Республика ауыл хужалығы предприятиеларында – мал ҡышлатыуҙың ҡыҙыу һәм тынғыһыҙ осоро, әле һыйырҙарҙың быҙаулау ваҡыты. Шуға күрә алынған үрсемде һау-сәләмәт килеш һаҡлап, мул продукция етештереү йүнәлешендә тәрбиәләүгә ҙур иғтибар бирелә.
Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужа­лығы хеҙмәткәре Рәмил Рифҡәт улы Нурыев етәкселегендәге “Илеш” ауыл хужалығы кооперативы төбәктә алдынғыларҙан иҫәпләнә. Бында, нигеҙҙә, үҫемлекселек менән шөғөллә­нәләр, һуңғы йылдарҙа малсылыҡҡа ла ныҡ иғтибар бүлә башлағандар. 2014 йылда уҡ “500 ферма” республика маҡсатлы програм­маһына ингән кооператив хеҙмәткәрҙәре, ҡышлатыу осорона ныҡлы һәм етди әҙерләнеп, йәй-көҙ айҙарында үҙ көстәре менән кәртә-ҡураларҙы төҙөкләндереп, ағартыу, дезинфекция эштәре башҡарған. Улар тырышлығы менән фермаларҙа иҙәндәр тулыһынса алыштырылған, быҙау ояларына ла яҡшы ремонт үткәргәндәр. Хужалыҡта Илеш ауылынан 22 кеше эш менән мәшғүл, етәкселек уларҙың тырыш һәм дәртле халыҡ булыуын билдәләне.
Хужалыҡтың 1800 гектар ере бар, баҫыуҙар тәрбиәле һәм ҡараулы, буш ятҡан майҙан­дарҙы осратмаҫһың. Былтыр мул ғына уңыш алыуға өлгәшкәндәр, бөгөн келәттәр сифатлы орлоҡтар менән тулы, тимәк, яҙғылыҡҡа орлоҡҡа ҡытлыҡ булмаясаҡ. Әйткәндәй, бында үҫтерелгән элиталы орлоҡто һатып алыусылар байтаҡ, хатта күрше Татарстандан да килеп алалар икән. Сифатлы орлоҡ һатыуҙан хужа­лыҡ ҡаҙнаһына байтаҡ ҡына аҡса инә. Был табыш техника һатып алыуға, уларҙы ремонт­лауға тотонола. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк: предприятие паркы сит илдә һәм үҙебеҙҙә етештерелгән ҡеүәтле техникаға бай, йыл һайын тиерлек уларҙы яңыртып торалар, иҫкеләрен дә ремонтлап эшкә егәләр. Әле урамда ҡыш булыуға ҡарамаҫтан, хужалыҡ оҫтаханаларында ҡыҙыу осор, ир-егеттәр яҙғы сәсеүгә техниканы тикшереп, ремонт үткәрә, запас частар туплай. Меха­низаторҙар Рәмил Сәрүәров, комбайнсы Радик Нурыев, водитель Илгизәр Ғәлиуллин баҫыуҙа ла, ферма эштәрендә лә алдынғылыҡ күрһәтә. Етәкселек, уңғандарҙы яратып, “уларһыҙ эш ырамһыҙ” тип маҡтай. Яғыулыҡ материалдарына ла ҡытлыҡ кисермәйҙәр, булдыҡлы хужалар уларҙы алдан әҙерләп, яҙғы баҫыу эштәренә хәстәрләп тә ҡуйған.
– Беҙҙең төбәктә үҫтерелгән орлоҡҡа элек-электән ихтыяж ҙур булды, әле лә төрлө төбәктәр менән килешеүҙәр төҙөлгән. Шуға ла үҙебеҙҙең продукцияның сифатын ғына түгел, данын юғалтмаҫҡа тырышабыҙ, – ти хужалыҡ рәйесе Рәмил Нурыев.
