Барыһы ла шәхси ярҙамсы хужалыҡтан башланған. Дөрөҫөрәге, ҡала тормошо ығы-зығыһынан арынып, ауылға ҡайтырға ҡарар итеүҙән. Юғары белемле тәжрибәле төҙөүсе үҙ эшен асырға булғас та, күптәр ошо йүнәлеште дауам итер тип уйлағандыр. Ләкин Вәлиев бөтөнләй башҡа юлды һайлай: тыуған ауылы Үрге Уҫлылағы 30 сутыйҙа теплица ҡора. Ауыл эргәһенән үткән юл буйындағы райпо кафеһын һатып ала.
Тыуған ерҙең тартыу көсө барыбер үҙенекен итә. Тик күптәр быны һиҙҙермәҫкә тырыша, ҡала тормошон ташлап, ата-баба нигеҙенә ҡайтырға батырсылыҡ итмәй. Көс-ғәйрәт барҙа тормошоңда боролош яһамағас, “пенсияға сыҡҡас, ҡайтырмын әле” тип үҙеңде тынысландырыуҙар буш ҡыуыҡ ҡына булып ҡала. Унан һуң ер йылыһынан асфальттыҡы яҡыныраҡ тойола башлай. Бер йүнең киткәс инде һуң була. Себер тарафтарында йөрөүҙәр ҙә, йылы ҡала фатирҙарында хыял тулҡынында йөҙөүҙәр ҙә онотола. Ҡартлыҡ килә – һуҡраныуҙар башлана, күңел тыныслыҡ тапмай…
Бөгөн Ләйлә менән Зиннур Вәлиевтәр быуат башында яһаған аҙымда­ры­на һис үкенмәй. Зиннур Мөхтәр улы 2001 йылда уҡ үҙ эшен аса. Ҡасан ғыналыр 30 сутыйҙағы ҡыяр гектар ярым тепли­цаға сыға, быйыл тәүге тапҡыр помидор үҫтерә башлағандар. Стәрле­тамаҡ, Ишембай, Салауат ҡалаларында һатып алыусылары бар. “Уҫлы ҡыя­ры” тигән төшөнсә ныҡлы брендҡа әйләнгән.
Алда “Себер тарафтарына” һуҡтырып ҡуйғай­ным. Әлбиттә, кемдер ун­да эшләп бәхетен тапҡан икән – яҡшы, ләкин һүҙем улар тураһында түгел, ә аҙашҡан-алданғандар хаҡында. Вәлиевтәр һы­маҡтарҙы өлгө итеп ҡуйып, бында ла – ғаиләң ҡы­рында ла – ошо уҡты, унан да күберәкте табып була тигәндән. Мәҫәлән, Зиннур Мөхтәр улының теплица­һында ирле-ҡатынлы биш ғаилә Үзбәкстандан килеп кенә лә миҙгеленә беҙҙең хыялда булмаған эш хаҡы ала. Үҙҙәренә ҡайтҡас, ул тағы нисәмә тапҡырға арта. Шуға алтынсы йыл бында ашығалар. Ә беҙҙең ҡайһы бер типһә тимер өҙөрлөк егеттәр “ауылда эш юҡ” тип ята…
Вәлиевтәргә лә береһе-бер әҙерҙе килтереп бирмәй. Гектар ярым ерҙе полиэтилен менән ҡаплар өсөн генә лә йылына 150-шәр метр оҙонлоҡтағы 82 төргәк кәрәк. Электрға, газға хаҡтар буй етмәҫлек. Газ үткәреү өсөн дә аҙ сығым китмәгән. Шул уҡ эшсе биш ғаиләгә бар шарттарға ярашлы биш бәләкәй йортто береһе лә ситтән килеп төҙөп бирмәгән.
Уның ҡарауы, ғаиләнең балаларына, ейәндәренә ҡалырлыҡ эше лә, кем әйтмешләй, ашы ла бар. Илдар улдары үҙҙәре менән бергә тырыша. Рөстәм иһә “Башнефть” компанияһында инженер булып эшләй.
Бейеккә үрләгән ҡыяр, помидор рәттәре буйлап яй ғына барабыҙ. Дымлы йылы һауа. Үҙем дә һиҙ­мәҫтән:
– Ҡасан ғына әле Баш­ҡортостанды “йәшел поми­дорҙар иле” ти торғай­нылар, – тип ҡуйҙым. Зиннур йылмайҙы ла:
– Күҙ теймәһен, по­мидорҙар ептәрен кү­тәрә алмай ултыра, – тине, һоҡ­ланыуын йәшермәй. – Шулай булғас, күптән йәшел­сәле, үҙебеҙҙе тәьмин итерлек илбеҙ. Туймазы фермерҙарына рәхмәт, аралашып эшләйбеҙ.
Хеҙмәттәшлек, бер-береңә ярҙам итеп йәшәү ҡырағай баҙар шарттарында бигерәк тә мөһим. Нәҡ ошолар сәмләндерә, яңынан-яңы эштәргә дәртләндерә…