Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » “Урал батыр”ҙың дөрөҫ тәржемәһе кәрәк
“Урал батыр” эпосының урыҫ телендәге тәржемәһендә мәғәнәүи яҡтан бихисап хаталар булыуы һәм уларҙы кисекмәҫтән төҙәтеү кәрәклеге хаҡында Мәрйәм Бураҡаева “Ватандаш” журналында (2014 йыл) һәм “Башҡортостан” гәзитендә (2011, 2016 йылдар) яҙып сыҡҡайны. Ул үтә лә мөһим мәсьәлә күтәреүгә ҡарамаҫтан, эш урынынан ҡуҙғалмауы күренә.
“Пусть Добро (Яҡшылыҡ) станет вашим конем, Человек – пусть будет имя вам!” тигән һүҙҙәрҙе генә алайыҡ. Бер генә һөйләм, ә тотош эпостың төп әһәмиәтен бер һелтәүҙә юҡҡа сығарырлыҡ ҙур хата. “Ни өсөн яҡшылыҡ ат бу­лырға тейеш һуң?” тип баш ватасаҡтар түгелме? Ысынында иһә төп һүҙ ат түгел, ә исем ҡалдырыу тураһында. Ололар әле лә сит-ят кеше менән танышҡанда “Атың кем?”, “Кем атлы булаһың?” йә иһә “Бәпесте кем тип ата­нығыҙ?” тип һөйләшә. Ғөмү­мән, төрки телле халыҡтар шулай өндәшә. Ғаиләлә лә атай-әсәй: “Яманатлы булма, ҡайҙа йөрөһәң дә, яҡшы атың ҡалһын”, – тип өйрәтә.
“Урал батыр” эпосының төп ҡиммәте шунда: уның башынан аҙағына тиклем һүҙ мәңгелек темалар – яҡшы­лыҡ менән яманлыҡ, йәшәү мәғәнәһе, ғәҙеллек, изгелек, кешелеклелек кеүек изге төшөнсәләр хаҡында бара. Был донъяла йылҡы малы атты түгел, ә фәҡәт яҡшы исемеңде йөрөтөү зарурлығы иҫкәртелә. Эпос хәҙер төрлө телдәргә әйләндерелеп донъя кимәлендә һаман да киңерәк даирәгә тарала. Гиврит, азербайжан телдәренә лә әйләндерелгән, тик уларҙа ла хата китмәһен ине. Минең­сә, авторҙар менән бәйлә­неш­кә инеп, хаталарҙы төҙә­тергә ярҙам итергә кәрәк. Юғиһә тағы ла меңәрләгән уҡыусының, эпостағы яңы­лыш тәржемә ителгән һүҙҙәр­ҙең төп асылын аңламай баш ватыуы бар.
Ҡайһы берҙә башҡорт яҙыу­сыларының урыҫсаға әйлән­дерелгән әҫәрҙәре ғә­жә­йеп матур, башҡортса яң­ғырашлы була. Мәҫәлән, Юлай Әминев Зәйнәб Биише­ваның хикә­йәләрен бай, һут­лы телдә урыҫсаға ауҙар­ҙы һәм уларҙы барыбер “баш­ҡортса” уҡыған кеүекһең, сөнки ул туған теленең бөтөн нескәлеген, һәр һүҙҙең төп асылын тәрән белеп ижад итте.
“Урал батыр” – Евразия ҡитғаһында иң боронғо рухи ҡомартҡы ғына түгел, ул баш­ҡорт халҡының йөҙө, таныт­маһы. Ундағы тәрбиәүи әһә­миәт­кә эйә һәр һүҙ бәҫен юғалтырға тейеш түгел. Эпос һынлы ҡиммәтле рухи ми­раҫ­ты донъя телдәренә әйлән­дереүселәр уға илке-һалҡы ҡарарға тейеш түгел. Эпосты башҡорт халҡының танытмаһы тибеҙ икән, та­нытмалағы һәр мәғлүмәт, һәр һүҙ, һәр хәреф, хатта һәр һан дөрөҫ яҙылырға тейеш булған кеүек, героик эпоста ла бер ниндәй ҙә хата ебә­релмәүен хәл итергә кәрәк.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






"Иҙел башы" менән "Арғымаҡ" осрашһа...

