– Исмаилға бара ҡалһағыҙ, ҡымыҙынан ауыҙ итмәй ҡайтмағыҙ, эсемлеге ифрат тәмле, сихәтен дә тойорһоғоҙ, – тип оҙатып ҡалғайны ошо төбәктә тыуып үҫкән хеҙмәткәребеҙ, Дүртөйлөгә командировкаға юлланғас. – Үҙем нәҡ уларҙыҡын ғына һатып алам, һеҙ ҙә үкенмәҫһегеҙ.
Исмаилдар бешкән ҡымыҙҙың даны тураһында күптән хәбәрҙар булһаҡ та, ул яҡтарға юл төшкәне юҡ ине. Шуға ла район хакимиәтенең ауыл хужалығы бүлеге белгестәре лә, "Вәлиев исемендәге тоҡомсолоҡ заводы"на барып, сит тарафтарҙа танылыу алған милли эсемлек етештереүселәр хаҡында яҙһағыҙ ине, тигәс, ҡыуанып ризалаштыҡ. Әйткәндәй, хужалыҡтың Исмаил ауылы элек-электән шифалы эсемлеге менән дан ҡаҙанған, әле лә башҡорт тоҡомло бейә һөтөнән бешелгән ҡымыҙға ихтыяж ҙур. Бөгөн хужалыҡтың 260 баш йылҡыһы бар, былтыр иһә уларҙың һаны 181 генә булған.
Йылҡысылыҡ, ҡымыҙсылыҡ менән бында ныҡлап шөғөлләнергә уйлайҙар, шуға ла етәкселек мал һанын арттырырға иҫәп тота. Йыл һайын көтөүҙе яңырталар, нигеҙҙә Өфө районынан һатып алалар. Бынан тыш, урындағы йылҡыға ла өҫтөнлөк бирелә.
Бөгөн 60-ҡа яҡын һауын бейәһе һауыла. Улар матур тәбиғәт ҡосағында — Исмаил ауылынан алыҫ түгел йәмле Йәрғазы йылғаһы буйында көтөлә.
– Һуңғы йылдарҙа ауыл халҡы ла шәхси хужалыҡта йылҡы аҫрау, бейә бәйләү менән шөғөлләнә башланы. Был, әлбиттә, һәйбәт күренеш, сөнки йылҡысылыҡ, ҡымыҙсылыҡ ҙур табыш килтерә, – ти хужалыҡ рәйесе Ғәли Мирҡасимов. – Милли эсемлегебеҙгә лә ихтыяж ҙур. Даими һатып алыусыларыбыҙ ҙа бар.
Ҡымыҙҙың ҡуйылығы, тәме бейәләрҙең ниндәй үлән менән туҡланыуына бәйле. Шуға ла көтөүселәр Рәсүл Әхмәҙуллин менән Рәфил Ғибәҙуллин малды көнө-төнө күпереп үҫкән үләндә, ҡылғанлы тау битләүендә йөрөтөргә тырыша. "Ҡылған утлаған бейәнең һөтө ҡуйы була", – ти хужалыҡтың баш ветеринар врачы Владик Фәхретдинов. Йылҡы малының сәләмәтлеге тураһында ҙур хәстәрлек күрелә, ваҡытында ветеринар ярҙам да күрһәтелә. Руслан Хәйретдинов был тәңгәлдә һыр бирмәй. Берҙән-бер һауынсы Люциә Рамаҙанова (һүрәттә) бейә бәйләү, ҡымыҙ бешеү серҙәрен бала саҡтан белә икән. Эсемлекте бешеү ялһыҙ эшләүҙе талап итә, шуға яуаплы бурысты талымһыҙ Люциәгә ышанып тапшырғандар. Заманында уның ут күршеһе тирә-яҡта оҫта ҡымыҙсы булып танылған икән. Буш ваҡытында ҡыҙ уларға инеп бейә һауырға ла ярҙамлашҡан. Ошонда шифалы эсемлекте әҙерләү серҙәренә өйрәнгән дә инде Люциә.
– Аҡ менән булышҡан ерҙә кешенең күңеле лә һөттәй аҡ булырға тейеш, минеңсә, – ти һауынсы. – Ҡымыҙ бар күңелеңде һалып яһағанда ғына тәмле, шифалы була ул. Шуға ла һәр көн эшкә тынғыһыҙлаған уйҙарымды ҡалдырып, күтәренке кәйеф менән килергә тырышам.
Люциә хужалыҡта икенсе йыл эшләй. Бейәләрҙе көнөнә дүрт тапҡыр һауа. Һөттө йәйләүҙә үк үҙе белгән серҙәр менән, ҡул көсөн, йөрәк йылыһын ҡушып бешә. 8-9 сәғәттән һуң, әҙер продукцияны пластик һауыттарға тултырып, хужалыҡтың келәтенә махсус машинала оҙаталар.
Ҡуйы, тәмле ҡымыҙҙы ауыл халҡы ла, сит ҡала-райондарҙан да килеп алалар. Хужалыҡ район биләмәһендә урынлашҡан "Венеция" шифаханаһына килешеү нигеҙендә көн һайын сифатлы ҡымыҙ оҙата.

Дүртөйлө районы.