Яҙыусылар берлегенә инеү әҙипкә нимә бирә?10.04.2015
Һуңғы осорҙа Башҡортостандың Яҙыусылар союзына инергә теләгәндәр бермә-бер артты. Был аңлашыла ла кеүек, сөнки, нимә генә тимә, халыҡ араһында әҙиптәргә яҡты ҡараш совет осоронан һаҡланған, ағзалыҡ дан, мәртәбә өҫтәй һымаҡ. Әммә һәр сәнғәттең нигеҙендә ятҡан һүҙ сәнғәтенең көсөн, ҡеүәтен тулыһынса баһалап бөтәбеҙме һуң?
Әйҙәгеҙ, төптән уйлап ҡарайыҡ әле. Эйе, Яҙыусылар союзына алыныу ҡәләм әһелен таныта, әммә ошо уҡ шөһрәт менән бергә унда яуаплылыҡты арттыра түгелме был исем? Әгәр үҙаллы ижад иткәндә, беҙ нисек теләйбеҙ, шулай яҙа алһаҡ, рәсми Союзға инеү менән был мөмкинлектәр алып ташланыла. “Башҡортостандың Яҙыусылар союзы” тип атала был ойошма. Тимәк, үҙ иңенә “Башҡортостан”, “Яҙыусы”, “Союз” һүҙҙәренең яуаплылығын алған. Тимәк, илең, ерең, һыуың, халҡың исеменән намыҫың ҡушҡанса һүҙ әйтәһең! Һәр кемдең тыуған төйәгенә, милләтенә мөнәсәбәте үҙенсә, намыҫ төшөнсәһен дә һәр кем үҙенсә аңлай, әммә йөрәгендә халҡы ғәмен йөрөтмәгән кеше заманы йырын йырлай алырмы? Дәүере һыҙланыуын тоймаған әҙиптең ниндәй һүҙе ҡалыр киләсәккә? Иң төп баһаны халыҡ һәм ваҡыт бирә бит.
Был хаҡта бөтәһе лә яҡшы белә һымаҡ. Әллә яҙыусы үҙе йәшәгән осорҙа рәхәт йәшәп ҡалыр өсөн генә сыймаҡлаймы? Үкенескә ҡаршы, яҙышҡандар араһында ундайҙар ҙа юҡ түгел. Һүҙ сәнғәтенең әҙәбиәт тигән институты нескәлектәрен аңлау һәр кемгә бирелмәй. Яҙыусылар союзының барлыҡ ағзалары ла бер төрлө ижад итә лә алмай, әммә классик шағир әйткән “ҡәләмемде манып ҡаныма” тигән юлдар һәр әҙиптең ижад кредоһы булырға тейеш түгелме икән? Бының өсөн мотлаҡ яуҙар кисеп, ҡан ҡойоу кәрәк, тигән һүҙ түгел, ҡаныңа манып яҙыу – ул йөрәк һүҙен әйтеү, уҡыусың, заманың йөҙөнә тура ҡарап һөйләшеү, тип аңлайым. Башҡортостан Яҙыусылар союзы ул кемдеңдер шәхси контораһы, айырым төркөмдөң мәнфәғәтен хәстәрләгән орган түгел, ул тап ағза итеп алынғандарҙы бергә туплап, ғәзиз Башҡортостан ғәме менән ижад иткәндәрҙе берләштергән ижади ойошма. Шуға күрә яңыраҡ ағза итеп алынғандарҙан яңы һүҙ, яңы фекер көтә дәүеребеҙ!
Йәшерәк быуын яҙыусылары быйыл ниндәй уй менән йәшәй икән? Шағир Рәшит Зәйнуллин “Бәйләнештә”социаль селтәрендә “Әҙәбиәт йылы” тигән ике телле төркөм асты, шағирә Таңсулпан Рәсүл йәштәрҙе туплап, йәш быуын шағирҙарының аудиокитабын сығарыуға өлгәште, уҙған йыл аҙағында Айгиз Баймөхәмәтов рус телендәге китабын ҡулына алып һөйөндө... Әүҙемерәк, әүҙемерәк, йәштәр! Йоҡлап ятырға ярамай!
“Әҙәбиәт йылынан профессиональ ҡәләм оҫталары нимә көтә икән?” тигән кеүегерәк һорауҙар йыш яңғырай бөгөн һәр ерҙә. Әммә әҙип үҙе быйыл ниндәй эштәр атҡарырға уйлай, ниндәй ғәм менән яна? Әҙәбиәт өсөн ул үҙе ниҙәр башҡарҙы? Быныһы мөһимерәк түгелме?
Эйе, аталған йыл яҙыусыны хәстәрләргә, китап сығарыуҙы яйға һалырға, ижад йорто булдырыу эшен көйләргә тейеш. Был хаҡта гәзитебеҙҙә күренекле шағирәләрҙең береһе Зөһрә Ҡотлогилдина яҙып та сыҡты. Тик яуап хаттары яуырмы тиһәк, зыялылар өндәшмәй ҡалды. Әҙәбиәт йылы хаҡында фекерҙәр ишетке килә, хөрмәтле замандаштар! “Союзға индек, хәҙер яҙмаһаҡ та була” принцибы ысынлап та йәшәйме беҙҙең мөхиттә?