Медицина тикшереүҙәре күрһәтеүенсә, ике-өс аҙна дауамында көн һайын бер стакан ҡайын һыуы эсеп тороу яҙғы авитаминозды, арыуҙы, көсөргәнеште юҡҡа сығара. Һут органик кислота ферменттарына, кальцийға, тимергә, калийға, шәкәргә бай. Ҡайын һыуы ашҡаҙан сиренән, йүткереүҙән, бронхиттан, баш ауыртыуынан, артриттан, радикулиттан, ревматизмдан, аҙ ҡанлылыҡтан, аллергиянан дауалай, матдәләр алмашыныуын яйға һала, иммунитетты күтәрә.
Мәғлүм булыуынса, яҙғы һутты косметологияла ла ҡулланалар. Мәҫәлән, йөҙҙәге һытҡыларҙы бөтөрә: битте иртән һәм кис ҡайындан яңы ғына йыйылған һыу менән һөртөргә кәрәк. Һуттың тирене йәшәртеү, һығылмалы итеү һәләте лә көслө. Уға бал, ҡаймаҡ ҡушып, маска йә компресс яһарға мөмкин.
Белгестәр сәс ҡойолоуҙан да ҡайын һыуын ҡулланырға тәҡдим итә. Бының өсөн һутҡа кесерткән тамыры ҡайнатмаһы, коньяк ҡушып, шыйыҡса әҙерләргә кәрәк. Уны сәстең тамырына аҙнаһына бер тапҡыр һөртәләр. Ҡауаҡ менән яфаланғанда иһә башты һутта сайҡатып алыу килешә.
Ҡайын һыуында сәй бешереп алырға, ҡамыр әҙерләргә мөмкин. Унан яһалған кеүәҫ ныҡ тәмле килеп сыға. Әҙерләү өсөн яңы йыйып алынған һутҡа йөҙөм, шәкәр, лимон һуты ҡушалар ҙа шешәнең башын ябып, тышынан тимерсыбыҡ менән нығытып ҡуялар (газдың баҫымында бөкөнөң атылып сығыуы ихтимал). Бер нисә тәүлектән һуң ныҡ газлы эсемлек — ҡайын кеүәҫе — барлыҡҡа килә.
Һутты йыйыу ваҡыты һауа шарттарына бәйле. Ул көндөң тәүге яртыһында, ҡояш сағыуыраҡ йылытҡанда, олон буйлап яҡшыраҡ хәрәкәт итә. Һыуҙы йыйыу мәле еткәнме-юҡмы икәнлеген белер өсөн ағасты ипләп кенә беҙ менән тишеп ҡарарға кәрәк. Тамсы сыҡһа, эш башларға мөмкин тигән һүҙ.
Ҡайын ныҡ йәш тә, ҡарт та булмаҫҡа тейеш. Ҡайһы берҙәренең һутын бөтөнләй алырға ярамай — ағасҡа ҙур зыян киләсәк. Билдәле булыуынса, йәш олондоң киңлегенә ҡарап билдәләнә: һыуын алыр өсөн диаметры 20 — 30 сантиметрлыҡты һайларға кәрәк. Шул уҡ ваҡытта бер ағастан күп итеп һут йыйырға тырышмағыҙ, бер нисәүҙән әҙләп алығыҙ. Тәүлек эсендә бер ҡайындан ике-өс литр һыу ағыҙырға мөмкин.
Һутты ике төрлө юл менән йыйырға мөмкин. Беренсеһе ябайыраҡ һәм ағас өсөн хәүефһеҙерәк: ҡабыҡ осло бысаҡ ярҙамында бәләкәй генә тишек яһап ҡырҡыла һәм был урынға пластик пакет йәиһә шешә элеп ҡуйыла. Икенсе ысул шундай: ағастың олононда, ерҙән ярты метр бейеклектә, ек яһала ла уға төрөпкә йәки алюминдан (пластмассанан да мөмкин) яһалған улаҡ ҡуйыла. Уйылған ярыҡтың тәрәнлеге ике-дүрт сантиметрҙан артмаһын. Һут йыйып бөткәндән һуң тишекте мүк йәки балауыҙ менән ҡапларға онотмағыҙ: ағастың эсенә бактериялар инмәһен. Ағастан бөкө яһап ҡуйырға, ярашлы ботаҡ тығырға ла мөмкин.
Ҡурсаулыҡ, һыуһаҡлағыс биләмәләрендә, паркта үҫкән ҡайындарға тейеү ҡәтғи тыйыла. Әлбиттә, урманда ла ҡағиҙәләрҙе һаҡларға, тәбиғәткә мәрхәмәтле булырға тырышайыҡ.