Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Алдап торалар – алданып торабыҙ
Был хаҡта күпме генә иҫкәртмәһендәр, йәмғиәттә кеше алдап аҡса эшләүселәр булған һәм буласаҡ, сөнки һәр ваҡыт бер мутлашыусыға ике ышаныусы табылып тора, ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Бәғзеләр ҡапҡанға еңел аҡса көҫәп ҡапһа, икенселәре күрәләтә “минең менән бер нәмә лә булмай ул” тигән нигеҙһеҙ инаныу аша эләгә. Ҡайһы берәүҙәр нәфсеһен тыя алмай, “күршем отҡан бит, минең ни ерем кәм” тигән ышаныс менән шикле хәлдәргә тарый.

Бынан ике йыл самаһы элек республикала һәм башҡа төбәктәрҙә һигеҙ меңдән ашыу кешене төп башына ултыртҡан финанс пира­ми­даһы – “Древпром”ды яптылар. Уның хужа­һы Евгений Сундуковты (быға тиклем мутлашыу өсөн ике тапҡыр хөкөм ителгән) һәм уның бер нисә әшнәһен ҡулға алдылар, тик­шереү эше һаман бара. Пирамиданың эшмә­кәрлегенән күргән зыян күләме бер нисә йөҙ миллион һум менән иҫәпләнә.
Фирма 2011 йылда ойошторолған, Башҡорт­ос­танда һәм Рәсәйҙең ҙур ҡалаларында 85 офисы эшләгән. Кеше алдап, еңел юл менән аҡса эшләүселәр клиенттарҙы банктағы кредиттарын ябыу мөмкинлеге менән ылыҡтыр­ған, бындай хеҙмәт күрһәтеүҙе займ хаҡының 25-30 проценты күләмендә баһалаған...
Енәйәт эше асылғас, компания һәм уның хеҙмәткәрҙәре иҫәбендәге 124 миллион һумлыҡ күсемһеҙ һәм башҡа мөлкәт, техника ҡулға алынған. Шәхсән Евгений Сундуковтың өйөндә генә хоҡуҡ һаҡлау органдары бер нисә сумаҙан аҡса, ике пакет алтын әйберҙәр, сәғәттәр коллекцияһы тапҡан. Шулай уҡ фирма исеменә 56 затлы автомобиль теркәлгән бул­ған... Ҡыҙғаныс, әммә быларҙың барыһы ла үҙ белдеге менән мутлашыусыларға хәләл аҡсаһын тотоп килгән кешеләр иҫәбенә һатып алынған.
Шулай ҙа... “Древпром” тарихы онотолоп та өлгөрмәне, еңел аҡса артынан ҡыуыусылар уның даны иҫәбенә яңы тоҙаҡ ҡорорға ла өлгөргән: Интернет селтәрендә “Древпром-онлайн” исемле ойошма барлыҡҡа килгән, ул да, теге билдәле фирма төҫлө, кешеләрҙең кредиттарын ябыу хеҙмәте менән ылыҡтыра, юғары процентлы килем вәғәҙә итә. Виртуаль ойошма мәғлүмәт эшен киң йәйелдергән – Интернеттағы сайттарҙан тыш, социаль сел­тәрҙәрҙә махсус биттәре бар, кеҫә телефондары аша ла смс-хәбәрҙәр таратылып тора, ымһындырғыс, баш әйләндергес реклама алтын тауҙар вәғәҙә итә.
Башта компания үҙенең эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше тип халыҡтан финанс йыйыуҙы һәм юғары дивидендтар түләүҙе билдәләһә, бер ни тиклем ваҡыттан һуң сайтта эре бизнес-проекттарҙа өлөшләтә ҡатнашыу, кредит­тарҙы ябыу мөмкинлеге биреү хаҡында вәғәҙәләр барлыҡҡа килде. Схема ябай: сайтта теркәлеп, билдәле сумманы компания иҫәбенә күсереү фарыз. Унан, йәнәһе, һеҙгә юғары дивиденд түләнәсәк, ул бығаса банктан алған кредитығыҙҙы ҡапларға ла, бай тормошта йәшәргә лә етәсәк.
