Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Яҙҙы йәмләр сәскәһе
Илебеҙҙә киң таралған емеш ағасы ул. Башҡортостанда ла һәр баҡсала тиерлек ишелеп уңа. Алмаға ҡарағанда сейәлә аҡһым, органик кислота ике тапҡырға күберәк. Унда кеше организмына кәрәкле матдәләр, каротин, В1, В2, РР, С витаминдары бар.

Сейә үҫентеһе яҙ бүтән емеш ағастарына ҡарағанда иртәрәк уяна. Мәҫәлән, беҙҙең климат шарттарында әле уның вегетация осоро башлана. Майҙың өсөнсө ун көнлөгөндә сәскә ата. Шуға уның сәскәһе, бөрөләре йыш ҡына яҙғы ҡырауҙа һәләк була. Һауа шарттары ыңғай килһә, емеше август баштарында өлгөрә.
Сейәне иртә яҙҙа ултыртыу хәйерле. Эште көҙ башҡарһаң, үҫентеләр йыш ҡына ҡышҡы һалҡындарҙа туңып һәләк була. Әммә ҡар ҡалын ятҡан урындарҙа ҡурҡыныс түгел.
Сейә уңдырышлы ҡара тупраҡлы ерҙә яҡшы үҫә һәм юғары уңыш бирә. Әсе тупраҡлы ерҙе үҙ итмәй. Шуға күрә сейә ултыртаһы ергә эзбиз индереү мотлаҡ. Бының өсөн 60 x 50 сантиметр ҙурлығында соҡор яһала. Ҡаҙғанда тупраҡтың уңдырышлы өҫкө ҡатламы – бер, аҫтағы һары балсыҡ икенсе яҡҡа һалына. Тәүгеһенә 30 килограмм серетмә, 400-500 грамм суперфосфат, 100-150 грамм калий тоҙо, 400-500 грамм эзбиз ҡушып яҡшылап бутала. Әҙерләнгән компост соҡорға конус формаһында өйөлә, үҫентенең тамыры уға тигеҙләп йәйелә. Байытылған тупраҡ соҡорға тултырыла, тапап тығыҙлана, һыу һибелә. Эргәһенә 4-5 сантиметр ҡалынлығында торф йәки серетмә йәйелә.
Яҡшы сортлы үҫентеләрҙе теплицала үрсетеп була. Бының өсөн уңдырышлы, һалҡынға сыҙамлы, тәме менән айырылып торған эре емешле сейә ағасынан 20-25 сантиметр оҙонлоҡта йәшел сыбыҡса ҡырҡып алына. Ул дымлы ҡомға йәки еңел тупраҡлы теплицаға ултыртыла. Дымлылыҡ, йылылыҡ тейешле кимәлдә булырға тейеш. Йәшел сыбыҡсалар тиҙ генә тамыр ебәреп үҫеп китә. Үҫентеләрҙе ошондай юл менән үрсеткәндә, емеш сифатын юғалтмай.
Һәр дүрт йыл һайын ҡыуаҡ төбөнә эзбиз һалып тороу мотлаҡ. Ә емеш бирә башлағас, һәр көҙ фосфор, калий тоҙо индерелә. Был миҙгелдә эшләмәнең икән, иртә яҙҙа азот, фосфор, калий менән ашлау талап ителә. Дүрт йыл һайын органик ашлама ҡулланыу мотлаҡ. Сатырҙың ҡуйырыуына юл ҡуйырға ярамай. Емеш бирә башлағас та, эскә ҡарап үҫкән, ауырыу, һынған ботаҡтарҙы һәр йыл ҡырҡып алып торорға кәрәк.
Яҙ сейә ап-аҡ сәскәгә күмелә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, сәскәһе ҡойолһа, емеше буламы тигән һорау менән йыш мөрәжәғәт итә баҡсасылар.
Сәскә атҡан ваҡытта яҡын килеп, лупа аша ентекләп ҡарағыҙ. Емешлектең ҡара нөктәһе булһа, бөрө өшөгән тигән һүҙ. Тимәк, уңышҡа өмөт юҡ. Сәскә бөрөләре, бигерәк тә емешлек ҡаты һыуыҡтарҙы насар үткәрә —эстә үк өшөй.
Ҡайһы бер осраҡта емешлек ҡыш иҫән сыҡһа ла, уңыш бирмәй. Бының сәбәбе ниҙә? Ҡайһы берҙәр үҙенә генә хас сорттар менән аталана, ә уныһы баҡсала юҡ икән, сейә емеш бирмәй.
Плантацияның уңышы сәскәләрҙең аталаныуына ныҡ бәйле. Ә бының өсөн уңайлы тәбиғәт шарттары кәрәк. Мәҫәлән, ямғырлы, һалҡын, елле көндәр аталандырыусы бөжәктәрҙең осоуына ныҡ ҡамасаулай.
Беҙҙең республикала сейәнең “полашир”, “мензелинская”, “уральская”, “рубиновая” сорттары киң таралған.



