Ямғыр оҙаҡ яумаһа, үҙ-ара килешеп, берәйһенең ҡара тауығын һуйып, һурпаһын бергә ашағас, күмәкләп теләк теләйҙәр. Йыйындан һуң да үтәлә был йола. Хоҙай Тәғәлә һорағанға бирә, ти халыҡ. Тик теләк изге булырға тейеш. “Теләк әйткәс, һыу һибешәбеҙ. Бала-саға, ҡарт-ҡоро, йәш-елкенсәк бөтөнөһө урамға сыға. Бер кем дә ҡоро ҡалырға тейеш түгел. Һәр ваҡыт берәү йоланы башлап йөрөй. Әгәр кеше өйгә кереп бикләнһә – ҡыйығына менеп, мөрйәһенән һыу ҡоялар, ихаталарҙағы ҡойма, аҙбар, мал-тыуар ҡалмай. Һыу һыуҙы саҡыра! Шуға бар нәмәне һыулайбыҙ. Бесән мәле булһа, халыҡ күбәләгәндән һуң ғына һыу һибешә.
Элек кеше шулай йор була торғайны. Ныҡ күңелле ине, халыҡ көлөшөп-көлөшөп бер-береһен һыуға ташланы. Әгәр күмәкләшеп, ҡор менән йыйналһаң, һарыҡ һуялар ине. Әгәр йоланы дөрөҫ үтәһәң, иртәгәһенә көнө буйы ямғыр яуа!
Ямғырҙан һуң салауат дуғаһы ҡалҡа. Бер башы һыуға төшһә – ямғыр, тауға төшһә, ҡоролоҡ була, тигәндәр.
Әлшәй районының Ташкиҫеү ауылынан Фатима Мәүли ҡыҙы Хәмзинанан яҙып алынды.



“Ер ҡарҙан саҡ әрселеп, ҡалҡыулыҡтар кипкәс тә үткәрәләр ине. Ҡарғалар ныҡ ҡысҡырып ҡарҡылдай ул мәл. Өйҙән-өйгә йөрөп балалар, йәштәр ярма йыя. Ошо тарынан бутҡа бешерәләр. Ололар аят уҡый. Йәштәр, ололар бергә түңәрәк йөрөтөп бейей, йырлай. Бөтөн ауыл шунда бара. Йоланы Гөлһылыу әбей менән Баһау бабай үткәрә ине, халыҡҡа әйтеп, өйрәтеп йөрөнөләр” (Әлшәй районының Яңы Сәпәш ауылында яҙып алынды).
Ҡарға бутҡаһына борон һарыҡ, ат һуйған мәлдәр булған. Бутҡа бешереүсе ҡаҙан янынан бер мәлгә лә китмәй, бутап ҡына тора. Әҙ генә лә көймәҫкә тейеш, юғиһә “көйөк сыға” (кеше ҡайғы күрә) тигәндәр. Бөтөнөһө бер ҙур ҡаҙандан аш, ит, бутҡа ашай. Ирҙәр – бер урында, ҡатындар икенсе урында ултыра. Аш алдынан аят уҡыла, илгә, көнгә теләк теләнә.
Бутҡаның ҡалғанын ағастарға һылап, ергә, түңгәктәргә һалып киткәндә, теләк теләй-теләй ризыҡ атайҙар:
— Ала ҡарға ашаһын!
— Ҡара ҡарға ашаһын!
— Илдәр имен булһын!
— Ил туҡ, ныҡ булһын!



Балаларҙың ҡарға булып һикерешеп, йүгерешеп бейеү йолаһы Ҡурған өлкәһендә, Белорет, Ейәнсура, Учалы яҡтарында һаҡланған. “Ҡарғылдап бейеү” йәки “ҡарҡылдап бейеү” Стәрлетамаҡ, Ишембай районы халҡы хәтерендә әле лә бар. Бик боронғо йолалар сағыла был күренештә. Ҡарға – бик мәшһүр аҡыл эйәһе, һиҙгер, күрәҙәсел, һынсыл, ҡурҡыныс, шомло ҡош. Әммә ярҙамсыл, изге булыуы төрлө ырымдарҙа һаҡланған: кешегә күҙ тейһә, сирләп торһа, йөрәге ауыртһа – ергә төшкән ҡарға ҡанаты менән һыйпап, әйтемләп ҡуйғандар. Ҡаҙаҡтарҙа балаға яратып “Ҡарғам!” тип әйтеү әле лә һаҡлана. Ҡайһы бер әйтем-ырымдар, ғөмүмән, ифрат оҡшаш. Башҡортта “Юлым уңа – ҡарға төштө” тип һөйөнсөләү бар.



(Дауамы бар).