Күңелем күтәренке, эстән генә яратҡан йырымды көйләп, һуңғы ҡыңғырау байрамына китеп барам...
Ҡапыл... Юлға түгелгән сүп-сар өйөмөнә төртөлөп туҡтап ҡалдым... Кемдер беҙ йөрөгән һуҡмаҡҡа ҡый түгеп киткән. Аптырап киттем. Сүп өйөмөн урап үтәйем тигәндә, күҙҙәрем ҡый өҫтөндә үҫеп ултырған ап-аҡ сәскәгә төштө.
И-и, меҫкен сәскә!.. Ер өҫтөн матурларға яралған сәскә, сүплеккә эләкһә лә, үҙ булмышына тоғро ҡалып, тирә-яҡҡа нурын сәскән була... Һуңғы һулышында ла кешеләргә матурлыҡ өләшә...
Ирекһеҙҙән класташым Рәмил һөйләгән ваҡиға иҫкә төштө.
— Сит илдән килгән туристы республикабыҙҙың иң матур, иң мөғжизәле урындарын күрһәтергә сәйәхәткә алып сыҡҡандар. Ул юлда бәҙрәф янында туҡтатыуҙарын һорай. Автобус ҡуйы урман ситенә килеп туҡтай. Туристы оҙаҡ көтәләр. Ул урмандан килеп сыҡҡан да: “Эҙләйем-эҙләйем, туалет таба алмайым, ҡайҙа ул?” – тип һораған...
Көләмәс тыңлаусы иптәштәрем “гөр-р” килеп көлөп ебәрҙе, ти. Нимәһе көлкө?!
Эйе, Рәсәйҙә бәҙрәф һәм урман бер үк нәмә икәнен ҡайҙан белһен инде сит ил кешеһе! Әммә беҙгә көлөргә түгел, иларға кәрәк бит! Үҙебеҙҙең вайымһыҙлыҡтан, мәҙәнилектең шул ҡәҙәр түбән кимәлдә булыуынан ғәрләнергә кәрәк.
Беҙҙең хозур тәбиғәтле Күгәрсен районы – туристар ояһы. “Мораҙым” тарлауығы, уның тиҫтәләгән мәмерйәләре, Эйәрлетау, Йомағужа һыу һаҡлағысы, Ҡыҙылташ, Әүлиә тауынан бер ҡасан да кеше өҙөлмәй. Яҡташ яҙыусы-шағирҙарыбыҙ Зәйнәб Биишева, Шакир Янбаев, Александр Филиппов, Рәмил Йәнбәк әҫәрҙәрендә гүзәл тыуған яғыбыҙға дан йырлана. Һоҡланғыс тәбиғәтебеҙ рәссам булмаған кешене лә ҡулына бумала алырға, шағир булмаған кешене лә ҡәләм тоторға мәжбүр итә, таш йөрәктәрҙе, битарафлыҡ биләгән күңелдәрҙе лә сихри матурлығы менән әсир итеү көсөнә эйә бит ул! Филология фәндәре кандидаты И. Вәлитовтың һүҙҙәрен юҡҡа ғына эпиграф итеп алманым. Ләкин... Тәбиғәт-Әсәбеҙ, Оло һәм Кесе Эйегебеҙ һыҡтап ярҙам һорағанын барыбыҙ ҙа ишетәме икән? Кеше тигән әҙәм затының вәхшилегенә сик бармы һуң?
Һыуҙар һайыға, балыҡтар, йәнлектәр кәмей, ағас-ҡыуаҡтар һирәгәйә, урмандар аяуһыҙ ҡырҡыла, тирә-яҡта бихисап сүп-сар өйөмө... Ул ҡыйҙы, бер ай түгел, йыл буйына экологик өмә үткәрһәң дә, таҙалап бөтөрлөк түгел...
Әсәйем әйтмешләй, Рәсәйҙе ике оло бәлә ҡаҡшата: коррупция һәм экология.
Тәүгеһенә көсөбөҙ етмәһә лә, икенсе бәләнән ҡотолорға беҙҙең, мәктәп уҡыусыларының, ҡулынан киләлер. Былай өмәләрҙе үткәреп торабыҙ, шишмә-йылға буйҙарын да таҙалайбыҙ, “йәшел”, “зәңгәр” патрулдәр ойошторабыҙ... Ләкин сүп-сар кәмемәй, яңылары өҫтәлә. “Йыйыштырған урында түгел, ә ҡыйламаған ерҙә таҙалыҡ була”, — ти халыҡ. Ысынлап та, төп бәлә һәр беребеҙҙән, булмышыбыҙҙан, бошмаҫ, битараф күңелебеҙҙән килә. Район, республика, ил күләмендәге проблеманың башы үҙе ашаған табағына, эскән һыуына төкөрөргә яратҡан әҙәмдәргә ҡарата тейешле ҡаты закондар булмағанлыҡтан, тип уйлайым.
Яратҡан әҙибем, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, “Мәңгелек урман”дар йырсыһы Н. Мусиндың бөтә әҫәрҙәре тәбиғәткә ҡарата ғына түгел, ә бер-беребеҙгә лә миһырбанлы, изгелекле булырға саҡыра. Ер-һыуҙарыбыҙ ғына түгел, күңелдәребеҙҙең һайығыуы тураһында иҫкәртә ул. Әхлаҡһыҙлыҡ, тәрбиәһеҙлек, тирә-яҡҡа, матурлыҡ донъяһына битарафлыҡтың хакимлыҡ итеүенә минең дә йөрәгем әрней.
Тәбиғәт – беҙҙең йортобоҙ, һулар һауабыҙ, эсәр һыуыбыҙ. Ул беҙҙе ашата, йылыта, йәшәтә.
Урман – байлыҡ ул, ә ҡыйлыҡ түгел.