Өс дуҫ

Бер ауылда өс дуѕ йәшәй. Улар бәхет тураһында хыяллана. Тик һәр кем уны үҙенсә аңлай. Беренсеһе – байлыҡта, икенсеһе – талантта, ә өсөнсөһө ғаиләлә күрә. Оҙаҡмы, тиҙме, уларҙың һәр береһе үҙ бәхетен таба. Үлергә ваҡыт еткәс, улар осраша һәм һығымта яһай.
Беренсеһе әйтә:
– Бай булдым, тик бәхетле булманым. Һаран кешеләрҙе күрә алмай үләм, – ти.
Икенсеһе:
– Талантлы булдым, ләкин бәхет эҙләмәнем. Донъянан яңғыҙлыҡтан йонсоп китәм, – ти.
Өсөнсөһө:
– Ә мин бәхеттең нимә икәнен беләм. Яҡындарым, туғандарым менән иркәләнеп китәм һәм ер йөҙөндә иң ҡәҙерлене – яңы кешеләр ҡалдырам, – ти.

Тоҡ һәм бәхет

Хужа Насретдин ҡалаға китеп барғанда бәхетһеҙ йөҙлө кешене күреп ҡалған.
– Нимә булды һинең менән?
Кеше ҡулындағы туҙып бөткән тоғон күрһәткән дә:
– Был донъяла булған барлыҡ мөлкәтем ошо бер тоҡҡа ғына һыймалы, – тигән, уфтанып.
– Эйе, эштәрең бик шәп түгел икән шул, – тигән дә Хужа бының тоғон тартып алып ҡасҡан.
Һуңғы мөлкәтен дә юғалтҡан кеше илап ебәргән, үҙен тағы ла бәхетһеҙерәк итеп тойоп, юлын дауам иткән. Ә был ваҡытта Хужа Насретдин унан алғараҡ йүгереп барған да күренеп торған урынға тоғон һалып ҡуйған. Шул ергә килеп еткән кеше тоғон күреп ҡалғас, шул тиклем шатланып киткән.
– О, минең тоғом! Мин бит һине бөтөнләй юғалттым тип ҡурҡҡайным. Шөкөр, мин бәхетле, – тигән.
«Кешене бәхетле итеү шул тиклем рәхәт», тип уйлаған уны күҙәтеп ултырған Хужа.

Тота белергә кәрәк

Бер ауылда йәш егет йәшәгән. Ул көнө буйы өйҙә ултырған һәм бер нимә лә эшләмәгән. Бер осор ялҡып киткәс, әсәһенән һораған:
– Нисек миңә бәхетемде табырға икән?
– Улым, яланға сыҡ. Нимәне тота алаһың, шул һинең бәхетең буласаҡ, – тигән әсәһе.
Үѕмер яланға сыҡҡан. Ҡараһа, ҡаршыһына ҡолонсаҡ килеп сыҡҡан. Уны баѕтырып киткән, тик тота алмаған. Ҡапыл ҡыуаҡтан ҡуян һикергән, егет уның артынан йүгерә, тота алмай. Күгәрсен осоп сыға, ҡайҙа инде, уны ла тотоп өлгөрмәй.
Артабан китә ул, ҡараһа баѕыуҙа ҡарға селәүсен тотоп йөрөй. Эшһеҙлектән ҡулын һонһа, ҡарға тотола.
– Кит инде, һин минең бәхетемме? – тип һорай, йәне көйөп.
– Ҡайҙан мин бәхет булайым? Ә бына нисек бәхет тоторға икәнен өйрәтә алам, – ти ҡош.
– Нисек?
– Хуш еѕле бесән ал да, ихатаң янына һал, ҡолонсаҡ үҙе килер. Татлы кишер һалһаң, ҡуян да килеп етер һәм ҡулға өйрәнер. Ә инде күгәрсенде тотор өсөн ни бары ем һибергә кәрәк. Ул ҡыйыҡ аѕтында йәшәй башлар, – ти ҡарға.
– Ошо бәхетме инде? – ти егет, аптырап.
– Ә бәхет һуңғараҡ киләсәк. Һинең ҡолон, ҡуян, күгәрсен ашатҡаныңды күреп ҡалған сибәр һәм аҡыллы ҡыҙ ғашиҡ буласаҡ һәм һиңә кейәүгә сығасаҡ.