"Һаумыһығыҙ минең өсөн ҡәҙерле әнием, нәнәйем, Ришат туғаным, Ринат туғаным, Илшат туғаным. Һеҙгә һалдат сәләмдәре ебәреп ҡалыусы Риф тип уҡып үтерһегеҙ. Сәләм шулай уҡ күршеләргә, нәҫел-ырыуға, һорашҡандарға. Үҙемдең хәлгә килгәндә, һәйбәт кенә хеҙмәт итәм. Бына бөгөн 16 ноябрь, 1986 йыл. Икенсе хатымды яҙып ултырам инде. Мине хәҙер ошо урынға хеҙмәткә ҡалдырырға тейештәр. Служба һәйбәт бара. Таҙалыҡ яғы һәйбәт. Хатты күберәк яҙып тороғоҙ. Үҙегеҙҙең хәлдәр нисек кенә? Ришат менән Ринат ни хәлдә? Нисек уҡыйҙар? Тырышып уҡыһындар. Илшат нисек кенә уҡып йөрөй? Тырышып уҡырға... Сәләм менән Риф".
Ҡыҫҡа, ашығыс ҡына сыймаҡланған хат. Әле хеҙмәтен башлап ҡына торған йәш һалдат, әйтерһең, һуғыш осоронда олаталары окопта яҙғандағылай, ҡабаланып сыймаҡлап, конверт эсенә һалған. Ысынлап та, бик ашыҡҡан Риф. Тәүге хәрби заданиеға сығырға ҡабаланған. Барып ҡайтҡас, яйлап яҙырмын әле тигәндер. Был бит — тыуған Аҡтүбә ауылынан киткәндән һуң ебәрелгән икенсе генә хаты. Ә ике йыл эсендә, ай-һай, әллә күпме, әллә нисәмә тапҡыр күңелен аҡ ҡағыҙға бушатыр...
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ошо ҡош телендәй генә ҡағыҙ киҫәген — һалдат күңеленең бер өлөшөн — алып осҡан конверт артынан икенсеһе лә юллана...
"Хөрмәтле Венера Сәйетгәрәй ҡыҙы!
Тәрән үкенес, ҡайғы менән һеҙгә улығыҙ Риф Рафаил улының Афған Демократик Республикаһында, хәрби антына тоғро ҡалып, батырлыҡ һәм ныҡлыҡ күрһәтеп, ғүмеренең һуңына тиклем Тыуған ил алдындағы интернациональ бурысын үтәп, 1986 йылдың 20 ноябрендә һәләк булыуы тураһында еткерәбеҙ.
Риф Рафаил улы хәрби часта хеҙмәт иткән осоронда үҙен ҡыйыу, эш һөйөүсән, ҡатмарлы заданиены ла үтәй алырлыҡ яугир итеп күрһәтте. Хәрби бурысына намыҫ менән ҡараны. Дуҫтарына ауыр минутта ярҙамға килергә һәр ваҡыт әҙер, тәртипле булды.
Ҡоралдаш, хәрби иптәш, бөйөк, күп милләтле, еңелмәҫ халыҡтың тоғро улы Риф арабыҙҙан китте.
Улығыҙ, яугир иптәшебеҙ ваҡытһыҙ һәләк булыу сәбәпле, часть командованиеһы ауыр ҡайғығыҙҙы уртаҡлаша. Риф менән ғорурланабыҙ, Тыуған илгә, Коммунистар партияһына, Совет халҡына тоғро ул тәрбиәләгәнегеҙ өсөн ҙур рәхмәтлебеҙ. Улығыҙ тураһында яҡты иҫтәлек күңелдә мәңгегә һаҡланыр.
Хәрби часть командиры В. Долин.
Командир урынбаҫары, политрук Н. Леонов".
Хәрбиҙәрсә яҙылған ҡыҫҡа, ҡоро, ҡалыплашҡан һүҙҙәр. Хәйер, 18–20 йәшлек кенә егеттәрҙе үлем тоҙағына оҙатҡан, әммә заданиены үтәргә тейешле кешенең дә йәне юҡ түгел дәһә. Тәү сиратта үҙҙәре лә бит снайпер көбәге аҫтында йөрөй. Ай-һай, атайҙарса хәстәрлек күреп тәрбиәләгән һалдаттары иҫән-имен әйләнеп ҡайтмағанда, нисек түҙгәндер йөрәктәре. Ярты быуат алдағы осорҙан ҡалған "наркомовский" ғына баҫа алғанмы кисерештәрен? Юҡтыр. Йөрәктәренән сыҡҡан һүҙҙәр ҙә кәрәк булғаны өсөн генә ҡалыплашҡандыр...
Ана бит, Баҡыевтың үле кәүҙәһен цинк табутта килтерешкән йәш кенә лейтенант нисек үрһәләнә. Мәрхүмдең туғандарының, әсәһенең күҙҙәренә ҡарарға баҙнат итмәй, башы түбән эйелгән. Әйтерһең, барыһы өсөн дә үҙен ғәйепләй...
— Һин ғәйепле түгел, — тине Венера апай. — Барыһына ҡәһәр һуҡҡан бөтмәҫ һуғыш ғәйепле. Ни өсөн күрә-тора сит-ят ергә балаларҙы үлемгә ебәргәндәрҙер...
Ғүмер... Бөгөн Венера апай ҙа гүр эйәһе. Тормош иптәше Рафаилды йәшләй үк юғалтҡан. Ул көндә Баҡыевтар ғаиләһе аварияға эләгә. Рафаил ағай һәләк була, ә Венера апай уң ҡулһыҙ ҡала. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ҡәйнәһе ярҙамында ҡатын дүрт улын аяҡҡа баҫтыра. Бер-бер артлы уҡытып сығара. Ләкин ҡайғы үҙен йөрәк сирле итә, өҙгөләнеүҙәре әсәне, колхоз бригадаһын етәкләгән ҡатынды яҡты донъянан алып китә.
Мәктәп стенаһына беркетелгән рәсемдән йәш кенә егет баға. Әйтерһең, һуңғы хатындағыса, ул барлыҡ балаларға: "Тырышып уҡыһындар", — ти. Тағы ла беҙҙе онотмағыҙ, һеҙҙең хәтер-хәтирәләрҙә, иҫтәлектәрҙә йәшәйбеҙ бит тигәндәй...