Автор: С. ХАЖИЕВ.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Өфөнөң Үҙәк баҙарҙағы ҡулсала хәрәкәт сикләнә

Өфөнөң Үҙәк баҙарҙағы ҡулсала хәрәкәт сикләнә 15.09.2026 // Йәмғиәт

Баш ҡала үҙәгендәге иң тығыҙ участкаларҙың береһендә сикләү өс көн ғәмәлдә була. Водителдәргә урау ......

Тотош уҡырға 0

Башҡортостандың балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре исеменә лайыҡ булды

Башҡортостандың балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре исеменә лайыҡ булды 14.09.2026 // Йәмғиәт

Хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә Башҡортостан Башлығы Хәйбулла районы Аҡъяр ауылының 3-сө «Шатлыҡ» ......

Тотош уҡырға 0

Башҡортостандың балалар баҡсаларында туған телде өйрәнәсәктәр

Башҡортостандың балалар баҡсаларында туған телде өйрәнәсәктәр 14.09.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостандың балалар баҡсаларында туған телде өйрәнәсәктәр...

Тотош уҡырға 0

Радий Хәбиров автомобилдәрҙе МХО ветерандарына тапшырыу хаҡында иҫкә төшөрҙө
Вардитер һәм Яхья: Башҡортостанда тыуған сабыйҙарҙың һирәк осраған исемдәре билдәле булды

Вардитер һәм Яхья: Башҡортостанда тыуған сабыйҙарҙың һирәк осраған исемдәре билдәле булды 14.09.2026 // Йәмғиәт

Вардитер һәм Яхья: Башҡортостанда тыуған сабыйҙарҙың һирәк осраған исемдәре билдәле булды...

Тотош уҡырға 0

Өфөлә Көнсығыш сығыу юлында хәрәкәт сикләнә

Өфөлә Көнсығыш сығыу юлында хәрәкәт сикләнә 14.09.2026 // Йәмғиәт

Граждандарҙан маршрутты планлаштырғанда ошо мәғлүмәтте иҫәпкә алыуҙарын һорайҙар....

Тотош уҡырға 0

Башҡортостан синоптиктары аҙна башына һауа торошон хәбәр итте

Башҡортостан синоптиктары аҙна башына һауа торошон хәбәр итте 14.09.2026 // Йәмғиәт

Киләһе өс көндә республика биләмәһендә йылы һәм ҡайһы берҙә ямғырлы һауа торошо һаҡлана, тип хәбәр ......

Тотош уҡырға 0

Радий Хәбиров: Башҡортостандың Милли кейеме заманса моданың бер өлөшөнә әүерелде

Радий Хәбиров: Башҡортостандың Милли кейеме заманса моданың бер өлөшөнә әүерелде 11.09.2026 // Йәмғиәт

Радий Хәбиров: Башҡортостандың Милли кейеме заманса моданың бер өлөшөнә әүерелде...

Тотош уҡырға 0

Республика дауаханалары мобиль медицина комплекстары алды

Республика дауаханалары мобиль медицина комплекстары алды 11.09.2026 // Йәмғиәт

Республика дауаханалары мобиль медицина комплекстары алды...

Тотош уҡырға 0

Рәсәйҙә МРОТ-ты арттырыу планлаштырыла

Рәсәйҙә МРОТ-ты арттырыу планлаштырыла 11.09.2026 // Йәмғиәт

Рәсәйҙә МРОТ-ты арттырыу планлаштырыла...

Тотош уҡырға 0

«Атайсал»дың көсө ниҙә?

«Атайсал»дың көсө ниҙә? 11.09.2026 // Йәмғиәт

Бына биш йыл инде республикала «Атайсал» проекты бойомға ашырыла, ул бөтәһенә лә тыуған төйәкте ......

Тотош уҡырға 0

Башҡортостан йәштәре федераль микрогранттар конкурсында беренсе урын яуланы

Башҡортостан йәштәре федераль микрогранттар конкурсында беренсе урын яуланы 10.09.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан йәштәре федераль микрогранттар конкурсында беренсе урын яуланы...

Тотош уҡырға 0


Комментарий өҫтәргә