Вконтакте facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Кешеләрҙе яратырға кәрәк
Кешеләрҙе яратырға кәрәк
Барлыҡ хыял-теләгеңде тормошҡа ашырырға, ҙур уңыштарға өлгәшергә мөмкин. Маҡсатыңа ынтылған юлыңда бөтә нәмә ыңғай ғына тора икән, билдәлелек яулауың, байлыҡ-ниғмәткә эйә булыуың да ихтимал. Әммә үтә ауыр, сетерекле хәлгә тарығанда, бер кем дә янып-көйөнөүҙән, һағыш-әрнеүҙән ҡотола алмай. Дошманлашып, арҡаларын ҡуйышҡан ғаилә парҙары; һөйгәне башҡа сибәргә әүрәгән ҡыҙ; бер эсеүенән икенсеһенә тиклем ваҡыт оҙаҡ үтә тип зарланған эскесе йәки байлығынан ҡолаҡ ҡаҡҡан замана байы — барыһы ла ғазаплана. Бындай саҡта берәүҙәр үҙ-үҙенә йомола, икенселәр ярһый, агрессияһы көсәйә. Депрессив көйһөҙләнеү упҡынына юл тап бына шулай башлана ла инде.

Ҡаушап ҡалған һәм күп төрлө ауырлыҡ кисергән кешеләр тормоштоң кире яғын ғына күрә. "Эскәрәк ингән һайын, урман ҡараңғыраҡ" тигәндәй, туҡтауһыҙ көйөнөү, барлыҡ нәмәнән төңөлөү етди сиргә дусар итеүе бар. Мәҫәлән, ашҡаҙан сей яраһы, баш ауыртыу, сабыртма сығыу ауырыуҙары башланыуға, депрессияға, неврозға, инфарктҡа, хатта аҡылдан яҙыуға килтереүе ихтимал.
Ауыр уйҙарҙы ситкәрәк ҡуйып, хәлдең асылына төшөнәйек. Байтаҡ ҡына сиргә тарыуға нервы системаһы ҡаҡшауы сәбәп булыуын күптәр белә, әлбиттә. Бер яҡтан, асыуҙы тыйыу, рәнйеүҙе белдермәү йәки төңөлөү сәләмәтлек өсөн зыянлы. Ләкин эргә-тирәңдәгеләргә, яҡындарыңа зәһәрләнеп ағыу сәсеү ҙә яҡшы түгел. Ә ни эшләргә һуң?
Әллә күпме ауырлыҡ кисереп тә, тормошҡа һөйөү менән баҡҡан, игелекле, ярҙамсыл, сәләмәтлеген һаҡлаған кешеләрҙе иҫкә төшөрә алабыҙ. Ә ҡайһы берәүҙәр бер ниндәй ҡаршылыҡ менән осрашмай, күңел төшөнкөлөгөнә бирелеүҙең нимә икәнлеген белмәй матур итеп йәшәп ятһа ла, алдағы көндәренең һәйбәт булырына ышанып бармай. Быны Америка психологтарының күҙәтеүҙәре лә раҫлай. Мәҫәлән, әүҙем тормошта йәшәгән пенсионерҙарҙың һаулығы күпкә яҡшыраҡ, ә тынысыраҡ ҡалыуҙы хуп күргән, яй ҡуҙғалған, сараларҙа ҡатнашырға тырышмаған оло йәштәгеләрҙең сәләмәтлеге бик һәйбәттән булмауы асыҡланған.
Икенсе миҫал да ҡыҙыҡлы ғына. Яңғыҙы бала тәрбиәләгән ҡатындар, ғаиләле тиҫтерҙәренә ҡарағанда һаулығына аҙыраҡ зарлана икән. Ә уларҙың "йөгө" күпкә ауырыраҡ та бит әле.
Шулай итеп, стресс — ҡурҡыныс нәмә түгел, ә энергияның ҡеүәтле сығанағы. Бурысыбыҙ — ошо энергия менән идара итергә һәм уны уңыш-ҡаҙаныштарға өлгәшеү өсөн файҙаланырға өйрәнеү.
