Вконтакте facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Былар ҡыҙыҡлы
Ат — аҙыҡтың тәменә үтә һиҙгер мал. Ул үләнде лә бик һайлап ашай. Һыуҙың да өйрәнгәнен генә үҙ итә. Бер урында һыулап өйрәнгән аттың икенсе ерҙә эсмәүе лә мөмкин.

* * *
Тәбиғәте буйынса ат күрәш, йәғни ныҡ алыҫтан күрмәй. Шуға ла ҡайһы берҙәре юл ситендә ялпылдаған нәмәләрҙән өркөүсән була. Ғәҙәттә, атҡа бик һиҙгер ҡолағы һәм танауы ярҙамсы. Ҡараңғыла ышаныслы йөрөүе өсөн ул тояҡтарының һиҙгерлегенә “бурыслы”. Шуға буранда ла ат ҡаты юлдан тайпылмай.

* * *
Айғырҙарҙа туған өйөр, тыуған төйәк тойғоһо көслө була. Шуға күрә борон юлға сыҡҡан кеше мотлаҡ айғыр эйәрләгән. Юлда бер-бер хәл булһа йәки барып еткәс, атты кире ҡайтарырға кәрәкһә, уны үҙ иркенә ебәргәндәр. Йәйәүле ҡунаҡты ла айғыр менән оҙатҡандар. Ул да боролоп ҡайтыр булған.

* * *
Аттың йөрәгенең ауырлығы — 2,5 – 4,5 кг. Рекорд ауырлығы иһә 8 килограмға еткән. Тыныс ваҡытта 28 – 44 тапҡыр һуҡҡан пульс ауыр эш башҡарғанында 130-ға етә. Үпкәһе тыныс ваҡытта 40 литр һауа һыйҙыра, сапҡанда 2000 литрға тиклем киңәйә. Аттың ишетеү һәләте көслө, ә һаңғырау ат ҡолаҡтарын ҡайсыламай. Еҫ айырыу һәләте лә ныҡ үҫешкән: бейәләр үҙ ҡолондарын еҫенән таба, үҙҙәренең сбруйын да еҫкәп айыра. Шуға уларҙың эскән, одеколон һөрткән кешене яратмауы ғәжәп түгел.

* * *
Иң оҙаҡ йәшәгән ат Англияла теркәлгән. Билли ҡушаматлы бейә 62 йәшендә үлә. Ә иң ҙур ат 1802 йылда тыуған! Өлкән сағында ул 1358,5 кг тартҡан, оҙонлоғо 4 метр 82 сантиметрға еткән. Ә иң бәләкәй аттарҙы АҠШ-тың Көнбайыш Виргиния штатында үрсетәләр: уларҙың буйы 40 см ғына.

* * *
Күк (ап-аҡ) төҫтәге ат — тыуғас та бер нисә ай эсендә салланған мал ул. Тыуғанда уҡ ап-аҡ йөнлө булған ҡолондар — бик һирәк күренеш.

* * *
Аттарға исем ҡушыуҙың да үҙ йолаһы бар. Ғәҙәттә, ҡолондоң исеме атаһының исеменең баш хәрефенән башланырға тейеш. Ә һүҙҙең эсендә инәһенең исеменең дә баш хәрефе ҡушылыуы мотлаҡ. Мәҫәлән, Толпар Турыҡай менән Алмасыбарҙан килә.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Баҙар түгел,  баҡса бирә ашлама

Баҙар түгел, баҡса бирә ашлама 31.01.2024 // Баҡса

Баҡсалағы һәр түтәл-ҡыуаҡтан биҙрәләп уңыш алыу – һәммәбеҙҙең дә яҡты хыялы. “Компостер” тигән...

Тотош уҡырға 1 328

Ҡыяр-помидор тоҙлар мәл Һыуыҡ һыуҙа тоҙланған ҡыяр

Ҡыяр-помидор тоҙлар мәл Һыуыҡ һыуҙа тоҙланған ҡыяр 15.07.2023 // Баҡса

Өс литрлыҡ банка төбөнә бер укроп һабағы, ҡурай еләге, ҡарағат, сейә япрағы һалырға. Бер рәт ҡыяр...

Тотош уҡырға 3 202

Уңышты нисек һаҡларға?

Уңышты нисек һаҡларға? 15.07.2023 // Баҡса

Сөгөлдөр һәйбәт һаҡланһын өсөн һабағын ҡул менән бороп өҙмәгеҙ, ә төбөн 1-1,5 сантиметр оҙонлоғонда...

Тотош уҡырға 1 476

Алтын йомортҡа... һарайҙа

Алтын йомортҡа... һарайҙа 21.05.2023 // Баҡса

Тауыҡ йылы тамамланды, ләкин шәхси хужалыҡтарҙа ҡош-ҡорт тотоу төп тармаҡ булып ҡала. Ите,...

Тотош уҡырға 1 292

Кишер яратһаң

Кишер яратһаң 21.05.2023 // Баҡса

Кишерһеҙ бер табынды ла күҙ алдына килтереп булмай. Уны беҙ аш, былау бешергәндә, салаттар...

Тотош уҡырға 1 188

Сәскәләр тураһында

Сәскәләр тураһында 21.05.2023 // Баҡса

– Башҡа мәшәҡәттәр менән мартта сәскә сәсә алманым. Йәй көнө баҡсаға күсереп ултыртыу өсөн әле...

Тотош уҡырға 1 520

Ер еләге үҫтереү тәртибе

Ер еләге үҫтереү тәртибе 21.05.2023 // Баҡса

Беҙҙәге һауа шарттарында ер еләгенең вегетация осоро ҡар иреп бөткәс тә башлана. Май аҙаҡтарында...

Тотош уҡырға 1 190

Нимә беләбеҙ?

Нимә беләбеҙ? 21.05.2023 // Баҡса

Картуф мал, ҡош-ҡорт аҙығында ла, сәнәғәт өлкәһендә лә киң ҡулланыла. Медицина өлкәһе ғалимдары...

Тотош уҡырға 1 259

Редис, помидор, борос...

Редис, помидор, борос... 23.03.2022 // Баҡса

Иртә яҙҙан сәсеп үҫтерелгән йәшелсә үҫентеләрен башта быяла йәки полиэтилен япма аҫтына, шунан асыҡ...

Тотош уҡырға 1 941

Һыу һибеү һәм туҡландырыу

Һыу һибеү һәм туҡландырыу 23.03.2022 // Баҡса

Июлдә баҡсала төп эштәр­ҙең береһе ул. Һыуҙы иртән йә­ки кисен, ҡояш артыҡ ҡыҙ­ҙыр­ма­ғанда,...

Тотош уҡырға 2 045

Ҡоротҡостарҙы ҡоротҡос

Ҡоротҡостарҙы ҡоротҡос 23.03.2022 // Баҡса

Туҡланыу шарттарына ҡарап, ҡоротҡостар ике төргә бүленә: беренсеһе үҫемлектең һутын һурһа, икенсеһе...

Тотош уҡырға 1 349

Әтәсте нисек һайларға?

Әтәсте нисек һайларға? 23.03.2022 // Баҡса

Ихата йәме нимәлә? Нисек кенә сәйер булмаһын — әтәстә! Һәүетемсә генә барған ауыл тормошона...

Тотош уҡырға 1 671