Көндәлек тормошобоҙҙо йәмһеҙләгән, күңелдәребеҙҙе әрнеткән күренештәр тураһында йыш уйланырға тура килә. Уларҙың сәбәбе ниҙә һуң? Әҙәм балаһы ни өсөн ҡыҫҡа ғүмерен эскелеккә әрәм итә, наркотик ҡаҙап алйый, үҙенә ҡул һала? Дин әһеле, Баймаҡ районының имам-мөхтәсибе Хөрмәтулла хәҙрәт БУРАНБАЕВ ошо һорауҙарыбыҙға яуап бирҙе:
— Хәҙер ҡартайыу йәки ауырыу сәбәпле вафат булыу осрағы һирәгәйә. Күбеһенсә, эсеп үлгән йәки үҙ-үҙенә ҡул һалған, тип ишетәһең. Үҙҙәрен мосолман һанаған милләттәштәремдең был донъянан иманһыҙ рәүештә китеүе аяныслы. Күңелдәрҙе бушлыҡ, рух төшөнкөлөгө биләп алған.
Ислам дине кеше ғүмерен ҡағылғыһыҙ һәм изге тип билдәләй. Уны ҡыйыу гонаһы — Аллаһы Тәғәләне танымау гонаһынан ҡала икенсе урында. Ҡөрьәндә: “...Әгәр кемдер кеше үлтереүсенән һәм золом итеүсенән башҡаны үлтерһә, ул бөтә кешелекте үлтергән кеүек булыр”, — тиелә.
Кешелек — берҙәм һәм ҙур ғаилә. Уның бер ағзаһын юҡ итеү ҡалғандарының ғүмерен ҡыйыуға бәрәбәр. Иҫерткес эсемлек менән наркотик һатыусылар ҙа, кешене ағыулап, әкрен үлемгә дусар итә. Ҡарындағы баланы алдырыу һәм алыу тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Аллаһы Тәғәләнең барлығына ихлас инанған кеше үлтерелһә, енәйәт гонаһының ауырлығы бермә-бер арта. Ҡөрьәндә: “Әгәр бер кеше иман килтергән берәүҙе алдан уйлап үлтерһә, уның язаһы — тамуҡ! Ул унда мәңгегә ҡалыр. Уға Аллаһы Тәғәлә асыуланды, уны ләғнәтләне, уға оло ғазап әҙерләне!” — тиелгән.
Үҙ-үҙеңә ҡул һалыу кешелеккә зыян килтереүгә тиң, сөнки был осраҡта ла әҙәм балаһының ғүмере ҡыйыла. Ғүмер кешенең шәхси милке түгел, ә Аллаһы Тәғәлә тарафынан һаҡлауға бирелгән бер аманат. Берәү ҙә үҙен барлыҡҡа килтермәгән, берәй ағзаһын йәки күҙәнәген булһа ла бар итмәгән. Шуға күрә бер кемгә лә уларҙы юҡҡа сығарыу хоҡуғы бирелмәгән. Уны ҡыҫҡартырға, зарарларға ла ярамай. Был хоҡуҡ бар ғаләмде бар иткән Аллаһы Тәғәләгә генә бирелгән. “Һәр йән Аллаһының рөхсәте менән яҙмыш китабына яҙылған билдәле ваҡытта үлә”, — тиелгән изге китапта.
Ислам тәрбиәһе мосолмандан юлындағы һынауҙарҙы ҡыйыу үтеп сығыуҙы талап итә. Иңеңә ауырлыҡ төшкәндә йәки өмөттәрең юҡҡа сыҡҡанда тормоштан ваз кисергә ярамай. Мосолмандың тормош ҡаршылыҡтарын үтергә ярҙам итеүсе һынатмаҫ ҡоралы һәм бөтмәҫ кәрәк-ярағы бар. Ҡоралы — ҡаҡшамаҫ иманы, кәрәк-ярағы — күтәренке рухы. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм үҙ-үҙеңде үлтереү кеүек имәнес енәйәт ҡылған һәр йәндең ожмахта Аллаһы рәхмәтен юғалтасағы, тамуҡта Аллаһы асыуына дусар буласағы тураһында иҫкәртә килгән. Уның хәҙисендә: “Һеҙ булмаған осорҙа бер кеше һуғышта ҡаты яралана. Һыҙланыуға түҙмәй, хәнйәр менән тамырҙарын ҡырҡа һәм күп ҡан юғалтыуҙан үлә. Был хаҡта Аллаһы Тәғәлә әйтте: “Минең ҡолом ғүмерен өҙөргә ашығып, үҙен ожмахтан мәхрүм итте”.
Һыҙланыуҙан үҙен үлтергән кеше ожмахтан мәхрүм булған икән, сауҙаһы алға бармаған, имтихан тапшыра алмаған йәки һөйгәне ташлаған өсөн йәнен әрәм итеүселәр тураһында ни әйтербеҙ?
Төрлө һынау алдында баҙап ҡалыусылар, пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең түбәндәге хәҙисенә ҡолаҡ һалығыҙ: “Кем ҡаянан ташланып үҙ-үҙен үлтерә, шул мәңге тамуҡта ғазап сигер. Кем ағыу эсеп үҙ-үҙен үлтерә, шул мәңге ҡулында ыу тотоп, үҙен ғазаплар”.
Боронғоларҙың үҙ-үҙенә ҡул һалғандарға ни өсөн йыназа уҡымауы, уларҙы зыяраттан ситтә ерләүе яҡшы аңлашыла. Мәңгелек тамуҡ ғазабына дусар ителгәндәрҙе йыназа, Ҡөрьән аяттары бағышлау, хәйер-саҙаҡа ла ҡотҡармай. Тереләр, ғибрәт алығыҙ! Үҙ-үҙеңде үлтереү кеүек енәйәткә юл ҡуймағыҙ.