Әкиәт, тиһегеҙме? Әлбиттә! Әммә ыша­ныу­сылар табылып тора. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ: еңел һәм тиҙ юл менән килемде арттырып булмай! “Буштың атаһы үлгән” тип юҡҡа әйтәләрме ни? Миллионлаған кешеләрҙе төпһөҙ кәмәгә ултыртҡан “МММ” компа­нияһын ғына хәтерегеҙгә төшөрөгөҙ – гениаль аферист Сергей Мавроди ойошторған финанс пирамидаһы мутлашыуҙың һәм кешеләрҙе алдауҙың жанр классикаһына әүерелгән... Әйткәндәй, был әҙәм үҙ эшмәкәр­легенең уңышын бик ябай аңлата: барыһы ла кешеләрҙең ҡомһоҙлоғонан һәм еңел юл менән тиҙ байырға теләүенән килә, ти. Бер кемде лә көсләмәнем – һәр кем аҡсаһын үҙе теләп килтерҙе, тип тә өҫтәй. Һуң, аҡыллыраҡ булайыҡ, йәмәғәт!
Финанс пирамидаһын ҡайһы саҡта тәүге ҡарамаҡҡа айырып та булмай. Тәүге бил­дәһе – компанияның устав капиталы юҡ. Икенсеһе – дивидендтар түләү яңы килгән кешеләр иҫәбенә тормошҡа ашырыла. Унан тыш, эш­мәкәрлеккә бер ниндәй ҙә гарантия бирмәйҙәр һәм, ғәҙәттә, бындай ойошма­ларҙың финанс операциялары үткәреүгә лицензиялары булмай. Нимә генә тимә, был бизнес һәр йәһәттән хәүефле, сөнки теләһә ҡайһы ваҡытта сылбыр­ҙың өҙөлөүе һәм иғәнә индереүселәрҙең бер нимәһеҙ ҡалыуы ихтимал. Ойоштороу­сылар­ҙан тыш, әлбиттә. Финанс ағымы менән улар идара итә һәм, ғәҙәттә, барлыҡ килемде үҙ кеҫәләренә һала.
Әйткәндәй, мутлашыусыларҙың эшмә­кәрле­ге һәм фантазияһы һис кәмемәүен иҫәпкә алып, күптән түгел баш ҡалала “Берҙәм Рәсәй” партияһы ағзалары оло йәштәгеләрҙе мут­лашыусыларҙан ҡурсалау маҡсатында “түңәрәк өҫтәл” ойошторҙо, унда Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы, Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, башҡа профилле ведомство, йәмәғәтселек вәкилдәре ҡатнашты. Проблема көнүҙәк – грамоталы, белемле кешеләр ҙә ҡайһы саҡта мутлашыу­сыларҙың ҡорбаны булып ҡуя, алдаҡсылар кешеләрҙе көндәлек мәшәҡәттәр араһында үҙ тоҙағына ҡаптыра. Мәҫәлән, юғары сифатлы һыу фильтрҙары тәҡдим итһендәрме, һыу, газ иҫәпләү приборҙарын тикшерһен­дәрме, банк карталарына бәйле ғәмәлдәр уйлап сығарһындармы – һеҙҙең иҫәпкә байырға йыйынған енәйәтселәрҙең намыҫы юҡ, әммә алымдары күп, фантазияһы сикһеҙ. Шуға һәр тәҡдимгә, яңылыҡҡа шикләнеп ҡарарға өйрә­негеҙ. Бер кем дә күҙ асып йомғансы байы­маған – буш сыр тик тоҙаҡта ғына икәнлеген онотмайыҡ.


