“Ат!”

Өс һунарсы ауға китә. Ағас башына менеп ултыралар ҙа айыуҙың килгәнен көтә башлайҙар.
Ҡояш байый, әммә айыу юҡ, ти. Ниһайәт, ағас араһында бер шәүлә күренә. Һунарсыларҙың береһе: "Ат!" – тип шыбырлай. Икенсеһе атып та ебәрә. Барып ҡараһалар, үҙҙәренең атына тейгән, ти. "Үҙең, ат, тип әйттең бит", — тип аҡлана икән атҡан кеше. "Ат булғас ни, "ат" тип әйтәһең инде, — ти икән тегеһе. — Лошадь тип әйтеп булмай бит..."


Ейәнсура районы, Ибрай ауылы.

Ҡаҙҙарҙы кем ашаған?

Рифҡәт ағай иптәштәре менән ер һөрә икән. Ҡапыл нимәлер шаҡ-шоҡ килеп, тракторы һүнеп ҡуя. Тиҙ генә ремонтларлыҡ түгел. Аҡсаны көрәп ала торған мәл бит, етмәһә. Кешенән ҡалышмайым тип, сәмләнеп киткән ағайға был, әлбиттә, ҙур ҡайғы була. Ни эшләргә? Уның башына бер шәп уй килә.
— Егеттәр, әйҙәгеҙ, былай итәбеҙ. Һәр берегеҙ һөргән гектарығыҙҙың бер өлөшөн миңә яҙҙырығыҙ, ә бының өсөн мин һеҙҙе ҡаҙ менән һыйлайым, — ти ул.
Көнө буйы аслы-туҡлы йөрөгән ер һөрөүселәр шатланып риза була. Ҡаҙҙарҙың самай һимергән сағы, кем әҙер ҡаҙ ботонан баш тартһын?! Ағай мылтығын ала ла, хәҙер тимәшкәләрҙең (йылғаның аръяғындағы ауыл) ҡаҙын алып киләм, тип һыҙғыра-һыҙғыра Өршәк буйына төшөп китә. Ана бит, бирәм тигән ҡолона — сығарып ҡуйыр юлына, яр эргәһендә генә бер төркөм йөҙөп йөрөй. Яҡын уҡ килгән кешенән үҙҙәре ҡурҡмай ҙа бит әле, ҡаңғылдашып ағайға ҡарап торалар! Иң һимеҙҙәрен генә самалап, мылтығын төҙәп атып та ебәрә. Атыуын-ата ла бит, тик ағым шәп, ағай һыуға ингәнсе ҡаҙ аға ла китә. Берҙе ата, икене, өстө... Байтаҡ аҙаплана торғас, көс-хәл менән эләктергәнен тотоп, баҫыуға йүнәлә.
Ҡаҙ бото кимереп, тамағы туйып ҡайтып ингән хужаны ҡатыны бик борсоулы ҡиәфәттә ҡаршылай.
— Эҙләмәгән ерем ҡалманы, ҡаҙҙар ҡайтманы, Өршәк буйында ла күренмәйҙәр. Эт-ҡошҡа ғына юлыға күрмәһендәр инде, Хоҙайым.
Рифҡәт ағай кире баҫыуға йүнәлә. Ҡарғаларға тип ырғытҡан тәпәйҙәрҙе алып ҡараһа... үҙҙәренең тамғаһы.


"Ай-һай, Шәйхетдин, бүре түгелме икән?"

Шәйхетдин исемле ағай урман ҡарауылсыһы булып йөрөгән. Бер көндө урманда өңдә өс төлкө балаһын күреп ҡайта. Ауылға ҡайтҡас, күрше ихатала гәпләшеп ултырған ирҙәргә был турала һөйләп бирә. Береһе тота ла:
— Ай-һай, Шәйхетдин, ул тирәлә төлкө булмаҫ, унда бүреләр ояһы тиҙәр бит, — тип ысҡындыра, башҡаларға күҙ ҡыҫып. — Һин күргәндәр бүре балалары булырға тейеш. Уларҙы Өфөгә тереләй илтеп бирһәң, аҡсалата премия алырһың...
— Дә-ә, ысынлап та, шулай итергә кәрәк, ул тирәлә бүреләр була торғайны шул, — тип үҙе лә шатлана Шәйхетдин һәм шул көндә үк төлкө балаларын алып ҡайта.
Күршеләренә күрһәткәс:
— Ысынлап та, бүре балаларына оҡшаған бит былар, — ти тегеләр, бер-береһенә ымлап. — Асыҡмаҫ элек үк Өфөгә илтеп еткер инде тиҙерәк, — тип кәңәш тә бирәләр.
Төнө буйы был өс йәнлеккә оя яһап сыға Шәйхетдин. Таң менән Өфөгә юллана. Унда йөрөп алйый торғас, саҡ һунарсылар ойошмаһын эҙләп таба һәм бүре балалары килтереүе тураһында хәбәр итә.
— Бының өсөн штраф түләтмәҫ борон, ҡайҙан тапҡанһың — шунда илтеп ҡуй! Өс көндән һунарсылар ойошмаһынан кеше ебәрербеҙ, ул һеҙҙең яҡтағы төлкөләрҙең үрсеү иҫәбен алырға барыр. Һин уға ярҙам итерһең. Шуға тиклем көсөктәрҙе ашатып һаҡлау — һинең өҫтә, — тип ҡайтарып ебәрәләр быны.
Йәйге селләлә нисек етте шулай саҡ һөйрәлеп ҡайтып төшә Шәйхетдин. Күрше-тирәһенә лә асыулана.
— Беҙ нимә, үҙең бит, ул тирәлә бүреләр күрҙем, тинең дәһә, — ти күршеләре. — Хәҙер, Өфөнән килеп еткәнсә, ас тоторға ярамай. Улар икмәк ашамай бит инде, ит кенә ашай. Уның да бөтәһен дә түгел, тик ҡаҙ, өйрәк йә тауығын ғына...
Ни эшләһен Шәйхетдин, өс көн буйына ҡатынынан әрләнә-әрләнә бер ҡаҙын һәм бер нисә тауығын төлкө балаларына һуйып бирергә мәжбүр була.
Ошонан һуң берәйһе алдашырға тотонһа, йә иһә шаштырып һүҙ башлаһа, беҙҙең яҡтарҙа "Ай-һай, Шәйхетдин, бүре түгелме икән?" тип әйтеү тороп ҡалды.

Ғафури районы, Еҙем-Ҡаран ауылы.