ВИЧ менән сирләгән балаларҙың бәхетле бала саҡҡа хоҡуғы хоҡуғы бар, тип белдерҙе республиканың СПИД һәм йоғошло ауырыуҙар менән көрәш үҙәгенең баш табибы Айгөл Ғәлиева «Башинформ» хәбәрсеһе менән әңгәмәлә.

Йыл һайын 1 июндә – йәйҙең беренсе көнөндә бөтә илдәрҙә, шул иҫәптән Рәсәйҙә, Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнө билдәләнә.

«Был көндө бөтәһенә лә һәр бала, һаулыҡ торошона ҡарамаҫтан, бәхетле, тулы тормошҡа, һөйөүгә һәм ярҙамға хоҡуҡлы тип әйтергә теләйем. Шул иҫәптән ВИЧ-лы балалар ҙа. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әле лә ВИЧ-инфекция тирәләй мифтар күп, ҡурҡыу тойғоһо бар, ҡайһы берҙә улар сирҙең үҙенә ҡарағанда ла нығыраҡ ауыртыу тыуҙыра. Шуға күрә һәр кемгә нимәләрҙе белергә кәрәк икәнен асыҡлайыҡ», — тип тәҡдим итте Айгөл Ғәлиева.

ВИЧ көнкүрештә йоҡмай. Ошо вирус менән сирләгән бала башҡа балаларҙы зарарлай алмай: ҡосаҡлашыу һәм үбешеү, йүткереү һәм сөскөрөү, дөйөм һауыт-һаба, уйынсыҡтар, кейем аша, бассейнда, спорт залында, балалар майҙансығында йоҡмай.

«ВИЧ-инфекциялы бала — ябай бала, — тине республиканың СПИД менән көрәш үҙәгенең баш табибы. — Дөрөҫ дауаланғанда сабый үҫә, уҡый, дуҫлаша, спорт менән шөғөлләнә һәм тиҫтерҙәренән бер нимәһе менән дә айырылмай. Терапия бөгөн бик яҡшы һәм сифатлы эшләй».

Хәҙерге заман антиретровируслы препараттары вирусты баҫа, иммунитетты һаҡлап ҡалырға һәм әүҙем тормош алып барырға мөмкинлек бирә. Белем алырға, спорт менән шөғөлләнергә була. 

«Закон ВИЧ-инфекциялы балаларға балалар баҡсаларына, мәктәптәргә, түңәрәктәргә һәм секцияларға йөрөү хоҡуғын гарантиялай. Диагноз арҡаһында кире ҡағыу законһыҙ, — тип өҫтәне Айгөл Ғәлиева. — Медицина сере һаҡлана. Әйткәндәй, ата-әсәләр учреждение етәкселегенә баланың ВИЧ статусы тураһында хәбәр итергә тейеш түгел, сөнки был йәшерен мәғлүмәт».

Бала төрлө яҡлап үҫешһен һәм сәләмәт булып үҫһен өсөн бер нисә ябай ҡағиҙәне үтәү мөһим:

— Педиатрҙа, СПИД үҙәге белгестәрендә, неврологта, фтизиатрҙа һәм башҡа профилле табиптарҙа даими күҙәтелеп торорға;

— Дарыуҙар ҡабул итеү схемаһын ҡәтғи үтәргә. Был инфекцияны контролдә тотоуҙың нигеҙе булып тора;

— Туҡланыуҙы күҙәтегеҙ. Рацион баланслы, аҡһымға һәм витаминдарға бай булырға тейеш;

— Иммунитетты һаҡларға: график буйынса профилактик прививкалар яһатырға, инфекциялы сирлеләр менән бәйләнешкә инмәҫкә, көн режимын үтәргә;

— Балаға үҙенең диагнозы тураһында дөрөҫөн һөйләргә, әммә уның йәшенә ҡарап. Бәләкәй балаларға дарыу көслө һәм сәләмәт булыу өсөн кәрәк тип аңлаталар. Үҫмерҙәргә ауырыу һәм терапияның йәшәү өсөн мөһим роль уйнауы тураһында күберәк мәғлүмәт бирелә;

— Ҡабул итеү мөхитен булдырырға. Балаларға гиперопека йәки изоляция түгел, ә ғаиләнең һәм дуҫтарҙың ярҙамы кәрәк.

Беҙ барыбыҙ ҙа ВИЧ менән сирләгән балаларға ярлыҡһыҙ бала саҡ алырға ярҙам итә алабыҙ: мифтарҙы юҡҡа сығарырға, ошо инфекция тураһында дөрөҫ мәғлүмәт менән уртаҡлашырға, стигма менән көрәшергә, йәберләүҙәргә юл ҡуймаҫҡа, һиҙгер булырға, тип билдәләне Айгөл Ғәлиева. Ярҙам һәм яҡшы мөнәсәбәт кәрәк. Балаларҙы толерантлыҡҡа өйрәтеү, бөтә кешеләрҙең дә төрлө, әммә шул уҡ ваҡытта тиң хоҡуҡҡа эйә булыуын аңлатыу мөһим.

«Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә бөтә балаларға ла һаулыҡ, шатлыҡ һәм бәхетле көндәр теләйем! Ә ата-әсәләргә – көс, аҡыл һәм киләсәккә ышаныу. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ: ВИЧ – хөкөм ҡарары түгел. Дөрөҫ дауалағанда бала үҙенең хыялдарын тормошҡа ашыра, бәхетле һәм уңышлы була ала. Беҙҙә бындай миҫалдар бар һәм был бик ҡыуаныслы күренеш», — тип йомғаҡ яһаны республиканың СПИД һәм йоғошло ауырыуҙар менән көрәш үҙәгенең баш табибы Айгөл Ғәлиева.