Урам буйлап тыҡ-тыҡ баҫып үтеү, буй-һыныңды һомғолораҡ итеү, теләгән күлдәк-маҙарыңа килешле аяҡ кейеме табыу бер ни түгел. Шулай ҙа... Тирә-яҡтағыларҙың һоҡланыулы ҡарашы өсөн генә сәләмәтлегеңә зыян килтереү дөрөҫмө?

Табиптар билдәләүенсә, планеталағы гүзәл заттың өстән бер өлөшө бейек үксәлә йөрөү эҙемтәләренән яфалана. “Атлет табаны”нан башлап артроз һәм башҡа быуын ауырыуҙарынан ыҙаланғандарҙың һаны йылдан-йыл арта. Хәйер, бейек үксә тубыҡҡа, аяҡ бармаҡтарына тәьҫиренән тыш, арҡаны ла “язалай”. Үксә бейегерәк булған һайын, уның кире йоғонтоһо арта.
Киң билдәлелек яулаған “шпилька” элегерәк, үткән быуаттың 30-сы йылдарында, тантаналар мәлендә генә кейелгән. Хәҙер урамда ундай үксәле итектә йә туфлиҙа ҡатын-ҡыҙҙы осратыу ҡыйын түгел. Реклама “ҙур ҡала буйлап та осло үксәлә елдереп була” тип тыҡып торһа ла, ғәҙәти тормоштағы ҡатын-ҡыҙ өсөн бындай батырлыҡ еңел бирелмәй. Шулай гел генә урамда йөрөү – бөтөнләй икенсе мәсьәлә.
Статистика мәғлүмәттәренә ярашлы, һәр унынсы ҡатын-ҡыҙ “шпилька”ны аҙнаһына өс көндән артыҡ кейә, һәм уларҙың өстән бер өлөшө мотлаҡ абынып ҡолай. Һөҙөмтәлә – күгәргән ҡулдар, һынған йә быуыны сыҡҡан аяҡтар... Британияла, мәҫәлән, бер ҡыҙ судта үҙенең тап “шпилька” арҡаһында ҡолауын дәлилләп, аяҡ кейеме етештергән компаниянан байтаҡ ҡына аҡса талап итеп ала. Уның ҡарауы, был “килем”дең хаҡы бәкәлдең һыныуы менән “түләнә”.
Бейек үксәгә булған мөхәббәт умыртҡа һөйәген бер ҡасан да нығытмаясаҡ. “Шпилька” туфли кейгәндә, аҙым яһар өсөн аяҡ ғәҙәттәгенән бейегерәк күтәрелә. Һөҙөмтәлә, ҡоламаҫ өсөн бил бөгөлөп, ауырлыҡ үҙәге алға күсерелә. Бындай күренеш йыш ҡабатланған осраҡта, бил ауыртыуы, радикулит оҙаҡ көттөрмәҫ.
Ахиллес – кеше тәненең иң ҡеүәтле тарамышы. Уның өсөн табандың горизонталь рәүештә булыуы тәбиғи. Оҙаҡ ваҡыт бейек үксәлә йөрөгәндә был тарамыш кибә, ҡата, һығылмалылығын юғалта. Һуңынан аяҡ кейемен уңайлы тапочкаға алыштырғас, ауыртыу һиҙелә. Ул йылдан-йыл нығыраҡ тойола, 60 йәштә иһә был бәләнән ҡотолормон, тимә. Табиптар белдереүенсә, хәүеф төркөмөнә аҙнаһына бер-ике тапҡыр 10 сантиметр һәм унан бейегерәк үксәле аяҡ кейемендәге гүзәл зат ҡарай.
Бейек үксәле туфлиҙа йөрөүҙән әллә ни ауыртыу тоймаған хәлдә лә, быуындарҙың кәкрәйеүе, йәмһеҙ ҡатламдар (нарост) барлыҡҡа килеү күренеше бар. Халыҡ телендә улар “косточки” тип йөрөтөлә, йәғни табандың алғы өлөшөнә көсөргәнеш бирелеүҙән баш бармаҡ һөйәгенең ҙурайып, урынынан килешһеҙ булып бүлтәйеп тороуы.
Артҡы өлөшө булмаған туфли, босоножка кейгәндә, улар төшөп ҡалмаһын өсөн аяҡ бармаҡтары ҡыҫылырға мәжбүр, шул рәүешле формалары ла үҙгәрә. Фәнни күҙлектән сығып ҡарағанда, был хәл “аяҡ бармағының сүкеш рәүешле кәкрәйеүе” тип атала.
Былай булғас, бөтөнләй үксә кейергә ярамаймы, тип бошонғандар юҡ түгелдер арағыҙҙа. Сәләмәтлеккә зыян килтермәҫлек үксә ҡалын, бейеклеге 4-5 сантиметрҙан артыҡ булмаҫҡа тейеш. Бындай аяҡ кейеме матур күренеүҙән тыш, табанға төшкән көсөргәнеште лә кәметә.