Белгестәр иң элек психик көсөргәнешлектән арынырға кәңәш итә: ял итергә, иғтибарҙы күңелһеҙ уйҙарҙан башҡаға йүнәлтергә. Йорт-ҡаралтыңды йәки эш урыныңды йыйыштырырға мөмкин. Яңғыҙлыҡты ауыр кисерәһең икән, аралашырға кәрәк. Бер үҙең ҡалырға яратһаң, бер аҙға тирә-яғыңдағыларҙың күҙ уңынан ситтәрәк торорға була. Тынысландыңмы? Хәҙер проблемаларыңды барлап, план төҙө һәм уны тормошҡа ашырырға тотон. Артабан ауыр, күңелһеҙ хәлдәрҙе алдан күрергә өйрән һәм үҙеңде уға әҙерләй бел. Бының өсөн ҡатмарлы булмаған бер нисә һорауыңа үҙең үк яуап бир. Нимәне дөрөҫ эшләмәйем? Нимәнән хәүефләнәм? Әле минең өсөн ниндәй мәсьәлә иң мөһиме? Бөгөн төп маҡсатым ниндәй? Һәм, ниһайәт, уға өлгәшеү өсөн нимә эшләргә тейешмен?
Ҡыуаныс-шатлыҡтарыңды йыя бар, көнөнә берәүҙе булһа ла өҫтә. Тормошто һөйгән кеше ғәҙәти генә сараны ла матур йолаға әүерелдерә белә. Әгәр үҙеңде һәм башҡаларҙы яратһаң, улар менән аралашыуҙан, бергә булыуҙан бәхет кисерәһең. Юҡ-барға кәйеф төшөүҙән, низағтан ҡасырға тырыш. Ҡайһы ваҡыт шулай үҙебеҙҙе үтә лә йәмһеҙләйбеҙ. Әгәр ғүмереңдең һәр көнөн баһалайһың икән, ул, ысынлап та, шатлыҡ менән үтә.
Әүҙемлек — стрестан ҡотолоуҙың берҙән-бер сараһы. Күңелле ваҡиғалар ҙа, янып-көйөүҙәр ҙә тормош ағышын тулыландыра. Мин әүҙем, яуаплылыҡ тойоп эш иткәндә генә һикәлтәләр аша кәмәңде сайҡалтмай алып барып булырына ышанам. Ни хәл итәһең, тормош тигеҙ юл да, мәңгелек байрам да түгел. Шулай ҙа барлыҡ ҡайғы-хәсрәттән бик ҡулай дауа бар. Бер төркөм хеҙмәттәштәребеҙ менән йәш булып күренеү, косметик саралар хаҡында һүҙ алып барғанда, бер табип йылмайып ҡына: "Изгелекле, игелекле булырға һәм кешеләрҙе яратырға кәрәк. Ул саҡта йөҙөгөҙҙә бер генә йыйырсыҡ та күренмәҫ", — тине.
Шулай итеп, стрестан арыныу юлдары бар. Әгәр кәйеф ҡырылыу дауам итһә, йорт мәшәҡәттәре оноттормаһа, яҡындарығыҙ ярҙам итә алмаһа, психотерапевт йәки психологка мөрәжәғәт итегеҙ. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ: хәл ителмәҫтәй мәсьәлә, табып булмаҫтай юл юҡ!
Вячеслав МИХАЙЛОВ,
1-се республика психиатрия дауаханаһы психологы.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Башҡортостанда уҡыусылар һәм студенттар ҡатнашлығында «Еңеү вальсы» акцияһы ойошторола

Башҡортостанда уҡыусылар һәм студенттар ҡатнашлығында «Еңеү вальсы» акцияһы ойошторола 07.05.2025 // Йәмғиәт

Башҡортостанда уҡыусылар һәм студенттар ҡатнашлығында «Еңеү вальсы» акцияһы ойошторола...