"Иҙел башы" менән "Арғымаҡ" осрашһа... 30.03.2019 // Әҙәбиәт

Белорет районының Абҙаҡ мәктәбендә әҙиптәр менән осрашыуҙар даими үтеп тора....

Тотош уҡырға 172

Шәйехзада БАБИЧ Өмөт ҡайнап, ташып күкрәгемдән, Көтәм тиҙҙән аҡ көн тыуғанын...

Шәйехзада БАБИЧ Өмөт ҡайнап, ташып күкрәгемдән, Көтәм тиҙҙән аҡ көн тыуғанын... 29.03.2019 // Әҙәбиәт

28 мартта Башҡортостан Автономияһы көрәшсеһе, азатлыҡ йырсыһы, башҡорт халҡының арҙаҡлы улы, шағир...

Тотош уҡырға 372

Беҙ “Пионер”ҙа тәрбиәләндек!

Беҙ “Пионер”ҙа тәрбиәләндек! 29.03.2019 // Әҙәбиәт

Мин бәләкәй саҡта ул журнал “Пионер” тип атала ине. Беҙ уны шул тиклем яратып, көтөп алып уҡыныҡ....

Тотош уҡырға 245

Бала саҡ иле баҫмаһы

Бала саҡ иле баҫмаһы 29.03.2019 // Әҙәбиәт

Алыҫ 1929 йылдың мартында Башҡортостан балалары “Керпе” тип аталған йөкмәткеле һәм ҡыҙыҡлы...

Тотош уҡырға 238

Тоғролоҡта ғына ул дуҫлыҡ бар, Тик дуҫлыҡта ғына хаҡлыҡ бар

Тоғролоҡта ғына ул дуҫлыҡ бар, Тик дуҫлыҡта ғына хаҡлыҡ бар 27.03.2019 // Әҙәбиәт

Башҡортостан – тиңдәргә-тиң илем, Һиндә һалдыҡ дуҫлыҡ һарайын. Таңдай балҡып һинең килер көнөң,...

Тотош уҡырға 131

“Китапты йөкмәткеһе өсөн уҡымайым”
Каникул тылсымға бай булмаҡсы

Каникул тылсымға бай булмаҡсы 23.03.2019 // Әҙәбиәт

Учалыла “Бөйөк тылсымсы – театр” тип исемләнгән балалар китабы аҙналығы башланды....

Тотош уҡырға 220

“Башҡортостан – баш йортобоҙ”

“Башҡортостан – баш йортобоҙ” 22.03.2019 // Әҙәбиәт

Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан “Китап” нәшриәтендә уҙған түңәрәк өҫтәл ошолай атала....

Тотош уҡырға 178

Һин дә флешмобҡа ҡушыл!

Һин дә флешмобҡа ҡушыл! 21.03.2019 // Әҙәбиәт

Бөгөн – Бөтә донъя шиғриәт көнө. Уның тарихы тамырҙары менән 1999 йылға барып тоташа: Францияның...

Тотош уҡырға 187

Яҡтыкүлгә яҡтылыҡ өҫтәп

Яҡтыкүлгә яҡтылыҡ өҫтәп 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Әле Әбйәлил районының Яҡтыкүл шифаханаһында бер төркөм яҙыусылар һаулығын нығыта, ял итә. Ошо...

Тотош уҡырға 249

Әҙәбиәт һөйөүселәрҙе "Бабич" бергә тупланы

Әҙәбиәт һөйөүселәрҙе "Бабич" бергә тупланы 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһында әҙәбиәт һөйөүселәр һәм яҙыусылар араһында йылы күпер һалыуға...

Тотош уҡырға 182

Фәнзил САНЪЯРОВ:  "Меңйыллыҡтар ҡайҙа барғанда ла, Уралымда йәшәр шиғриәт!"

Фәнзил САНЪЯРОВ: "Меңйыллыҡтар ҡайҙа барғанда ла, Уралымда йәшәр шиғриәт!" 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Ҡоролтайға әҙерләнәм Башҡорттарым Йәнә ҡор йыясаҡ, Бишенсегә үтер Ҡоролтай. Кәңәш-төңәш итер мәл...

Тотош уҡырға 371