Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына ҡарата гәзит уҡыусыларҙан яугир атай-олатайҙары, тылда хеҙмәт иткән әсәй-өләсәйҙәре тураһында мәҡәләләр ифрат күп килде. Сираттағы тупланма дәһшәтле яу йылдарын сағылдырған, онотолмаҫ хәтирәле яҙмаларҙан төҙөлдө.


“Ветерандарға миҙал тапшырыу дауам итә”, – тип башлана тәү­ге хат. Белорет районынан авторыбыҙ Рәмилә Мусина Шы­ғай, Сермән ауылдарында үткән тәбрикләү саралары хаҡында бә­йән итә. Яу яланында, тылда күр­һәткән фиҙакәрлектәре өсөн бү­­ләкләнгәндәрҙең исемлеге ҙур, унда, мәҫәлән, Мәһәҙей Әбсә­лә­мов, Хәсән Әбүталипов, Сабит Ғә­лиуллин, Сабира Дәүләтҡужина, Ғә­ләнфүр Нәбиуллина, Рәшит Лу­тов, Хөббөниса Ғарипова, Зөл­хизә Дәүләтҡужина бар. “Оло­ларҙы тәб­рик­ләп, район хаки­миәте баш­лы­ғының беренсе урынбаҫары Ил­гиз Теләүбаев Бөйөк Ватан һу­ғышы ветераны Аҙаубай Ғаб­дул­линдың күкрәгенә миҙал таҡ­ты. Үҙенсәлекле итеп ойош­­торолған йылы сарала шу­лай уҡ Мөхтәримә Әйүпова, Шәм­сиямал Сиражетдинова, Мәхмүт Бикбаев, Арыҫлан Вәлиуллин, Мо­таһар, Моталап Ғимрановтар, Мәрхиә Кәримова, Латифа Хәли­това лайыҡлы бүләк алып ҡыуанды”, – тип тамамлана хат юлдары.
Шул уҡ Белорет тарафтарынан килгән икенсе хат түбәндәгеләр хаҡында һөйләй: “Ҡәһәрле һуғыш йылдарында тыуып үҫеп, эшләп сыныҡҡандар ғына тормош йәмен белә, донъяның әсеһен дә, сөсөһөн дә тоя, ти халыҡ. Шундайҙар рә­тенә Татлы ауылынан 93 йәшлек уҙаман Нух Оморҙаҡовты инде­рергә була.
Ул 16 йәшендә урман ҡырҡыусы булып эшкә төшә һәм тотош ғүмерен ошо хеҙмәткә арнай. Һу­ғыш башланғас, үҙ теләге менән яуға китергә ниәтләй, әммә уны тылда ҡалдыралар. Ҡатыны Хә­лисә инәй менән һал ағыҙған саҡ­та танышалар, унан өйләнешеп, алты баланы аяҡҡа баҫтыралар. Үҙе һөйләүе буйынса, Нух Биғас­тан улы бер ҡасан да тиерлек ауырымаған, көн һайын физик күнегеүҙәр яһаған. Сайыр йыйған мәлдә йәйәү тиҫтәләгән саҡрым юл үткән, йәйҙәрен ялан аяҡ ысыҡ кискән. “Бар ғүмерем урман ҡоса­ғында үтте”, – тип мәрәкәләй Нух уҙаман”. Марат Бәхтийәров­тың һоҡланғыс ир-уҙаман тура­һында яҙғандары йәш быуынға күркәм өлгө булырына шик юҡ.
Гүзәл Латипова иһә хатында Хәҙисә ханым Бүләкованың еңел булмаған тормош, хеҙмәт юлы үтеүен, әммә һис ҡасан бирешмәй, ярҙамға мохтаждарға йөрәк йылы­һын тигеҙ өләшеп йәшәүен сағыл­дыра. “Ир-егет башлыса яу яла­нында булғанлыҡтан, ауыр эш ҡатын-ҡыҙ, быуындары ла ҡат­маған йәш-елкенсәк иңенә ята. Тирә-яҡ ауылдарҙан үҫмер ҡыҙҙар торф сығарыуға йәлеп ителә. Ул осорҙа эш кенә түгел, йәшәү шарт­тары ла аяныслы була. Баракта көн иткәндәр бетләй, сирләй, асыға. 1940 йылда Килмәк ҡыҙы Хәҙисә лә Миндәк руднигының ашханаһында эш башлай. Таңғы сәғәт 5-кә килеп, иртәнге ашты өлгөртә. Етмәһә, аҙыҡ-түлекте һайлар ваҡыт түгел, нимә бар, шунан әҙерләй. Эшселәр башлыса кәбеҫтә, кишер, картуф менән туҡлана. Имгәнеп йә аслыҡтан үлгән ат ите­нән дә әҙерләргә ҡушалар. Ас торф сығарыусылар уны маҡтай-маҡтай ашаған була...”
Учалы ҡалаһынан Рафиҡ Бүлә­ковтың хатын тетрәнеүһеҙ уҡыу мөмкин тү­гел. Унан өҙөк тәҡдим итәбеҙ: “Ике һуғыш ветераны Ханнан Бүләков һуңғы тапҡыр яра­лан­ғаны хаҡында һөй­ләгәндә йө­ҙөн­дә үкенеү той­ғолары асыҡ сағыла. Дошманды өңөнә ҡыуып индерә алманым, тип бо­шон­ғандыр инде...
– Батҡылда оҙаҡ ятҡанмын. Са­нитарҙар табып сығарған. Был юлы дошман пуляһы яңылыш­ма­ған – һау аяҡты тубыҡтан өҙә һуҡҡан. Тирелә генә эленеп ҡалған уныһы...
Ғәжәп, кеше һәр нәмәгә өйрәнә, күрәһең. Ағайыбыҙ яраланыуы ха­ҡында шундай тыныс, тулҡын­ланыуһыҙ һөйләне. Йәнәһе, уның ғәжәпләнерлек бер ние юҡ, шу­лай булырға тейеш. Рухы ныҡ шул яу батырҙарының!”
Редакцияға килгән һәр хаттың тос фекерле, әһәмиәтле мәғлү­мәт­кә бай булыуы һөйөндөрә. Әммә шуны әйтеп үтер­гә мәжбүрбеҙ: ав­торҙарҙың бер үк яҙманы республи­ка кимәлендәге төрлө гә­зит-жур­налға ебәреүе эштә тот­ҡар­лыҡтар яһай, хеҙмәттәш­тә­ребеҙҙе, ҡәләмдәштәребеҙҙе уңай­һыҙ хәлгә ҡалдырыуы ихтимал. Ошо йәһәт­тән иғтибарлыраҡ булырға саҡы­рабыҙ.