Автор: Г. РӘСҮЛЕВА.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Радик Юлъякшин да килә

Радик Юлъякшин да килә 05.02.2019 // Анонстар

6 февралдә Башҡортостандың халыҡ артисы Әхәт Мортазиндың Хәтер кисәһе үтә....

Тотош уҡырға 286

Ғабдрахман Ҡадировтың мотоциклын күрергә килегеҙ

Ғабдрахман Ҡадировтың мотоциклын күрергә килегеҙ 09.01.2019 // Анонстар

29 ғинуарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһында “Башҡортостандың 100 исеме” проекты сиктәрендә “Тәүге...

Тотош уҡырға 294

Рок тере. Мәннән дә тере

Рок тере. Мәннән дә тере 14.12.2018 // Анонстар

Башҡорт рок-музыка яратыусылары йәнә Өфөлә “Урал батыр” республика фестивалендә йыйыласаҡ. Икенсе...

Тотош уҡырға 333

Телевидениела – “Тракторсы мөхәббәте”

Телевидениела – “Тракторсы мөхәббәте” 26.10.2018 // Анонстар

Башҡортостан юлдаш телеканалы “Тракторсы мөхәббәте” тигән ҡаҙаҡ киносериалын күрһәтә....

Тотош уҡырға 352

Аҙанлы таң – көнгә ҡеүәт

Аҙанлы таң – көнгә ҡеүәт 22.08.2018 // Йәмғиәт / Анонстар

Байрамса кейенгән, йөҙҙәрендә нур балҡыған, ҡараштарынан изгелек бөркөлгән ҡәрҙәштәребеҙ иртә менән...

Тотош уҡырға 434

Иҫке Күлдә – яңы үҙәк

Иҫке Күлдә – яңы үҙәк 21.08.2018 // Социаль мәсьәлә / Анонстар

Нуриман районының Иҫке Күл ауылында “Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 объект” программаһына...

Тотош уҡырға 455

Нуриман районының Иҫкекүл ауылында яңы социаль-мәҙәни үҙәк асылды

Нуриман районының Иҫкекүл ауылында яңы социаль-мәҙәни үҙәк асылды 17.08.2018 // Йәмғиәт / Анонстар

Нуриман районының Иҫкекүл ауылында социаль-мәҙәни үҙәк асылды. Тантанала республика Башлығы...

Тотош уҡырға 504

Башҡорт сәйен эсеп ҡарағыҙ!

Башҡорт сәйен эсеп ҡарағыҙ! 16.08.2018 // Иҡтисад / Анонстар

Боланут (иван-чай) хаҡында күптәрҙең ишеткәне бар. Интернет селтәрендә лә был шифалы эсемлектең...

Тотош уҡырға 545

Ергә эйелергә йыбанмаһаң...

Ергә эйелергә йыбанмаһаң... 15.08.2018 // Эшҡыуар / Анонстар

Илле дүрт сутый баҡса. Аҙмы был, күпме? Йөҙәр гектар баҫыуҙарҙа эш иткәндәргә бындай ҙурлыҡтағы...

Тотош уҡырға 556

Төбәк бәҫе – мәғарифтың көсөндә

Төбәк бәҫе – мәғарифтың көсөндә 14.08.2018 // Социаль мәсьәлә / Анонстар

Баш ҡалабыҙ Өфөлә сираттағы Мәғариф буйынса республика кәңәшмәһе үтте. Уның эшендә 600-ҙән ашыу...

Тотош уҡырға 493

Эштең ауырлығын һиҙмәйҙәр

Эштең ауырлығын һиҙмәйҙәр 10.08.2018 // Иҡтисад / Анонстар

Байрам алдынан төҙөлөш тармағы хеҙмәткәрҙәре Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Хәмитовтың...

Тотош уҡырға 504

Күрһәтерлек өлгө бар

Күрһәтерлек өлгө бар 08.08.2018 // Иҡтисад / Анонстар

Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов Бүздәк районына эш сәфәре барышында ураҡ барышы менән танышты,...

Тотош уҡырға 451