Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Яҙҙы йәмләр сәскәһе
Илебеҙҙә киң таралған емеш ағасы ул. Башҡортостанда ла һәр баҡсала тиерлек ишелеп уңа. Алмаға ҡарағанда сейәлә аҡһым, органик кислота ике тапҡырға күберәк. Унда кеше организмына кәрәкле матдәләр, каротин, В1, В2, РР, С витаминдары бар.

Сейә үҫентеһе яҙ бүтән емеш ағастарына ҡарағанда иртәрәк уяна. Мәҫәлән, беҙҙең климат шарттарында әле уның вегетация осоро башлана. Майҙың өсөнсө ун көнлөгөндә сәскә ата. Шуға уның сәскәһе, бөрөләре йыш ҡына яҙғы ҡырауҙа һәләк була. Һауа шарттары ыңғай килһә, емеше август баштарында өлгөрә.
Сейәне иртә яҙҙа ултыртыу хәйерле. Эште көҙ башҡарһаң, үҫентеләр йыш ҡына ҡышҡы һалҡындарҙа туңып һәләк була. Әммә ҡар ҡалын ятҡан урындарҙа ҡурҡыныс түгел.
Сейә уңдырышлы ҡара тупраҡлы ерҙә яҡшы үҫә һәм юғары уңыш бирә. Әсе тупраҡлы ерҙе үҙ итмәй. Шуға күрә сейә ултыртаһы ергә эзбиз индереү мотлаҡ. Бының өсөн 60 x 50 сантиметр ҙурлығында соҡор яһала. Ҡаҙғанда тупраҡтың уңдырышлы өҫкө ҡатламы – бер, аҫтағы һары балсыҡ икенсе яҡҡа һалына. Тәүгеһенә 30 килограмм серетмә, 400-500 грамм суперфосфат, 100-150 грамм калий тоҙо, 400-500 грамм эзбиз ҡушып яҡшылап бутала. Әҙерләнгән компост соҡорға конус формаһында өйөлә, үҫентенең тамыры уға тигеҙләп йәйелә. Байытылған тупраҡ соҡорға тултырыла, тапап тығыҙлана, һыу һибелә. Эргәһенә 4-5 сантиметр ҡалынлығында торф йәки серетмә йәйелә.
Яҡшы сортлы үҫентеләрҙе теплицала үрсетеп була. Бының өсөн уңдырышлы, һалҡынға сыҙамлы, тәме менән айырылып торған эре емешле сейә ағасынан 20-25 сантиметр оҙонлоҡта йәшел сыбыҡса ҡырҡып алына. Ул дымлы ҡомға йәки еңел тупраҡлы теплицаға ултыртыла. Дымлылыҡ, йылылыҡ тейешле кимәлдә булырға тейеш. Йәшел сыбыҡсалар тиҙ генә тамыр ебәреп үҫеп китә. Үҫентеләрҙе ошондай юл менән үрсеткәндә, емеш сифатын юғалтмай.
Һәр дүрт йыл һайын ҡыуаҡ төбөнә эзбиз һалып тороу мотлаҡ. Ә емеш бирә башлағас, һәр көҙ фосфор, калий тоҙо индерелә. Был миҙгелдә эшләмәнең икән, иртә яҙҙа азот, фосфор, калий менән ашлау талап ителә. Дүрт йыл һайын органик ашлама ҡулланыу мотлаҡ. Сатырҙың ҡуйырыуына юл ҡуйырға ярамай. Емеш бирә башлағас та, эскә ҡарап үҫкән, ауырыу, һынған ботаҡтарҙы һәр йыл ҡырҡып алып торорға кәрәк.
Яҙ сейә ап-аҡ сәскәгә күмелә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, сәскәһе ҡойолһа, емеше буламы тигән һорау менән йыш мөрәжәғәт итә баҡсасылар.
Сәскә атҡан ваҡытта яҡын килеп, лупа аша ентекләп ҡарағыҙ. Емешлектең ҡара нөктәһе булһа, бөрө өшөгән тигән һүҙ. Тимәк, уңышҡа өмөт юҡ. Сәскә бөрөләре, бигерәк тә емешлек ҡаты һыуыҡтарҙы насар үткәрә —эстә үк өшөй.
Ҡайһы бер осраҡта емешлек ҡыш иҫән сыҡһа ла, уңыш бирмәй. Бының сәбәбе ниҙә? Ҡайһы берҙәр үҙенә генә хас сорттар менән аталана, ә уныһы баҡсала юҡ икән, сейә емеш бирмәй.
Плантацияның уңышы сәскәләрҙең аталаныуына ныҡ бәйле. Ә бының өсөн уңайлы тәбиғәт шарттары кәрәк. Мәҫәлән, ямғырлы, һалҡын, елле көндәр аталандырыусы бөжәктәрҙең осоуына ныҡ ҡамасаулай.
Беҙҙең республикала сейәнең “полашир”, “мензелинская”, “уральская”, “рубиновая” сорттары киң таралған.