Тотош уҡырға 40

Өфөлә билдәле дәүләт эшмәкәре Павел Качкаевты һуңғы юлға оҙаттылар

Өфөлә билдәле дәүләт эшмәкәре Павел Качкаевты һуңғы юлға оҙаттылар 07.05.2025 // Йәмғиәт

Өфөлә билдәле дәүләт эшмәкәре Павел Качкаевты һуңғы юлға оҙаттылар...

Тотош уҡырға 32

Өфөлә билдәле дәүләт эшмәкәре Павел Качкаев менән бәхилләштеләр

Өфөлә билдәле дәүләт эшмәкәре Павел Качкаев менән бәхилләштеләр 07.05.2025 // Йәмғиәт

Өфөлә билдәле дәүләт эшмәкәре Павел Качкаев менән бәхилләштеләр...

Тотош уҡырға 26

Өфөлә «Ете ҡыҙ» аллеяһы барлыҡҡа килде

Өфөлә «Ете ҡыҙ» аллеяһы барлыҡҡа килде 07.05.2025 // Йәмғиәт

Өфөлә «Ете ҡыҙ» аллеяһы барлыҡҡа килде...

Тотош уҡырға 27

Башҡортостан Башлығы Павел Качкаевтың хәтерен мәңгеләштереү тураһында указға ҡул ҡуйырға ниәтләй

Башҡортостан Башлығы Павел Качкаевтың хәтерен мәңгеләштереү тураһында указға ҡул ҡуйырға ниәтләй 07.05.2025 // Йәмғиәт

Башҡортостан Башлығы Павел Качкаевтың хәтерен мәңгеләштереү тураһында указға ҡул ҡуйырға ниәтләй...

Тотош уҡырға 38

Алдағы өс көндә республикала үҙгәреүсән һауа торошо көтөлә

Алдағы өс көндә республикала үҙгәреүсән һауа торошо көтөлә 07.05.2025 // Йәмғиәт

Алдағы өс көндә республикала үҙгәреүсән һауа торошо көтөлә...

Тотош уҡырға 32

Өфөлә «Үлемһеҙ полк» акцияһында 200 мең кеше ҡатнаша

Өфөлә «Үлемһеҙ полк» акцияһында 200 мең кеше ҡатнаша 06.05.2025 // Йәмғиәт

Өфөлә «Үлемһеҙ полк» акцияһында 200 мең кеше ҡатнаша...

Тотош уҡырға 44

Республикала -1° тиклем ҡырау төшөүе фаразлана

Республикала -1° тиклем ҡырау төшөүе фаразлана 06.05.2025 // Йәмғиәт

Республикала -1° тиклем ҡырау төшөүе фаразлана...

Тотош уҡырға 31

Башҡортостан «Еңеү утын һаҡлайбыҙ» Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылды

Башҡортостан «Еңеү утын һаҡлайбыҙ» Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылды 06.05.2025 // Йәмғиәт

Башҡортостан «Еңеү утын һаҡлайбыҙ» Бөтә Рәсәй акцияһына ҡушылды...

Тотош уҡырға 49

Өфөлә йәнә «Өйгә ҡайтыу аллеяһы» булдырыла

Өфөлә йәнә «Өйгә ҡайтыу аллеяһы» булдырыла 06.05.2025 // Йәмғиәт

Өфөлә йәнә «Өйгә ҡайтыу аллеяһы» булдырыла...

Тотош уҡырға 31

Республика пенсионерҙарына Еңеү көнө уңайынан аҡса түләнә

Республика пенсионерҙарына Еңеү көнө уңайынан аҡса түләнә 06.05.2025 // Йәмғиәт

Республика пенсионерҙарына Еңеү көнө уңайынан аҡса түләнә...

Тотош уҡырға 29

Башҡортостан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың мәғлүмәттәр базаһын булдырырға тәҡдим итте

Башҡортостан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың мәғлүмәттәр базаһын булдырырға тәҡдим итте 06.05.2025 // Йәмғиәт

Башҡортостан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың мәғлүмәттәр базаһын булдырырға тәҡдим итте...

Тотош уҡырға 36