Һыу – йәшәү сығанағы, тибеҙ. Көндәлек тормошта ҡулланған эсәр һыуыбыҙ ниндәй? Беҙ кибеттәрҙә һатып алған төрлө эсемлектәр тейешле талаптарға яуап бирәме?
Ғалимдар билдәләүенсә, йәшәү оҙонлоғо тәү сиратта эсәр һыуҙың таҙалығына бәйле. Уның сифат­лыһын көндәлек тормошта даими ҡулланыу кеше ғүмерен 20 – 25 йылға тиклем оҙайтырға мөмкин. Шул уҡ ваҡытта тыу­ған ерҙәге һыуҙың һаулыҡҡа ыңғай йоғонто яһауын да бил­дәләй белгестәр. Әлбит­тә, экологик яҡтан иң таҙаһы – инеш-шишмәләрҙән килгән һыу. Бөгөн минераль һәм ми­нераль булмаған һыу етеш­тергән төрлө сығанаҡ­тар, һыу ҡойоу үҙәктәре бар. Һуңғылары иһә ҡаланан алыҫыраҡ урынлашҡан һайын аҙыраҡ эшкәртеү үтә.
Ауылдан айырмалы рә­үештә, ҡалала йәшәгәндәр өсөн крандан аҡҡан һыу сифаты төрлө фекерҙәр тыу­ҙыра торғандыр, моғайын. Һыуҙың сифатын яҡшыртыу өсөн заманса технологиялар, таҙартыу ҡоролмалары ҡул­ланыусылар ҙа бар. Әммә күптәребеҙ тәбиғәттең саф инеш-шишмәләренә өҫтөн­лөк биреүсән. Ә яҙлы-көҙлө эсемлекте кибеттәрҙән һа­тып ала халыҡ.
Әлеге ваҡытта республикала ҡалалар һәм райондар халҡын таҙа һыу менән тәь­мин иткән предприятиелар күп кенә. “Ҡыҙылъяр” алко­голһеҙ эсемлектәр етеште­реү заводы – республикала бер нисә йыл һауыттарға ҡо­йолған минераль һәм минераль булмаған һыу етеш­те­реүҙә уңышлы эш­ләп килгән шундай ойош­маларҙың береһе.
“Ҡыҙылъяр” заводы бай һәм хозур тәбиғәтле Нуриман районында, Өфө ҡалаһынан 100 саҡрым алыҫлыҡта Ҡы­ҙылъяр ауылы янында, урын­лаш­ҡан. 2015 йылдың йә­йендә предприятиены рәсми асыу тантанаһы була. Шунан алып эсәр һәм минераль һыу етештергән үҙәк бөгөн Волга буйы һәм Урал төбәктәрен сифатлы таҙа һыу менән тәьмин итә. Беренсе категориялы эсәр һыу Ҡыҙылъяр ауылының төньяҡ-көнба­йы­шында урынлашҡан 20 – 30 метр тәрәнлектәге скважи­наларҙағы ер аҫты һыу­ҙарынан алына.
Ойошманың экологик яҡтан таҙа төбәктәр иҫәбен­дә булған Нуриман ерендә урынлашыуы ла “Ҡыҙылъяр” һыуының баһаһын күтәрә. Һыуы бик тәмле һәм һаулыҡ өсөн шифалы – уны ҡулла­ныусы халыҡ фекере был.
Һыу етештереү өсөн нин­дәйҙер өҫтәлмә ҡушымталар талап ителмәй, уның тәбиғи химик составында кеше организмы өсөн кәрәк булған бөтә элементтар ҙа бар. Шы­йыҡлыҡ тәғәйен ҡоролмалар аша төрлө механик ҡатыш­ма­ларҙан таҙартыу үтә, етеш­тереү заманса технологиялар ярҙамында алып барыла. Был уның сифатын бермә-бер арттыра. “Ҡы­ҙылъяр” һыуының химик составында организм үҫеше һәм һөйәктәр өсөн кәрәкле кальций, углеводтар алмашыныуын көйләгән магний, ҡандың төп компоненттары иҫәбендә булған натрий, аш һеңдереү процесына ыңғай тәьҫир иткән сульфаттар һәм гидрокарбонаттар бар, углекислый газ иһә һыуға сит һауа инеүҙән һаҡлай һәм шыйыҡлыҡ соста­вындағы файҙалы элементтарҙы үҙләштерергә ярҙам итә.
2014 йылда республика Башлығы Рөстәм Хәмитов та алкоголһеҙ эсемлектәр етештереүсе “Ҡыҙылъяр” заводына эш сәфәре менән килеп, продукция менән танышып, уның сифатлы булыуын баһалай. Ысынлап та, бөтә талаптарға ла яуап бирә, тейешле сертификат һәм лицен­зияларға эйә. Көндәлек тормошта иң ҙур ихтыяж тыуҙырған “Ҡы­ҙылъяр” һыуы “Башҡортос­тан тауары” сифат билдә­һенә лайыҡ. Ул “Күргәҙмәнең иң яҡшы продукты”, “БашпродЭкспо.Упаковка” конкурсында ”Юғары сифатлы тауар өсөн” дипломы менән дә баһаланған.
Төрлө ҡала һәм район кибеттә­ре­нең кәштәләрендә теҙелгән тәмле “Ҡыҙылъяр” һыуы тигән был сағыу исемде ҡала урамдарындағы һыу автоматтарында ла осра­тырға була. Таҙа һыу ярат­ҡандар, үҙ һаулыҡта­рына битараф булмағандар өсөн эсәр һыуҙы кибеттәрҙән генә түгел, юл буйындағы уңайлы урындарҙа ла һатып алырға мөмкин, хаҡы ла тешләшмәй. Һыуҙы ойошмалар өсөн ҙур һауыттарҙа күмәртәләп һа­тып алыу мөмкинлеге лә бар. Бер һүҙ менән әйткәндә, үҙ тыуған еребеҙҙә – йәмле Нуриман районында етеште­релгән таҙа һәм тәмле һыу ул “Ҡыҙылъяр”, ә уны ха­лыҡҡа еткереү өсөн предприятие етәкселеге бар шарттарҙы ла булдырған.
Һүҙ аҙағында шуны өҫтәр­гә мөмкин: шешә­ләрҙәге эсәр һыуҙы алыр алдынан уның һыналған һәм ышаныслы ойошмаларҙан булыуына иғтибар итәйек. Үҙебеҙҙең тыуған ерҙә ҡойолған, экологик яҡтан таҙа райондар етештергән һыуҙан да яҡшы­рағы юҡ.