Байрам тантаналарын һөйөү, хөрмәт һәм иғтибар билдәһе булған сәскәләрһеҙ күҙ алдына килтереү мөмкин түгел. Ғөмүмән, улар – тормошобоҙҙоң сағыу биҙәге. Юҡҡамы ни балаларҙы, гүзәл затты нәҡ гөлләмә менән сағыштыралар, тормоштоң ҡәҙерле мәле лә “ғүмерҙең сәскәләй сағы” бит.
Әхмәр ауылына Стәрлетамаҡ ҡала­һынан ҡайтып төпләнеп, сәскә үҫтереп һатырға йөрьәт иткән эшҡыуар Венер Төхвәтуллин ошо хаҡта уйланмай ҡал­мағандыр. Һәр хәлдә, матурлыҡ билдәһе булған сәскәләрҙән табыш алыу мөм­кинлеген күҙаллаған. Юҡһа, ҡалалағы сауҙа өлкәһендә аҙмы-күпме килем кил­тергән эшен ҡалдырып, ер кешеһенә әйләнеп китер инеме ни? Ҡайттың, үҫтерҙең, һаттың... Әйтеүе генә анһат, Интернетта ғына ул бер нисә аҙнала гөрләтеп “таҙа” табыш алыу хаҡында яҙалар. Ғәмәлдә иһә хәл башҡасараҡ: уңышҡа тиклем ныҡышмал хеҙмәт, байтаҡ сығым талап ителә.
– Яҙ етеү менән кешеләр баҡса алдын гөл-сәскәгә күмергә ярата. Тик, елкәң нисек кенә ҡалын булмаһын, беҙҙәге һауа шарттары йәй уртаһына тиклем йүнләп сәскә өлгөртөргә ирек бирмәй. Быйылғы йыл бигерәк тә аптырата, – ти Венер. –Бер көн “Ә ниңә шул сәскәләрҙе теплицала үҫтереп һатмаҫҡа?” тигән уйға килдем. Тоттом да сауҙанан йыйылған барлыҡ аҡсаны ҡырып-һепереп ошо өлкәгә һалдым.
Әңгәмәсем шул тиклем дәртләнеп һөйләй. Был эшкә тотонғанына бер ҙә үкенмәүе йөҙөнә сыҡҡан.
Ауылда өй һатып алған мәлдә, 2010 йылда, Венерҙың ҡулында сауҙанан йыйылған бер миллион һум самаһы аҡса була. Был суммаға полиэтилендан 600 квадрат метрлыҡ йылытма көпләтә, ҡыяр орлоғо һәм махсус рәүештә уңдырышлы ер алдыра. Туплаған аҡсаһы ошоноң менән бөтә. Ярай әле, теплица утын менән йылытыла. Уның ҡарауы, эше гөрләп китә, ҡыяр мул уңыш бирә. Тик сәскә үҫтереү хаҡында уйланыуҙан туҡтамай йүнсел. Бер нисә йылдан барыбер петуния, портулак, сальвия, виола орлоҡтарына заказ бирә.
Венер орлоҡто сит илдән алдырта икән.
– Эш сифатта түгел – беҙҙә сәскә орлоғо етештереүселәр бөтөнләй юҡ, – тип көрһөнә ул. – Булғандары (дәүләтте­келәр) үткән быуаттың 90-сы йылдарында юҡҡа сыҡты һәм тергеҙелмәне.
Ҙур теплицаны сафта тоторға, әлбиттә, хужаның үҙ көсө генә етмәй. 2012 йылда башланғыс эшҡыуар булараҡ юллап алған 360 мең һумлыҡ субсидия ла тотонола. Дәүләт ярҙамы, иш янына ҡуш булып, йүнселгә тағы ла нығынырға этәргес бирә.
– Генератор, культиватор алырға аҡса юҡ ине, электр ҡорамалдары буйынса ла проблемалар булды. Субсидия ошо мәсьәләләрҙе йырып сығырға ярҙам итте, – тип ҡыуана сәскә үҫтереүсе.
Ишәй ауылы биләмәһе башлығы Гөл­нара Кәримова әйтеүенсә, районда теләге булғандарға үҙ шөғөлөн йәйелдерергә мөмкинлектәр етерлек. Етәксенең һүҙҙә­ренә ҡарағанда ла, йүнсел үҙе билдә­ләүенсә лә, эшсе ҡулдар артынан ситкә йөрөлмәй, тимәк, бер нисә кешегә булһа ла хеҙмәт урыны эҙләп алыҫ китәһе түгел. Мәҫәлән, Венер Төхвәтуллинда Фәнисә Таһирова һәм Альбина Кәримова эшләй. Ҡыҙҙар сәскә лә үҫтерә, яҡын-тирәләге ҡалаларға тауар һатырға ла сыға.
Сәскә үҫтереү эшенә, башта әйткәнсә, ни тиклем еңел табыш тип ҡарамаһындар, уға һирәктәр генә тотонорға баҙнат итә. Орлоҡтан уңыуың йәки туңыуыңдан тыш, баланы баҡҡан һымаҡ ҡарарға кәрәк бит. Сабырлыҡ та, оҫталыҡ та талап ителә. Был тәңгәлдә, сер түгел, йүнсел Төхвәтул­линға башта ер эше еңел бирелмәй – агроном түгел бит. Әммә төрлө белгестәрҙән кәңәш алып, Интернеттан мәғлүмәт йыйып һәм шәхси тәжрибәһендә юғалтыу-табыштар аша өйрәнеп килә ул.
– Сәскә үҫтереү – бер, ваҡытында һатып өлгөрөргә кәрәк, башҡа мәшәҡәттәр ҙә етерлек, – ти йүнсел. – Мәҫәлән, күпләп сәскә артынан килгәндәр юлдар торошоноң яҡшыраҡ булыуын теләй. Эшҡыуарлыҡтың үҫешендә шарттарҙың комплекслы булыуы шарт шул.
Сит илдә, мәҫәлән, теплица эшенә 15, хатта 20 йылдан ғына ныҡлы табыш ала башлау ниәте менән тотона сәскә, емеш-еләк үҫтереүселәр. 2010 йылдан башлап эшләгән Венер Төхвәтуллин юлдың ярты­һында ғына. Тырыш, ныҡышмал егеттең, һис шикһеҙ, өмөттәре аҡланыр, уй-маҡсаттары тормошҡа ашыр.