҙләтеп барғандыр. Юл бит ул оло тормош кеүек: ҡаба­ланғанды өнәмәй, күҙ йомоп алға сығырға тырышҡанды йәһәт кенә урынына ултыртып ҡуя. “Ашыҡҡан ашҡа бешер”, “Ҡабалан­ғандың сәфәре ҡыҫҡа”, “Аяҡтарың йүгергәндә лә, йөрәгең осонмаһын” кеүек әйтемдәр юҡтан ғына яралғанмы ни?
Күңелем әрней, күҙ йәштәрем туҡ­тау­һыҙ аға. Ә ҡосағымда – ике ҡыҙсыҡ. Йәшәүҙең нимә икәнен аңлап та өлгөр­мәҫтән етем ҡалған сабыйҙар. Эй тын­ғыһыҙ, тиктормаҫ, шуҡ үҙҙәре. Әсәйҙәре кеүек... Тик түҙемһеҙлегегеҙ сабый са­ғығыҙҙа тороп ҡалһасы, ҡыҙсыҡтарым. Аллаһ Тәғәлә киләсәк тормошоғоҙҙа сабырлыҡ насип итһәсе, оҙон ғүмер бирһәсе...