Автор: С. ХАЖИЕВ.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В Одноклассниках   Вконтакте





Башҡортостанда йөк машиналары контролгә алынды

Башҡортостанда йөк машиналары контролгә алынды 30.10.2026 // Йәмғиәт

Республикала юлдарҙа хәүефһеҙлек айлығы башланды....

Тотош уҡырға 5

Башҡортостанда Хоҡуҡ институтына Илона Макаренко етәксе итеп һайланыуы ихтимал

Башҡортостанда Хоҡуҡ институтына Илона Макаренко етәксе итеп һайланыуы ихтимал 30.10.2026 // Йәмғиәт

Белем биреү учреждениеһы етәксеһе Руслан Зәйнуллин республикала Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил ......

Тотош уҡырға 5

Республикала ноябрь ғәҙәттәгенән йылыраҡ була

Республикала ноябрь ғәҙәттәгенән йылыраҡ була 30.10.2026 // Йәмғиәт

Республикала ноябрь ғәҙәттәгенән йылыраҡ була...

Тотош уҡырға 5

Башҡортостан Башлығы хәрби хеҙмәткә саҡырыу комиссиялары составында үҙгәрештәр тураһында указға ҡул ҡуйҙы

Башҡортостан Башлығы хәрби хеҙмәткә саҡырыу комиссиялары составында үҙгәрештәр тураһында указға ҡул ҡуйҙы 30.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан Башлығы хәрби хеҙмәткә саҡырыу комиссиялары составында үҙгәрештәр тураһында указға ҡул ......

Тотош уҡырға 4

Башҡортостанда район халҡының Радий Хәбировҡа ниндәй һорауҙар биреүе билдәле булды

Башҡортостанда район халҡының Радий Хәбировҡа ниндәй һорауҙар биреүе билдәле булды 29.10.2026 // Йәмғиәт

Бөгөн, 29 октябрҙә, Башҡортостан Республикаһы менән идара итеү үҙәгенең һәм БСТ ТВ-каналының күсмә ......

Тотош уҡырға 3

Өфө аэропортында 26 авиарейс тотҡарлана

Өфө аэропортында 26 авиарейс тотҡарлана 29.10.2026 // Йәмғиәт

Өфө аэропортында 26 авиарейс тотҡарлана...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда дүрт көнлөк эш аҙнаһы көтөлә

Башҡортостанда дүрт көнлөк эш аҙнаһы көтөлә 29.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда дүрт көнлөк эш аҙнаһы көтөлә...

Тотош уҡырға 4

Стәрлетамаҡ күгендә 8 БПЛА бәреп төшөрөлгән

Стәрлетамаҡ күгендә 8 БПЛА бәреп төшөрөлгән 29.10.2026 // Йәмғиәт

Стәрлетамаҡ күгендә 8 БПЛА бәреп төшөрөлгән...

Тотош уҡырға 4

Башҡортостанда БПЛА хәүефе иғлан ителде

Башҡортостанда БПЛА хәүефе иғлан ителде 29.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда БПЛА хәүефе иғлан ителде...

Тотош уҡырға 5

Башҡортостанда рөхсәтһеҙ эшләгән таксистарҙы тыйыу тураһында закон ҡабул ителде

Башҡортостанда рөхсәтһеҙ эшләгән таксистарҙы тыйыу тураһында закон ҡабул ителде 28.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда рөхсәтһеҙ эшләгән таксистарҙы тыйыу тураһында закон ҡабул ителде...

Тотош уҡырға 3

Октябрь аҙағында республикала йылы һәм ҡоро була

Октябрь аҙағында республикала йылы һәм ҡоро була 28.10.2026 // Йәмғиәт

Октябрь аҙағында республикала йылы һәм ҡоро була...

Тотош уҡырға 3

Башҡортостан муниципалитеттарының береһендә яңы хәрби комиссар тәғәйенләнде

Башҡортостан муниципалитеттарының береһендә яңы хәрби комиссар тәғәйенләнде 27.10.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан муниципалитеттарының береһендә яңы хәрби комиссар тәғәйенләнде...

Тотош уҡырға 4


Комментарий өҫтәргә