Элекке “Илеш” колхозынан ҡалған фермалар заманса йыһазландырылған, һөт, һыу үткәргестәр урынлаштырылған. Эш барышы видеокүҙәтеүҙәр аша тикшерелә. Малсыларға эштән һуң рәхәтләнеп ял итергә лә, йыуынырға ла мөмкинлектәр бар. Бөгөн бөтә эш автомат­лаштырылып, ҡул көсө бөтөнләй ҡулланылмай тиерлек. Бер йыл элек 200 баш һыйыр малына өр-яңы ферма төҙөп ҡуйғандар. Бында әле биш йөҙләп мал аҫрала, шуның 200-гә яҡыны – һауын һыйыры. Кооператив етәкселеге килә­сәктә мал һанын тағы ла арттырыуҙы маҡсат итеп ҡуйған. Март айында көтөү 40 баш ҡара-сыбар тоҡомло таналар менән тулыланасаҡ.
– Шөкөр, ҡышлатыу миҙгеле ойошҡан рәүештә бара, аҙыҡ мул, бесән-һалам, силос-фураж етерлек күләмдә бирелә, – ти ферма мөдире Шамил Рәхимов. – Малсыларҙың эшкә көс-дәрте ташып тора, һәр кем йөкмәтелгән бурысты намыҫлы башҡара.
Һауынсылар Гөлсәсәк Ғәлиуллина, Рифа Назарова, Зөлфирә Нуриманова, быҙау ҡараусылар Лена Сабирова, Ирина Зыязова, көтөүселәр Рифҡәт Әхмәтшин, Зөфәр Сит­дыҡов хужалыҡтың алдынғылар исемлегендә. Белгестәргә ҡытлыҡ юҡ, юғары йә булмаһа урта махсус уҡыу йортон тамамлап эшкә килеүселәр байтаҡ. Һәр белгескә махсус бүлмә булдырылған. Хаҡлы ялға сығыусыларға алмашҡа йәштәр бар, бөгөн хатта күрше ауылдарҙан да эш һорап мөрәжәғәт итәләр икән. Ҡасандыр оҙон аҡса артынан Себер тарафтарына киткәндәр ҙә ҡабаттан тыуған яҡтарына ҡайтып, эшкә урынлаша. Әлбиттә, хеҙмәт хаҡының юғары булыуы, ваҡытында түләнеүе күптәрҙе ылыҡтыра. Бынан тыш, шәхси ихатаһында мал аҫраусыларға бушлай бесән-һалам бүленә, теләгәндәр эш хаҡына быҙау ала. Уңған һауынсылар йыл һайын бер һыйырҙан дүрт мең литрҙан ашыу һөт һауып ала. Юғары сортлы һөттөң литрын 23 һум менән “Илешмолоко” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә тапшыралар. Түләүҙә тотҡарлыҡ­тар юҡ, йәмғиәт һөттө үҙ машинаһында ташый. Һатыуҙан килгән табыш хеҙмәт хаҡы түләүгә, хужалыҡ кәрәк-ярағына тотонола.
Әле кооперативта һыйырҙар быҙаулай. Шуныһы ла мөһим: хужалыҡта яһалма ҡасырыу эше һәйбәт ойошторолған. Ветеринар Мансур Нурыевтың үҙ эшенә яуаплы ҡарауы һөҙөмтәһендә, быҙауҙарҙың үлеме күҙәтелмәй. Уларҙы 23 йыл ауыл хужалығында хеҙмәт иткән, Башҡортостан Республикаһы Хөкү­мәтенең “Фиҙакәр хеҙмәт өсөн” миҙалы менән бүләкләнгән Ирина Зыязова тәрбиәләй. Быҙауҙарға йылытылған һөт эсерә, бесән бирә. Йәш быҙауҙарҙың ҡураһында иҙән күтәртелеп эшләнгән, ҡоро һәм таҙа.
Малсылар ҡышлатыу осорон уңышлы үткәреп, мул продукция алыу, мал һанын һаҡлап ҡалыу маҡсаты менән йәшәй.